{"id":138,"date":"2026-08-21T12:02:06","date_gmt":"2026-08-21T12:02:06","guid":{"rendered":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=138"},"modified":"2026-08-21T13:59:29","modified_gmt":"2026-08-21T13:59:29","slug":"turan-dursun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=138","title":{"rendered":"Turan Dursun"},"content":{"rendered":"

 Ayd\u0131nl\u0131\u011fa giden yolda karanl\u0131\u011f\u0131n söndürdü\u011fü \u0131\u015f\u0131klardan biri:<\/span> TURAN DURSUN<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

 Ya\u015fam\u0131:<\/h3>\n

   Sivas’\u0131n \u015eark\u0131\u015fla ilçesinin Gümü\u015ftepe köyünde 1934 y\u0131l\u0131nda do\u011fdu. \u0130mam olan babas\u0131, daha o do\u011fmadan “Basra’da ve Kufe’de bile görülmeyecek bir alim” yapma sevdas\u0131ndayd\u0131. \u0130lkokula göndermedi, çocukluk hayat\u0131 \u015feyhlerin ve din hocalar\u0131n\u0131n yanlar\u0131nda çe\u015fitli tekke ve dergahlarda geçti. O y\u0131llarda Turan Dursun’un en büyük amac\u0131 babas\u0131n\u0131n belirledi\u011fi bu ideale h\u0131zla ula\u015fmakt\u0131. Birkaç y\u0131lda ö\u011frenilecek dersleri bir-iki ayda ö\u011freniyordu. S\u0131rf \u0130slam bilgileri çok iyi olan Kürt hocalardan ders alabilmek için üç-dört ayda çok iyi denilebilecek ölçüde Kürtçe ö\u011frendi. “sarf” ve “nahv” denilen Arapça grameri çocuk ya\u015fta ö\u011frendi, hem 11. ve 12. yüzy\u0131l Arapças\u0131n\u0131 hem de 7. ve 8. yüzy\u0131l Arapças\u0131n\u0131 bilirdi. 17 ya\u015f\u0131na geldi\u011finde icazeti alm\u0131\u015f ve Kazviniyi okumu\u015ftu.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

Diyanette müftü olabilmek için ilkokulu d\u0131\u015far\u0131dan bitirdi. \u0130lk olarak köy imaml\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131. \u0130stanbul-Çar\u015famba’da Üçba\u015f ve \u0130smaila\u011fa medreselerinde hocal\u0131k yapt\u0131. 1958-1965 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Tekirda\u011f, Gemerek, Türkili, Alt\u0131nda\u011f ve Sivas’ta müftülük yapt\u0131 ve \u015feriat\u0131n kat\u0131 kurallar\u0131na ters davran\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle \u0130slamc\u0131 çevrelerde yad\u0131rgand\u0131. Müftülü\u011fü s\u0131ras\u0131nda bu nedenlerle sürgünleri oldu. 60’l\u0131 y\u0131llarda ayd\u0131n müftü olarak kamuoyunda yank\u0131lar getirdi. Kendi deyi\u015fiyle \u0130slam’a olan inanc\u0131n\u0131 yitirdikten sonra 1965 y\u0131l\u0131nda müftülü\u011fü b\u0131rakt\u0131.<\/span>   <\/span><\/p>\n

Turan Dursun’u, neredeyse ömrünü adad\u0131\u011f\u0131 \u0130slam’dan uzakla\u015ft\u0131ran ba\u015f neden, akl\u0131n\u0131n iman\u0131na üstün gelmesidir. <\/strong>Ömrünü \u0130slamla içi içe geçiren bir insan\u0131n bunu ba\u015farmas\u0131n\u0131n ne kadar zor oldu\u011funu tahmin etmek güç de\u011fildir. Onu böylesine büyük k\u0131lan belki de en önemli \u015fey budur.<\/span><\/p>\n

   Turan Dursun’u \u0130slam’dan kopartan ba\u015fl\u0131ca deneyimlerini ise \u015föyle s\u0131ralayabiliriz:<\/strong><\/p>\n

