![\"\"](\"\/image.axd?picture=2012%2f1%2fkitapkapa%c4%9f%c4%b1i%c3%a7imizdeki.jpg\")
<\/h3>\n<\/h3>\n<\/p>\n
Yazar: <\/strong>Neil Shubin<\/span><\/p>\n Türkçe bas\u0131m:<\/strong> NTV Yay\u0131nlar\u0131 \/ Bilim ve Co\u011frafya – 2010<\/span> <\/p>\n Uluslararas\u0131 Çoksatar<\/span> * Kitab\u0131 temel alan ve Türkçe altyaz\u0131lar\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m 3 bölümlük belgeseli buradan<\/a> izleyebilirsiniz.<\/span><\/p>\n 2008 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan ve 26 dile çevrilen bu kitap anatomi, fizyoloji, genetik, paleontoloji, zooloji vb alanlardan yararlanarak evrimsel biyolojiye dair kapsaml\u0131 bir bak\u0131\u015f aç\u0131s\u0131 sunuyor; di\u011fer taraftan da bilimin nas\u0131l ilerledi\u011fini, bize “haz\u0131r bilgi” olarak ula\u015fan <\/span>bilimsel ke\u015fiflerin <\/span>hangi dü\u015fünsel süreçlerden geçerek ve ne denli büyük emeklerle gerçekle\u015ftirildi\u011fini anlat\u0131yor. Hepsinden önemlisi, ya\u015fam\u0131n tek hücreli bir formla ba\u015flay\u0131p evrimsel geçi\u015f a\u015famalar\u0131n\u0131 katederek bugünlere nas\u0131l geldi\u011fini; izlerini kendi vücudumuzda da ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu sürecin gözlemlenebilir fosil ve DNA kan\u0131tlar\u0131 e\u015fli\u011finde \u015füpheye yer b\u0131rakmayacak \u015fekilde nas\u0131l ortaya ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 aç\u0131kl\u0131yor.<\/span> <\/p>\n Yaz\u0131n\u0131n biraz uzun olmas\u0131n\u0131n nedeni, NTV Yay\u0131nlar\u0131ndan ç\u0131kan bu de\u011ferli eserin ne yaz\u0131k ki art\u0131k bas\u0131lm\u0131yor olmas\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla yaz\u0131y\u0131, kitab\u0131 okuma \u015fans\u0131 bulamayacak olanlara fikir vermesi amac\u0131yla kaleme ald\u0131m. Edinme \u015fans\u0131na sahip olanlar\u0131n mutlaka okumas\u0131n\u0131 önerdi\u011fim bu kitap, özellikle evrim kuram\u0131n\u0131 ö\u011frenmek isteyen ve evrimi anlamadan reddetme gafletine dü\u015fmek istemeyen sorgulay\u0131c\u0131 zihinlerin okuma listesinde bulunmal\u0131. Ara formlar nerede?<\/strong><\/em> diye soranlar, kitapta bahsi geçen canl\u0131lar\u0131 inceleyip ara\u015ft\u0131rabilir.<\/span><\/p>\n Kitab\u0131n yazar\u0131 Neil Shubin, Chicago Üniversitesinde görevli Amerikal\u0131 bir paleontolog, evrimsel biyolog ve popüler bilim kitab\u0131 yazar\u0131d\u0131r. Canl\u0131 Organizmalar\u0131n Biyolojisi ve Anatomisi<\/em> dal\u0131nda Profesör ve üniversitenin de Dekan Yard\u0131mc\u0131s\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 zamanda Do\u011fa Tarihi Müzesinin<\/em> de resmi müdürüdür. Ama hepsinden önemlisi, daha do\u011frusu Neil Shubin’in ününü borçlu oldu\u011fu \u015fey, 2004 y\u0131l\u0131nda Edward B. Daeschler ve Prof. Farish A. Jenkins Jr. ile birlikte yapt\u0131\u011f\u0131 önemli ke\u015fiftir. Bu ke\u015fif, 375 milyon y\u0131l önce ya\u015fam\u0131\u015f Tiktaalik roseae<\/em><\/a> ad\u0131ndaki bir canl\u0131ya ili\u015fkin. Shubin’in bu kitab\u0131 yazmas\u0131na öncülük eden, evrimsel biyolojide ç\u0131\u011f\u0131r açan fosillerden biri Tiktaalik rosease<\/em>: Ke\u015fifle ilgili bulgular\u0131n 6 Nisan 2006 tarihinde Nature<\/em> dergisinde yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131n hemen ard\u0131ndan, bilim dünyas\u0131nda oldu\u011fu kadar popüler medyada da ses getiren ve evrim sürecindeki çok önemli bir basama\u011fa –sudan karaya geçi\u015fe–<\/strong> i\u015faret eden önemli bir fosil kan\u0131t\u0131.