Home � Bilim

Tek hücreli ortak ataya bir fosil kanıtı daha geldi

   

  Çin'de bulunan fosiller, hayvanların tek hücreli canlılarla başlayan evrimsel kökenine ışık tutuyor.

 

    Dünya'nın gelişim evrelerine bakıldığında, çok hücreli canlıların görülmeye başlanmasından hemen önceki tarihlere denk gelen zaman dilimine ait bir kayadan elde edilen fosiller, hayvanların tek hücreli atasal formlardan evrildiğine dair bir kanıt teşkil ediyor. Bu fosilleri barındıran 570 milyon yıllık kayalar, Çin'in güneyinde Bristol Üniversitesi, İsviçre Doğa Tarihi Müzesi, Paul Scherrer Ensititüsü ve Çin Jeoloji Bilimler Akademisi’nde çalışan araştırmacılar tarafından bulundu.

 

 

   Ön bilgi: Tüm canlılık tek hücreli ortak bir atasal canlı türünden evrildi ve bu tek hücreli canlılar, Dünya tarihinin çeşitli dönemlerinde daha büyük ve çok hücreli formlara dönüşürken birbirleriyle ortak kaderi paylaştı. Bunun sonucunda muazzam bir hayvan çeşitliliği ortaya çıktı. Ancak bu temel atasal formların fosillerinin sayısı, diğer canlılara kıyasla daha azdır. 542-488 milyon yıl öncesine denk gelen Kambriyen Patlaması, canlı çeşitliğinin bir anda arttığı dönem olarak bilinir. Çin’de bulunan fosillerin bu tarihten çok daha geriye; -570 milyon yıl öncesine- yani 635-542 milyon yıl aralığındaki Edikara dönemine dayanıyor olması da buluşun bir diğer önemli noktası. Bu döneme ait fosillerin bulunmadığını iddia eden evrim karşıtları için bir kötü haber daha yani :)


   Edikara dönemi, Kambriyen öncesindeki Proterozoik devir içinde yer alan ve çok hücreli basit yaşam formlarının yeryüzüne yayılmaya başladığı dönemdir. Bu zaman diliminde, canlılar henüz sert kabuklar geliştirmediği için, bunların korunmuş fosillerine rastlamak zordur. Elbette buna rağmen, bu döneme ait pek çok fosile de sahibiz. Tarihlendirme yapılmış ve bu döneme ait olan 100’den fazla cins tanımlanmıştır. Burada, ilk yumuşak dokulu çok hücreli hayvanlara ait fosiller bulunur. Süngerler ve deniz anaları gibi bazı tanıdık şubelerin üyelerinin yanı sıra, bilinen hiçbir şubeyle ilgisi olmayan hayvanlar da vardır. Bunlardan bazıları: Arkarua, Tribrachidium, Cyclomedusa, Kimberella, Charnia, Dickinsonia, Ediacaria, Marywadea, Onega, Pteridinium ve Yorgia...vs. Jeolojik devirlerle ilgili çizimli anlatım için tıklayın

 

 

   Bu ön bilgiyi verdikten sonra esas makaleye dönersek;

 

   Bu hafta Science'ta yayınlanan makalede anlatılan fosiller, bu nadir örneklerden birisi. Bu fosillerde, amip benzeri bir canlının bölünerek eşeysiz hücrelere dönüşüp önce 2; daha sonra da 4, 8, 16, 32...vs sayıda hücre oluşturma süreci gözlemleniyor. Bu bölünmenin sonucunda, yüzlerce ve hatta binlerce spor benzeri hücre oluşuyor ve bu hücreler de döngüyü yeniden başlatmak üzere doğaya salınıyor. Bulunan fosillerde gözlemlenen hücre bölünmesi kalıbı, insan da dahil tüm hayvanlardaki embriyolojik aşamalara öylesine benzer ki, bugüne kadar bunların ilk hayvanların embriyoları olduğu düşünülmekteydi.