1) \u0130nsanl\u0131k tarihinin bilinen en eski efsanesi olan G\u0131lgam\u0131\u015f Destan\u0131’n\u0131 okuduktan sonra, Tevrat’a ve ondan sonra da Kuran’a geçen Nuh Tufan\u0131 efsanesinin kökeninin çoktanr\u0131l\u0131 ilkel Sümer Uygarl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funa kanaat getirmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

2) \u0130ncil ve Tevrat’\u0131 okuduktan sonra, Kuran’daki pek çok ayetin bu kitaplardan kopya edildi\u011fine kanaat etmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

3) Sinop’taki görevi s\u0131ras\u0131nda marksist bir ö\u011fretmenden edindi\u011fi kitaplar sayesinde Tarihi Materyalizm ve Diyalektik Materyalizm Felsefesi ile tan\u0131\u015fm\u0131\u015f, ancak komünist olmasa bile bu felsefelerden etkilenmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

4) Bar\u0131\u015f ve özgürlükleri önceleyen dü\u015fünce tarz\u0131 nedeniyle hiçbir zaman ba\u011fnaz \u0130slami kesimlerin yoluna girmemi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

5) Kuran’daki gerek ak\u0131l d\u0131\u015f\u0131 ayetleri, gerekse de birbiriyle çeli\u015fkili ayetleri, gerçekli\u011fe olan a\u015fk\u0131 iman\u0131ndan üstün geldi\u011fi için görebilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

   Turan Dursun, Diyanet’teki görevinden ayr\u0131ld\u0131ktan sonra 1966 y\u0131l\u0131nda TRT’de dini içerikli programlarda görevi ald\u0131. On y\u0131l bu görevine devam ettikten sonra gene TRT’de prodüktör olarak “Ba\u015flang\u0131c\u0131ndan Bu Yana \u0130nsanl\u0131k”, “Vergi Program\u0131”, “Ak\u015fama Do\u011fru” gibi programlar yapt\u0131. <\/span>TRT’den emekli olduktan sonra “Kur’an Ansiklopedisi”ni 1987 y\u0131l\u0131nda bitirdi. 1989 y\u0131l\u0131nda haftal\u0131k 2000’e Do\u011fru Dergisi’nde yaz\u0131 yazmaya ba\u015flad\u0131. Bu sitede yer alan pek çok yaz\u0131s\u0131n\u0131 da bu dergide yazd\u0131,bu yaz\u0131lar\u0131 nedeniyle \u0130slami çevrelerden çok büyük tepki ald\u0131. Süleyman Ate\u015f, Ya\u015far Nuri Öztürk gibi pek çok \u0130slamc\u0131y\u0131 kalemiyle yan\u0131tlamas\u0131n\u0131 bildi. Hiçbiri o hayattayken kar\u015f\u0131s\u0131na ç\u0131kamad\u0131lar.<\/span><\/p>\n

   Böylesine ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f bir durumdayken çevresinde çok az say\u0131da destekçisi vard\u0131. \u0130lhan Arsel ve kitaplar\u0131n\u0131 yay\u0131mlamay\u0131 kabul eden Do\u011fu Perinçek bunlardand\u0131 (Turan Dursun yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lar\u0131 kitap haline getirmek için pek çok yay\u0131nevini dola\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, yay\u0131nevlerinin böyle bir kitap yay\u0131nlamaya cesaret edemedikleri için teklifini kabul etmediklerini söylemi\u015ftir.)<\/span><\/p>\n

\n

   Turan Dursun yazd\u0131klar\u0131n\u0131n bedelini can\u0131yla ödeyebilece\u011fini bilmiyor muydu? Bu soruya yan\u0131t olarak Hasan Yalç\u0131n’a \u015funlar\u0131 söylemi\u015fti: “Rahat ya\u015famak u\u011fruna gerçe\u011fi mezara m\u0131 götüreyim; halka gerçe\u011fi anlatmak u\u011fruna ölümü mü göze alay\u0131m?” Turan Dursun bir ayd\u0131nlanma sava\u015fç\u0131s\u0131 olarak yan\u0131tlad\u0131 soruyu. Ve o anda ölümü yendi,ölümün ötesine geçti, ölüm Turan Dursun’u daha da büyüttü. Yazd\u0131klar\u0131n\u0131n u\u011fruna ya\u015fam\u0131n\u0131 feda etmi\u015f olmas\u0131n\u0131n büyüsüyle daha çekici hale geldi. Ad\u0131, ölümsüz ayd\u0131nlanma kurbanlar\u0131 aras\u0131na yaz\u0131ld\u0131. <\/span>Turan Dursun’un kitaplar\u0131, yazar\u0131n\u0131n ancak vah\u015fice katledilmesinden sonra yay\u0131nlanabildi. \u0130lk kitab\u0131, ölümünden iki ay sonra yay\u0131nlanan “Din Bu-1<\/strong>“<\/em> adl\u0131 kitab\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