<\/span> <\/p>\n Shubin, kitab\u0131nda bu fosilin bulunu\u015f serüvenini, kendi kariyerinden de örnekler vererek bizimle payla\u015f\u0131yor: T\u0131p fakültesinin anatomi laboratuvarlar\u0131ndaki kadavralardan ba\u015flay\u0131p, uçsuz bucaks\u0131z arazilerde haftalarca, aylarca, y\u0131llarca süren titiz ve zahmetli fosil aray\u0131\u015flar\u0131na uzanan bir süreci oldukça samimi ve esprili bir uslupla anlat\u0131yor. Süreç \u015f<\/span>öyle ba\u015fl\u0131yor:<\/span> <\/p>\n “\u0130lk bak\u0131\u015fta, gelece\u011fin hekimlerine ders verecek, benden daha kötü bir aday hayal edemezdiniz: Ben, sonuçta hayat\u0131n\u0131 bal\u0131klar\u0131 incelemekle geçirmi\u015f bir paleontolo\u011fum. Ama sonradan anla\u015f\u0131ld\u0131 ki paleontolog olmak, insan anatomisi ö\u011fretmede büyük bir avantajm\u0131\u015f. Neden mi? Çünkü insan vücudunu aç\u0131klayan en iyi yol haritalar\u0131, ba\u015fka hayvanlar\u0131n vücutlar\u0131nda sakl\u0131d\u0131r. Ö\u011frencilere, insan kafas\u0131ndaki sinirleri ö\u011fretmenin en kolay yolu, onlara köpekbal\u0131klar\u0131nda ne olup bitti\u011fini göstermektir. Kol ve bacaklar\u0131 anlatman\u0131n en kestirme yolu da bal\u0131klardan geçer. Sürüngenler ise, beynin yap\u0131s\u0131n\u0131 çözmeye çal\u0131\u015f\u0131rken imdada yeti\u015fir. Çünkü bu canl\u0131lar\u0131n vücutlar\u0131, bizim vücudumuzun daha basit birer versiyonudur.<\/em>” <\/span>(s. 9)<\/span> <\/p>\n Fosillere isim verilmesi, onu bulanlar\u0131n hakk\u0131d\u0131r. 6 y\u0131l süren bir çal\u0131\u015fman\u0131n sonunda bu önemli fosili bulan ekip, bulunma yeri olan Kanada’n\u0131n Nunavut bölgesinde ya\u015fayan \u0130nuit halk\u0131na duyduklar\u0131 minnetin bir ifadesi olarak, Nunavut Ya\u015fl\u0131lar Meclisinden fosil için bir isim önermelerini rica eder ve onlar da iki isim önerir: Siksaqiaq <\/strong>ve Tiktaalik<\/strong>. Bunlardan “büyük tatl\u0131 su bal\u0131\u011f\u0131<\/em>” anlam\u0131na gelen Tiktaalik<\/em>, telaffuzunun kolay olmas\u0131 ve anlam\u0131 nedeniyle fosilin ismi olarak seçilir.<\/span><\/p>\n Elbette evrim sürecindeki geçi\u015f formlar\u0131na kan\u0131t te\u015fkil eden tek fosil Tiktaalik <\/em>de\u011fil; çok önemli bir geçi\u015f formu olmas\u0131 bir yana, hakk\u0131nda koca bir kitap yaz\u0131lm\u0131\u015f ve böylece popüler kültüre bu denli yerle\u015fmi\u015f olmas\u0131n\u0131 kâ\u015fifine borçlu oldu\u011funu söyleyebiliriz. Okumak isteyenler için bu konuyla ilgili çok daha aç\u0131klay\u0131c\u0131 bir yaz\u0131y\u0131, bu yaz\u0131n\u0131n sonunda verdim.<\/span><\/p>\n “2004 y\u0131l\u0131 sonbahar\u0131 boyunca kayadan gün yüzüne yava\u015f yava\u015f ç\u0131k\u0131\u015f\u0131na tan\u0131k oldu\u011fumuz \u015fey, bal\u0131klar ile karada ya\u015fayan hayvanlar aras\u0131nda yer alan çok ilginç bir ara halkayd\u0131. Bal\u0131klar ve karada ya\u015fayan hayvanlar pek çok bak\u0131mdan birbirinden farkl\u0131d\u0131r.<\/span> <\/span><\/p>\n – Bal\u0131klar konik kafal\u0131yken, karada ya\u015fayan ilk hayvanlar\u0131n kafalar\u0131 timsah kafas\u0131na çok benzer: yass\u0131d\u0131r ve gözler tepededir.