{"id":132,"date":"2026-08-21T12:01:48","date_gmt":"2026-08-21T12:01:48","guid":{"rendered":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=132"},"modified":"2026-08-21T13:58:44","modified_gmt":"2026-08-21T13:58:44","slug":"yumurtasiyla-bulunan-disi-pterozor-fosili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=132","title":{"rendered":"Yumurtas\u0131yla bulunan di\u015fi Pterozor fosili"},"content":{"rendered":"
\n

   Çin’de, yumurtas\u0131yla birlikte oldukça iyi korunmu\u015f bir pterozor<\/strong> (veya teruzor<\/strong>) fosili gün \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na ç\u0131kar\u0131ld\u0131. Yumurtas\u0131 sayesinde di\u015fi oldu\u011fu tespit edilen bu pterozor örne\u011finin, canl\u0131lar\u0131n cinsiyetlerini anlamaya yönelik önemli ipuçlar\u0131 sundu\u011fu aç\u0131kland\u0131.<\/span><\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

 <\/p>\n

 \"\"<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

   Fosil kay\u0131tlar\u0131ndaki ilk uçan sürüngenler olan pterozorlar\u0131n görülmesi, bundan yakla\u015f\u0131k 228 milyon y\u0131l<\/strong> öncesine (Mezozoik Zaman’\u0131n ilk dönemi olan Trias Dönemi’ne) denk gelir. Pterozorlar 66 milyon y\u0131l<\/strong> önce meydana gelen Kretase-Paleojen Yok Olu\u015fu s\u0131ras\u0131nda dinozorlarla birlikte tükenmi\u015ftir. Popüler kültürde ço\u011fu zaman hatal\u0131 bir \u015fekilde “uçan dinozorlar” olarak tan\u0131t\u0131lan pterozorlar\u0131n kökeni henüz tam olarak ayd\u0131nlat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r; ama bilinen bir \u015fey varsa o da dinozor olmad\u0131klar\u0131d\u0131r<\/em>. Kanatlar\u0131 deri, kas ve dokulardan olu\u015fan ve bileklerinden ellerindeki dörder parma\u011fa uzanan gergin bir zardan olu\u015fur. Daha ilkel türlerin uzun ve di\u015fli çeneleri, uzun kuyruklar\u0131 vard\u0131r. Daha sonra evrilen türlerde ise kuyruk boyu k\u0131salm\u0131\u015f, di\u015fler kaybolmu\u015ftur. Ço\u011fu, vücutlar\u0131n\u0131 ve kanatlar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kaplayan bir kürke sahiptir. Bu kürk, piknofiber denilen k\u0131l benzeri benzeri yap\u0131lar içerir. Yumurtalar\u0131na çok ender rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z için \u015fimdiye kadar pterozorlar\u0131n üremesi hakk\u0131nda çok az bilgi edinebilmi\u015f durumday\u0131z. 2007 y\u0131l\u0131nda bir pterozor yumurta kabu\u011fu üzerinde yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalar, bu uçan sürüngenlerin yumurtalar\u0131n\u0131 büyük olas\u0131l\u0131kla gömdü\u011fünü (t\u0131pk\u0131 timsah ve kaplumba\u011falar gibi) varsayar. Yumurta gömme davran\u0131\u015f\u0131, pterozorlar\u0131n evrimi aç\u0131s\u0131ndan önemli bir fayda sa\u011flam\u0131\u015f olabilir. Fakat bu yaz\u0131n\u0131n esas konusu olan bu son ke\u015fif, bize daha da ilginç ve yeni bilgiler sunuyor.<\/span><\/span><\/p>\n

   Yumurtas\u0131yla birlikte Çin’in ünlü fosil bölgesi Liaoning’te, Junchang Lü ve ekibi taraf\u0131ndan bulunan di\u015fi Darwinopterus <\/em>(bir pterozor cinsi) fosilinin ya\u015f\u0131 160 milyon y\u0131l olarak belirlenmi\u015f. Kabuk yap\u0131s\u0131 üzerinde yap\u0131lan incelemeler, yumurtan\u0131n son derece iyi bir geli\u015fim gösterdi\u011fini ve annenin muhtemelen yumurtlama zaman\u0131na oldukça yak\u0131n öldü\u011fünü ortaya koymu\u015f. Yumurta kütlesinin eri\u015fkin kütlesine oran\u0131 da oldukça dü\u015fük bulunmu\u015f, ki bu da günümüz sürüngenlerine özgü bir özellik. Bilim insanlar\u0131, di\u015fi pterozorun sol kolundaki k\u0131r\u0131\u011fa bakarak, hayvan\u0131n f\u0131rt\u0131na ya da volkanik patlama gibi bir etken yüzünden bir göle dü\u015ferek ölmü\u015f ve dibe batarak korunmu\u015f olabilece\u011fini dü\u015fünüyorlar.<\/span><\/p>\n

   Leicester Üniversitesi’nden paleobiyolog David Unwin’in de aralar\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 ekip buluntuya dayanarak, bu hayvanlardaki cinsiyet ayr\u0131m\u0131na ili\u015fkin çe\u015fitli saptamalarda bulunuyor. Kafada yer alan ibik benzeri uzun <\/span>ç\u0131k\u0131nt\u0131ya sadece erkek pterozorlar\u0131n sahip olmalar\u0131, bu ç\u0131kar\u0131mlardan birisi. Unwin, bu ç\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n oldukça nadir görülmesi <\/span>nedeniyle, kendisine birkaç y\u0131l önce bu tip bir ili\u015fkiden bahsedilmi\u015f olsayd\u0131 muhtemelen kahkahalarla gülece\u011fini söylüyor. Ayr\u0131ca fosilin, <\/span>yumurtlamay\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran bir yap\u0131 olan geni\u015f bir le\u011fen kemi\u011fi aç\u0131kl\u0131\u011f\u0131na sahip oldu\u011fu da gözlemlenmi\u015f. Bu çal\u0131\u015fma, di\u011fer fosiller üzerinde yap\u0131lan analizlerle birle\u015ftirildi\u011finde \u015fu sonuca var\u0131lm\u0131\u015f: E<\/span>rkekler büyük bir ibi\u011fe ve dar le\u011fen kemi\u011fi aç\u0131kl\u0131\u011f\u0131na sahip; di\u015filerin ise geni\u015f bir le\u011fen kemi\u011fi aç\u0131kl\u0131\u011f\u0131 var ancak ba\u015flar\u0131nda<\/span> herhangi bir ibik veya ç\u0131k\u0131nt\u0131 bulunmuyor<\/span><\/span><\/p>\n

 \"\"<\/span> <\/span><\/p>\n

Resim:<\/strong> Di\u015fi pterozor fosili ve yumurtas\u0131 (sar\u0131yla i\u015faretlenmi\u015ftir)<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 \"\"<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Resim:<\/strong> Ayn\u0131 fosile yak\u0131ndan bak\u0131\u015f (yumurta)<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

    <\/span><\/span><\/p>\n

    <\/strong><\/span><\/p>\n

   *<\/strong><\/em> Güncelleme:<\/strong> 2014 y\u0131l\u0131nda Çin’de, Hamipterus tianshanensis<\/em> isimli pterozor türüne ait 5 yumurta daha bulundu. Elektron mikroskop ile yap\u0131lan taramalar, yumurtan\u0131n ince ve kalkerli bir kabu\u011fa ve onun alt\u0131nda yer alan bir zara sahip oldu\u011funu ortaya koydu.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Kaynaklar:<\/strong><\/span> <\/p>\n