“Ölürsem,<\/span>
 O zaman anlars\u0131n.<\/span>
 Ölünce biri,<\/span>
 Pazar, k\u0131\u015f\u0131n,<\/span>
 \u0130ki yüz olur hemen yüzler Hemen!<\/span>
 Dersin, neymi\u015f me\u011fer!<\/span>
 Ben de ölürsem e\u011fer<\/span>
 Ey ayd\u0131n cemaat!<\/span>
 Lütfen öldürme beni,<\/span>
 Lütfen!”<\/span>
—Turan Dursun<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Cinayeti ve davas\u0131:<\/h3>\n

   Turan Dursun, 4 Eylül 1990<\/strong> tarihinde \u0130stanbul-Ko\u015fuyolu’ndaki evinin yak\u0131nlar\u0131nda teröristler taraf\u0131ndan tabancayla vurularak öldürüldü. Oysa onun kalemi ve kitaplar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hiçbir silah\u0131 yoktu. Öldürüldü\u011fü günün ertesinde \u0130ran radyolar\u0131ndan sevinç ç\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 yükseldi. Türkiye’deki \u0130slam savunucular\u0131 da rahat bir nefes ald\u0131. Bunun \u0130slam diniyle ne alakas\u0131 var?<\/em> diyenlere hat\u0131rlatma yapal\u0131m:<\/span> “Onlar\u0131 nerede yakalarsan\u0131z öldürün. Sizi ç\u0131kard\u0131klar\u0131 yerden siz de onlar\u0131 ç\u0131kar\u0131n. Zulüm ve bask\u0131, adam öldürmekten daha a\u011f\u0131rd\u0131r. Yaln\u0131z, Mescid-i Haram yan\u0131nda, onlar sizinle sava\u015fmad\u0131kça, siz de onlarla sava\u015fmay\u0131n. Sizinle sava\u015f\u0131rlarsa (siz de onlarla sava\u015f\u0131n) onlar\u0131 öldürün. Kâfirlerin cezas\u0131 böyledir.”<\/em> <\/strong><\/span>(Bakara 191; Diyanet meali-yeni)<\/em> <\/p>\n

   Öldürüldü\u011fünde yeti\u015fkin üç çocuk babas\u0131 idi. Cinayet sonras\u0131nda Turan Dursun’un evinde kütüphanesinin raflar\u0131nda duran çok \u015feyin kayboldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131. Yata\u011f\u0131n\u0131n üzerine ise “Kutsal Terör Hizbullah” kitab\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Yak\u0131nlar\u0131 kitab\u0131n Dursun’a ait olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, eve giren ki\u015filer taraf\u0131ndan bir “mesaj” olarak b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 söyledi. \u0130stanbul Emniyet Müdürlü\u011fü, evde polislerin arama yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulad\u0131 ancak arama tutana\u011f\u0131nda kitapl\u0131ktan al\u0131nanlar yer almad\u0131.<\/span><\/p>\n

   Cinayetle ilgili operasyonda yakalan\u0131p tutuklanarak DGM’ye ç\u0131kart\u0131lan 15 san\u0131k ilk oturumda tahliye edildi. Ard\u0131ndan cinayetle ilgili \u0130stanbul DGM’de iki ayr\u0131 dava görülmeye ba\u015flad\u0131. <\/span>Davalardan birinde örgütün üst düzey yöneticileri Kudbettin Gök, Mehmet Ali \u015eeker, Mehmet Zeki Y\u0131ld\u0131r\u0131m, Ekrem Baytap’\u0131n da aralar\u0131nda bulundu\u011fu 25 san\u0131k yarg\u0131lan\u0131yordu. Bu dava sürerken 1996 y\u0131l\u0131n\u0131n Mart ay\u0131nda \u0130slami Hareket Örgütü<\/strong> lideri \u0130rfan Ça\u011f\u0131r\u0131c\u0131 yakaland\u0131. Ça\u011f\u0131r\u0131c\u0131 ve 12 arkada\u015f\u0131 da DGM’de yarg\u0131lanmaya ba\u015flad\u0131.<\/span> <\/span><\/p>\n