<\/span><\/p>\n – Bal\u0131klar\u0131n boynu yoktur; omuzlar\u0131 bir dizi kemiksi plakayla kafalar\u0131na ba\u011flan\u0131r. Karada ya\u015fayan ilk hayvanlar\u0131n da, onlardan türeyen bütün hayvanlar gibi, boyunlar\u0131 vard\u0131; yani kafalar\u0131n\u0131, omuzlar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak hareket ettirebiliyorlard\u0131.<\/span><\/p>\n – Bal\u0131klar\u0131n vücudu pullarla kapl\u0131yken karada ya\u015fayan hayvanlarda pul yoktur.<\/span><\/p>\n – Bal\u0131klar\u0131n yüzgeçlerine kar\u015f\u0131l\u0131k, karada ya\u015fayan hayvanlar\u0131n kol ve bacaklar\u0131 vard\u0131r.<\/span><\/p>\n Bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma devam edebilir ve karada ya\u015fayan hayvanlarla bal\u0131klar\u0131n farkl\u0131l\u0131klar\u0131na dair çok uzun bir liste yapabiliriz.<\/span> Ne var ki buldu\u011fumuz bu yeni yarat\u0131k, bal\u0131klarla karada ya\u015fayan hayvanlar aras\u0131ndaki ay\u0131r\u0131m\u0131 ortadan kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Bal\u0131klarda oldu\u011fu gibi, s\u0131rt\u0131nda pullar ve perdeli yüzgeçleri, ama karada ya\u015fayan ilk canl\u0131lar gibi, yass\u0131 bir kafas\u0131 ve boynu vard\u0131. Ayr\u0131ca yüzgecin içine bak\u0131nca, üst kola, önkola ve hatta bile\u011fe kar\u015f\u0131l\u0131k gelen kemikler görülüyordu. Eklemleri de vard\u0131; bu, omuz, dirsek ve bilek eklemleri olan bir bal\u0131kt\u0131. Bu yap\u0131lar\u0131n hepsi perdeli bir yüzgeç içerisindeydi.<\/span> <\/span><\/p>\n Bu canl\u0131n\u0131n karada ya\u015fayan hayvanlarla payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ortak özellikler çok ilkel görünüyordu. Örne\u011fin, bal\u0131\u011f\u0131n üst “kol” kemi\u011finin (humerus-paz\u0131 kemi\u011fi) \u015fekli ve üzerindeki çe\u015fitli kabart\u0131lar k\u0131smen bal\u0131klar\u0131nkine, k\u0131smen amfibilerinkine benziyordu. Kafatas\u0131 ve omuzlar için de durum böyleydi.<\/span> <\/span><\/p>\n Onu bulmam\u0131z 6 y\u0131l\u0131m\u0131z\u0131 ald\u0131 ama bu fosil, paleontolojinin bir tahminini do\u011frulam\u0131\u015ft\u0131: Buldu\u011fumuz bu yeni bal\u0131k, hem iki farkl\u0131 hayvan türü aras\u0131ndaki ara basamakt\u0131, hem de onu, dünya tarihinin do\u011fru zaman diliminde ve tarihöncesindeki do\u011fru ortam\u0131nda bulmu\u015ftuk.<\/strong> Yan\u0131t, tarihöncesi ak\u0131nt\u0131larla olu\u015fmu\u015f, 375 milyon y\u0131ll\u0131k kayalardan gelmi\u015fti.”<\/span> <\/span> (s. 33-34)<\/span> <\/p>\n Tiktaalik roseae’<\/em>n\u0131n kendi türümüzü ve geçmi\u015fimizi anlamam\u0131z aç\u0131s\u0131ndan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 önemi \u015föyle aktar\u0131yor Shubin: <\/span><\/p>\n <\/strong>“Bu fosilin benim kendi vücudumla ilgili bir \u015feyler söyledi\u011finden nas\u0131l bu kadar emindim? Tiktaalik’in boynunu dü\u015fünün. Tiktaalik’ten önceki bütün bal\u0131klarda, kafas\u0131n\u0131 omuzlara ba\u011flayan bir kemik kümesi bulunur; böylece hayvan gövdesini her çevirisinde kafas\u0131n\u0131 da çevirir. Tiktaalik ise farkl\u0131d\u0131r. Kafas\u0131 omuzlar\u0131ndan tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. Ba\u015f ve omuzlar\u0131n bu konumu amfibiler, sürüngenler, ku\u015flar ve bizim de dahil oldu\u011fumuz memelilerle ortakt\u0131r. Ba\u015f ve omuzlar\u0131n konumundaki de\u011fi\u015fimin izini ba\u015ftan sona, birkaç küçük kemik