 

   Bilim insanları İsviçre'deki Swiss Light Source'da, bu mikroskobik fosilleri yüksek enerjili X ışını altında inceledi ve koruyucu kist duvarlarının içerisindeki hücrelerin düzenini ortaya çıkardı. Bu hücreler, yapışkan ve yumuşak yapılı oldukları için normalde kolay kolay fosilleşmez, ama şans eseri fosfatça zengin çökeltilerin içerisinde gömülü kalmaları, hücre duvarlarının doygun hale gelip taşlaşmasına ve günümüze kadar korunabilmesine sebep olmuştur. Çalışmanın başyazarı Therese Huldtgren, “Bu fosiller öyle muhteşem ki, hücre çekirdekleri bile korunmuş durumda." dedi.

 

   Makalenin ortak yazarı Dr. John Cunningham da çalışmayı şöyle özetledi: “X ışını kaynağı olarak senkrotron isimli bir parçacık hızlandırıcısı kullandık. Bu sayede fosilin mükemmel bir bilgisayar örneğini oluşturabildik ve böylece gerçek fosile hiçbir zarar vermeden onu istediğimiz gibi kesip biçebildik. Böyle bir fosili başka türlü incelememiz mümkün olmazdı."

 

 

Resim: 570 milyon yıllık çok hücreli bir spor gövdesinin, vejetatif çekirdek ve hücre bölünmesi geçirdiğini görüyoruz. Arka planda kayanın enine kesitinde görülen her tane (çapı 1mm), taşlaştığı sırada hücre bölünmesi geçirmekte olan yumuşak hücrelerden meydana gelmiştir. Bu tür fosillerin yıllarca bu şekilde korunması çok zor olduğu için çok istisnai ve az rastlanan türde bir fosildir. (Credit: Bristol Üniversitesi)


   X ışını mikroskobisinden ortaya çıkan sonuç:  Bu fosiller, çok hücreli canlı embriyolarında olmayan özellikler içermektedir. Yani fosiller ne hayvanlara, ne de onların embriyolarına aittir, bu fosiller bütün hayvanların atası olan tek hücreli canlıların üreme sporlarıdır. 


   Prof. Philip Donoghue ; “Bulduğumuz sonuçlar bizi çok şaşırttı. Çok uzun zamandır bu fosillerin ilk hayvanların embriyoları olduğunu düşünüyorduk. Bu durumda bu fosiller hakkında son 10 yılda yazılanların çoğu hatalı oluyor, bu sonuçlar meslektaşlarımızın pek hoşuna gitmeyecek." diye konuştu.


   Prof. Stefan Bengtson  “Bu fosiller, hayvanların hücrelerden nasıl gelişip büyüdüğüne dair fikirlerimizi yeniden düşünmemize sebep olacak." dedi.


   Şu yazılar da ilginizi çekebilir:

 

 

Makale Kaynağı

  1. Therese Huldtgren, John A. Cunningham, Chongyu Yin, Marco Stampanoni, Federica Marone, Philip C. J. Donoghue, Stefan Bengtson. Fossilized Nuclei and Germination Structures Identify Ediacaran “Animal Embryos” as Encysting ProtistsScience, 23 December 2011: Vol. 334 no. 6063 pp. 1696-1699 DOI:10.1126/science.1209537

   Bu yazıdaki çeviri içeren kısımlar, Bristol Üniversitesi’nden sağlanan bilgilerin ışığında yazılmış ve 22 Aralık 2011 tarihinde yayınlanmıştır. 

 

Diğer Kaynaklar:

Science Daily

Tübitak

 

 

 



Comments (1) -

yoketici 1
Turkey yoketici 1 said:

çok güzel ama bide kopyalansa Laughing Smile Smile  kopyalama için  :'(

Add comment




  Country flag
biuquote
  • Comment
  • Preview
Loading