   O\u011flu Abit Dursun, Turan Dursun cinayeti soru\u015fturmas\u0131nda aksayan önemli noktalar\u0131 özetlerken insan bir kere daha hayretler içine dü\u015füyor:<\/span><\/p>\n

“<\/strong><\/span>4 Eylül 1990’da Turan Dursun vurulduktan 40 -45 dakika sonra polis geliyor. Çok daha erken gelen siviller evi darmada\u011fan ediyor. Bir çok eseri ve çal\u0131\u015fmas\u0131 siyah po\u015fetlere konuluyor, onlar ç\u0131karken de resmi giysili polisler içeri giriyor. Biz sivil polislerin götürdü\u011fü eserleri ve çal\u0131\u015fmalar\u0131 Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131’na ba\u015fvurarak istedik. Ama 9 y\u0131ld\u0131r bu giri\u015fimimizle ilgili hiç bir sonuç alamad\u0131k. Kuran ansiklopedisinin 2000 sayfas\u0131, ‘Kulleteyn’ isimli kitab\u0131n ikinci ve sonraki ciltleri yok. Her \u015feyi götürmü\u015fler. Bir ya\u015fam boyu büyük emekle ortaya ç\u0131kar\u0131lan her \u015feyi. Bütün bunlar sivillerin eve girmesinden sonra kayboldu. Devlet içindeki baz\u0131 güçler, yasad\u0131\u015f\u0131 devlet odaklar\u0131 bu e\u015fyalar\u0131 al\u0131p gitti<\/em>.“<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

   23 temmuz 2000’de \u0130stanbul 3 nolu DGM’de Turan Dursun ve Çetin Emeç davalar\u0131ndan yarg\u0131lanan \u0130rfan Ça\u011f\u0131r\u0131c\u0131 önce 7.5 y\u0131la daha sonra ise “Anayasal düzeni silah zoru ile de\u011fi\u015ftirmeye kalk\u0131\u015fmak” suçundan idam cezas\u0131na çarpt\u0131r\u0131ld\u0131. <\/span>San\u0131klardan Ekrem Baytap, Tamer Aslan, Mehmet Ali \u015eeker ve Cengiz Sar\u0131kaya hakk\u0131nda ayn\u0131 suçtan dolay\u0131 ömür boyu hapis cezas\u0131 verildi. \u0130rfan Ça\u011f\u0131r\u0131c\u0131’n\u0131n karde\u015fi R\u0131dvan Ça\u011f\u0131r\u0131c\u0131 ve avukat Hüsnü Yazgan’\u0131n da aralar\u0131nda bulundu\u011fu 12 san\u0131k örgüt üyeli\u011fi suçundan 3 y\u0131l 9 ay ila 12 y\u0131l 6 ay aras\u0131nda de\u011fi\u015fen hapis cezalar\u0131na çarpt\u0131r\u0131ld\u0131lar.<\/span> 6 mart 2002’de Yarg\u0131tay 9. Ceza Dairesi, \u0130rfan Ça\u011f\u0131r\u0131c\u0131 hakk\u0131ndaki karar\u0131 onad\u0131.<\/span><\/p>\n

Eserleri:<\/h3>\n

    <\/span>Turan Dursun’ un kitaplar\u0131n\u0131n çok büyük bir bölümü Kaynak Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Turan Dursun’ u daha iyi anlamak için kitaplar\u0131n\u0131 ve bilhassa ba\u015fyap\u0131t\u0131 denebilecek olan kitab\u0131 Din Bu 1′ i (1990′ dan beri 20. bask\u0131y\u0131 geçmi\u015ftir) okuman\u0131z\u0131 tavsiye ederiz. Turan Dursun’un ba\u015fl\u0131ca kitaplar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/span><\/p>\n