eksi\u011fiyle Tiktaalik gibi bal\u0131klara kadar sürmek mümkündür. Bilekler, kaburgalar, kulaklar ve iskeletimizin di\u011fer k\u0131s\u0131mlar\u0131 da ayn\u0131 \u015fekilde incelenebilir; bu özellikler Tiktaalik gibi bir bal\u0131kta bulunabilir. Tiktaalik fosili, Afrikal\u0131 hominidlerin (Australopithecus afarensis, yani ünlü “Lucy” gibi) oldu\u011fu kadar bizim geçmi\u015fimizin de bir parças\u0131d\u0131r. Lucy’ye bakarak, çok geli\u015fmi\u015f bir primat olarak geçmi\u015fimizi anlayabiliriz. Tiktaalik’e bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise bir bal\u0131k olarak geçmi\u015fimizi görürüz.” <\/span>(s. 36- 37)<\/span> <\/p>\n Di\u011fer canl\u0131larla akrabal\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 incelerken, evrim sürecinde fosillerin anlatt\u0131klar\u0131 ve bunlardan ç\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z sonuçlar üzerine, (biraz da evrim kar\u015f\u0131tlar\u0131na hitap edercesine) \u015fu yorumu yap\u0131yor Shubin:<\/span> <\/p>\n “Yeryüzündeki kayalarda yer alan fosillerin düzeni, di\u011fer canl\u0131larla aram\u0131zdaki ba\u011flant\u0131n\u0131n güçlü bir kan\u0131t\u0131d\u0131r. E\u011fer 600 milyon y\u0131ll\u0131k kayalar\u0131 kazd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bir da\u011f s\u0131çan\u0131 iskeletinin hemen yan\u0131nda ilk denizanas\u0131n\u0131 bulacak olsayd\u0131k, bu konudaki bilgileri yeniden ve en ba\u015f\u0131ndan ele almam\u0131z, fosil kayd\u0131nda bu da\u011f s\u0131çan\u0131n\u0131 ilk memeliden, sürüngenden, hatta bal\u0131ktan öncesine –hatta ilk solucandan bile öncesine- yerle\u015ftirmemiz gerekecekti. Üstelik bu ya\u015fl\u0131 da\u011f s\u0131çan\u0131 bize, dünyan\u0131n ve üzerindeki hayat\u0131n geçmi\u015fi hakk\u0131nda bildi\u011fimizi sand\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feylerin ço\u011funun yanl\u0131\u015f oldu\u011funu söyleyecekti. Ama insanlar 150 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir süredir fosillerin pe\u015finden ko\u015ftuklar\u0131 halde, böyle bir gözlemin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hiç olmad\u0131.” <\/span> (s. 17-18)<\/span> <\/p>\n Türlerin evrim sürecinde geçirdikleri de\u011fi\u015fimleri ve geçmi\u015fteki atasal formlar\u0131 incelerken ba\u015fvurulan tek olgu, fosiller de\u011fil. Kendi geçmi\u015fimize sadece kayalardan de\u011fil, genlerimizin içindeki DNA’dan da ula\u015fabiliriz. Kitab\u0131n Hünerli Genler<\/em><\/strong> isimli 3. bölümünde, DNA’n\u0131n vücut ve organ yap\u0131m\u0131nda nas\u0131l görev ald\u0131\u011f\u0131n\u0131; farkl\u0131 canl\u0131larda ortaya ç\u0131kan homolog yap\u0131lar\u0131n nas\u0131l olu\u015ftu\u011funu ve ne tür benzerlikler içerdi\u011fini anlat\u0131yor Shubin. Özellikle Ellerin Yap\u0131m\u0131<\/strong><\/em> isimli bölümde bu konuyu detayl\u0131 bir \u015fekilde, bu alanda yap\u0131lm\u0131\u015f olan çe\u015fitli ara\u015ft\u0131rmalara ve deneylere yer vererek anlat\u0131yor:<\/span> <\/p>\n “Embriyo geli\u015fimini ara\u015ft\u0131rmadaki kutsal amac\u0131m\u0131z, üyelerimizdeki çe\u015fitli kemikleri hangi genlerin farkl\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve üyelerin bu üç boyutta geli\u015fiminin hangi genlerin kontrolünde oldu\u011funu anlamakt\u0131r. Serçeparma\u011f\u0131, ba\u015fparmaktan farkl\u0131 yapan DNA parças\u0131 hangisidir? Parmaklar\u0131m\u0131z\u0131 kol kemiklerimizden farkl\u0131 k\u0131lan nedir? Bu süreçleri kontrol eden genleri iyice anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bizi olu\u015fturan formülün de s\u0131rr\u0131na ermi\u015f olaca\u011f\u0131z.”<\/span> (s. 61)<\/span><\/p>\n Günümüzde art\u0131k embriyoloji<\/strong> alan\u0131nda pek çok çal\u0131\u015fma yap\u0131labilmektedir. Ancak 20. yüzy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar bu durum pek iç aç\u0131c\u0131 de\u011fildi. Bu alanda yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalardan birisi, 1903 y\u0131l\u0131nda Alman embriyolog Spemann’\u0131n su keleri yumurtalar\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 deneydir. Spemann, k\u0131z\u0131n\u0131n saç telini bir kement gibi kullanarak, geli\u015fim evresindeki bir su keleri yumurtas\u0131n\u0131 k\u0131st\u0131rarak ay\u0131rm\u0131\u015f ve geriye kalan embriyonun ikiz olu\u015fturdu\u011funu gözlemlemi\u015fti. Sonuç aç\u0131kt\u0131: Bir yumurtadan, birden fazla birey olu\u015fabiliyordu. (Tek yumurta ikizleri de bu \u015fekilde olu\u015fur.) Spemann, geli\u015fiminin ilk evresindeki embriyodaki baz\u0131 hücrelerin, kendi ba\u015flar\u0131na tamamen yeni bir birey olu\u015fturabilecek kapasitede oldu\u011funu kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/p>\n Bu deney, yepyeni bir ke\u015fif döneminin habercisi ve ba\u015flang\u0131c\u0131yd\u0131 ki Shubin de kitab\u0131nda, sonradan 1920’lerde Spemann’\u0131n ö\u011frencisi Hilde Mangold taraf\u0131ndan yap\u0131lan çok önemli bir deneyi herkesin anlayabilece\u011fi bir dilde anlat\u0131yor. Mangold, günümüzde bile embriyoloji tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015f en önemli deney<\/em><\/strong> olarak an\u0131lan bu çal\u0131\u015fmas\u0131 ile 1935 Nobel T\u0131p ödülüne kay\u0131k görülmü\u015f olsa da, ödülünü alamadan trajik bir \u015fekilde hayat\u0131n\u0131 kaybedince ödül Spemann’a verilmi\u015ftir. Mangold, bugün Düzenleyici <\/strong>(Organizer)<\/em> olarak bilinen ve vücut plan\u0131yla ilgili bütün bilgiyi ta\u015f\u0131yan son derece önemli bir doku parças\u0131n\u0131 bulmu\u015ftur.<\/span> <\/p>\n Bundan sonra DNA ve genetik alan\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rmalar müthi\u015f bir ivme kazanm\u0131\u015f, zamanla pek çok canl\u0131da yap\u0131lan deneyler ve ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda bu canl\u0131larla ortak olan genlerimiz (Örnek: 1980’lerde Hox genlerinin ke\u015ffi) ortaya konmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span> <\/p>\n Kitab\u0131n sonraki bölümlerinden birisi de Vücut Geli\u015ftirme Serüveni<\/strong><\/em> ismini ta\u015f\u0131yor. Shubin bu bölümde de, vücutlar\u0131n nas\u0131l ortaya ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131, bu süreci etkileyen \u015feylerin neler oldu\u011fu ve yeryüzündeki de\u011fi\u015fikliklerin bu süreçte hangi rolü oynad\u0131\u011f\u0131 vb konulara de\u011finiyor.<\/span> <\/p>\n Bundan sonra gelen Koku Alma<\/strong><\/em> isimli 8. Bölüm, ki\u015fisel olarak beni en çok etkileyen bölüm oldu diyebilirim. Burada Shubin, suda ya\u015fayan balina ve yunus gibi memeliler ile bal\u0131klar aras\u0131ndaki koku alma genlerine de\u011finiyor ve bir zamanlar i\u015fe yarayan genlerken, mutasyonlar yoluyla art\u0131k i\u015fe yaramaz hale gelmi\u015f olan, ‘evrimin sessiz kan\u0131tlar\u0131<\/em>’ olarak nitelendirdi\u011fi i\u015flevsiz genleri<\/strong> anlat\u0131yor.<\/span> <\/p>\n Bu bölümün finalini yazmadan geçemeyece\u011fim:<\/span> <\/p>\n “Peki, ama koku alma duyusuna sahip insanda, koku genlerinin ço\u011fu neden i\u015flevsiz kalm\u0131\u015ft\u0131r? Yoav Gilad ve meslekta\u015flar\u0131, farkl\u0131 primatlar\u0131n genlerini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak bu sorunun cevab\u0131n\u0131 buldular. Gilad, renkli görmenin geli\u015fti\u011fi primatlarda i\u015flevsiz koku genlerinin çok fazla say\u0131da oldu\u011funu buldu. Sonuç aç\u0131kt\u0131: Biz insanlar, koku duyusunu görme duyusuyla takas<\/strong> eden bir soydan geliyoruz. Art\u0131k hayat\u0131m\u0131z, kokudan çok görme üzerine kurulu; genomumuz da bunu yans\u0131t\u0131yor. Bu takas s\u0131ras\u0131nda, koku duyumuzun önemi azalm\u0131\u015f ve koku genlerimizin birço\u011fu i\u015flevsiz kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span> <\/span><\/p>\n Burunlar\u0131m\u0131zda, daha do\u011frusu koku alma duyumuzu kontrol eden DNA’m\u0131zda çok fazla yük ta\u015f\u0131yoruz. Beraberimizdeki bu yük, bu hiçbir i\u015fe yaramayan yüzlerce koku geni, hayat\u0131n\u0131 büyük oranda koku alma duyusu sayesinde sürdüren memeli atalar\u0131m\u0131zdan kald\u0131 bize.<\/strong><\/span>…<\/span><\/span><\/p>\n Bizim genlerimiz primatlar\u0131nkine benzer; di\u011fer memelilerin, sürüngenlerin, amfibyumlar\u0131n, bal\u0131klar\u0131n vb. di\u011fer canl\u0131lar\u0131n genleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda benzerlik giderek azal\u0131r. Bu yük, geçmi\u015fimizin sessiz tan\u0131\u011f\u0131, burunlar\u0131m\u0131z\u0131n içinde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z da hakiki bir hayat a\u011fac\u0131d\u0131r.” <\/span> (s. 171)<\/span> <\/p>\n Kitab\u0131n daha sonra gelen Görme<\/strong><\/em> ve Kulaklar<\/strong><\/em> isimli bölümlerinde de yine benzer \u015fekilde, evrimsel atalar\u0131m\u0131z\u0131n izlerini sürüyoruz. Görme ile ilgili bölümde özellikle Walter Gehring’in ‘gözsüzlük geni<\/strong>’ olarak i\u015flev gören Pax 6<\/strong> geniyle ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 çal\u0131\u015fmalar, konuya uzak olanlara oldukça \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 gelecektir. (s. 180-181)<\/span> <\/p>\n Geçmi\u015fimiz Bizi Neden Hasta Ediyor<\/em><\/strong> isimli ara bölümde, evrim sürecinde kazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z yeni yeteneklerin bir bedeli oldu\u011fu anlat\u0131l\u0131yor. “\u0130nsan olman\u0131n bedeli, içimizdeki ya\u015fam a\u011fac\u0131n\u0131n do\u011furdu\u011fu kaç\u0131n\u0131lmaz bir sonuçtur.”<\/em> diyor Shubin. Bu bedel, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z çe\u015fitli hastal\u0131klar ve geli\u015fimsel bozukluklard\u0131r. Yani bu bölüm, çok daha aç\u0131k bir \u015fekilde Tanr\u0131’n\u0131n o sözde mükemmel tasar\u0131m\u0131na, ilahi yarat\u0131m mucizesine, di\u011fer bir ad\u0131yla Ak\u0131ll\u0131 Tasar\u0131m hurafesine meydan okuyor. Menisküsten tutun da bebekleri ayr\u0131m gözetmeksinizin öldüren Kardiyoensefalomiyopati hastal\u0131\u011f\u0131na kadar, bu bozukluklar\u0131n hepsi evrim sürecinin bir sonucu ve insan olurken ödedi\u011fimiz bir bedeldir. Bu bölümü temel ba\u015fl\u0131klar halinde \u015fu \u015fekilde ele alm\u0131\u015f Shubin:<\/span> <\/p>\n “- Avc\u0131 toplay\u0131c\u0131 geçmi\u015fimiz: Obezite, Kalp Hastal\u0131klar\u0131 ve Hemoroit<\/span><\/p>\n – Primat geçmi\u015fimiz: Konu\u015fman\u0131n Bedeli<\/span><\/p>\n – Bal\u0131k ve iriba\u015f geçmi\u015fimiz: H\u0131çk\u0131r\u0131k<\/span><\/p>\n – Köpekbal\u0131\u011f\u0131 geçmi\u015fimiz: F\u0131t\u0131k<\/span><\/p>\n – Mikroorganizma geçmi\u015fimiz: Mitokondri Hastal\u0131klar\u0131<\/span> <\/span><\/p>\n “Bir bal\u0131\u011f\u0131 ödün vermeden ancak bir dereceye kadar modifiye edebiliriz. Kusursuz tasarlanm\u0131\u015f bir dünyada -geçmi\u015fi olmayan bir dünyada- ya\u015f\u0131yor olsayd\u0131k, hemoroitten kansere kadar bir sürü dertle u\u011fra\u015fmak zorunda kalmazd\u0131k.” (s. 213)<\/span><\/span> <\/span><\/span><\/p>\n “\u0130nsanlarda, listenin ba\u015f\u0131nda yer alan ölüm nedenleri hangileridir? Liste ba\u015f\u0131 10 nedenden 4 tanesi; kalp hastal\u0131klar\u0131, \u015feker, obezite ve inmedir. Bunlar bir tür genetik, muhtemelen de geçmi\u015ften kaynakl\u0131 temele sahiptir. Sorunun büyük bölümü, vücudumuzun aktif bir hayvana uygun biçimde in\u015fa edilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, bizim patates gibi hareketsiz bir hayat sürmemizden kaynaklan\u0131r.” <\/span>(s. 214)<\/span> <\/p>\n Bütün Bunlar\u0131n Anlam\u0131 <\/strong><\/em>ba\u015fl\u0131kl\u0131 son bölümde, kitap boyunca verdi\u011fi bilgileri toparlay\u0131p konuyu özetliyor Shubin:<\/span><\/p>\n “Carl Sagan bir zamanlar, y\u0131ld\u0131zlara bakman\u0131n geçmi\u015fe bakmaya benzedi\u011fini söylemi\u015fti. Y\u0131ld\u0131zlar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, dünyam\u0131z olu\u015fmadan çok önce ç\u0131kt\u0131klar\u0131 yolculuktan sonra gözümüze ula\u015f\u0131r. \u0130nsana bakmay\u0131, t\u0131pk\u0131 y\u0131ld\u0131zlara bakmaya benzetiyorum. Nas\u0131l bakaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilirseniz, vücudumuz bir zaman kapsülüne dönü\u015für; aç\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, gezegenimizin geçmi\u015findeki önemli anlar\u0131, tarihöncesi okyanuslar\u0131n, nehirlerin ve ormanlar\u0131n uzak geçmi\u015fini anlat\u0131r.”<\/span> (s. 211)<\/span><\/p>\n …ve kapan\u0131\u015f\u0131 \u015föyle yap\u0131yor:<\/span> <\/p>\n “Uzay program\u0131 Ay’a bak\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l de\u011fi\u015ftirdiyse, paleontoloji ve genetik bilimleri de kendimize bak\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirmekte. Daha çok \u015fey ö\u011frendikçe, önceden uzak ve eri\u015filmez görünen \u015feyleri anlamaya ve kavramaya ba\u015flar\u0131z. Bilimin denizanas\u0131, solucan ve fare kadar birbirinden farkl\u0131 canl\u0131lar\u0131n iç mekanizmalar\u0131n\u0131 ortaya ç\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bir ke\u015fif ça\u011f\u0131nda ya\u015f\u0131yoruz. Art\u0131k bilimin en büyük gizemlerinden birisini ayd\u0131nlatacak \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 görüyoruz: \u0130nsanlar\u0131 di\u011fer canl\u0131lardan ay\u0131ran genetik farkl\u0131l\u0131klar\u0131. Geçmi\u015fimizle ilgili gerçekleri, art\u0131k giderek daha büyük bir kesinlikle görmekteyiz. Milyarlarca y\u0131ll\u0131k de\u011fi\u015fime bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, canl\u0131lar tarihinde yeni veya görünürde benzersiz olan her \u015fey, sadece geri dönü\u015ftürülmü\u015f, farkl\u0131 biçimde bir araya getirilmi\u015f, farkl\u0131 bir amaç için kullan\u0131lmaya uyarlanm\u0131\u015f ya da yeni kullan\u0131mlara göre de\u011fi\u015ftirilmi\u015f eski \u015feylerin ta kendisidir. Bu, duyu organlar\u0131m\u0131za kadar her bir parçam\u0131z\u0131n, asl\u0131nda tüm vücut plan\u0131m\u0131z\u0131n öyküsüdür.”<\/span> (s. 231)<\/span> <\/p>\n Chicago Üniversitesi Tiktaalik web sitesinde<\/a>, Tiktaalik roseae<\/em> ile ilgili bu yaz\u0131da de\u011finmeye çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m, ama elbette detay\u0131na inemedi\u011fim pek çok anatomik özellik, bal\u0131k-tetrapod nitelikleri vb. bilgiler, \u015fekiller ve 3 boyutlu animasyonlarla anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Fosilin hem bal\u0131klarla hem de ilk tetrapodlarla ortak özelliklerini ö\u011frenmek için bu siteyi mutlaka ziyaret ediniz.<\/span><\/p>\n Yazar: Neil Shubin Türkçe bas\u0131m: NTV Yay\u0131nlar\u0131 \/ Bilim ve Co\u011frafya – 2010 Uluslararas\u0131 Çoksatar 2008 Phi Beta Kappa Y\u0131l\u0131n Bilim Kitab\u0131 2008 Library Journal Y\u0131l\u0131n Bilim Kitab\u0131 (Evrim kategorisi) 2009 Amerikan Ulusal Bilimler Akademisi Y\u0131l\u0131n Kitab\u0131 2009 Britanya Kraliyet Akademisi Y\u0131l\u0131n Bilim Kitab\u0131 Finalisti * Kitab\u0131 temel alan ve Türkçe altyaz\u0131lar\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-125","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kitap-incelemeleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/125","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=125"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/125\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":431,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/125\/revisions\/431"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=125"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=125"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=125"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
2008 Phi Beta Kappa Y\u0131l\u0131n Bilim Kitab\u0131<\/span>
2008 Library Journal Y\u0131l\u0131n Bilim Kitab\u0131 (Evrim kategorisi)<\/span>
2009 Amerikan Ulusal Bilimler Akademisi Y\u0131l\u0131n Kitab\u0131<\/span>
2009 Britanya Kraliyet Akademisi Y\u0131l\u0131n Bilim Kitab\u0131 Finalisti<\/span><\/p>\n\u0130nsan Vücudunun 3,5 Milyar Y\u0131ll\u0131k Tarihine Seyahat<\/h3>\n
![\"\"](\"\/image.axd?picture=2012%2f1%2ftiktaalik-roseae.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"\/image.axd?picture=2012%2f1%2fneil+shubin+with+tiktaalik.jpg\")
<\/p>\nTiktaalik roseae<\/em> neden bu kadar önemli?<\/h3>\n
![\"\"](\"\/image.axd?picture=2012%2f1%2fTiktaalik+f%c3%b3ssil+8.jpg\")
<\/span><\/p>\n![\"\"](\"\/image.axd?picture=2012%2f1%2faranan+ge%c3%a7i%c5%9f+t%c3%bcr%c3%bc.JPG\")
<\/span><\/p>\n![\"\"](\"\/image.axd?picture=2012%2f1%2ftiktaalik_phylo.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"\/image.axd?picture=2012%2f1%2f1EusthenopteronAcanthostegacladogram.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"\/image.axd?picture=2012%2f1%2fsite+resmi.jpg\")
<\/p>\n\u015eu yaz\u0131lar da ilginizi çekebilir:<\/h3>\n
\n