{"id":143,"date":"2026-08-21T12:02:06","date_gmt":"2026-08-21T12:02:06","guid":{"rendered":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=143"},"modified":"2026-08-21T13:43:50","modified_gmt":"2026-08-21T13:43:50","slug":"meksika-kaya-baliklarinin-evrimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=143","title":{"rendered":"Meksika kaya bal\u0131klar\u0131n\u0131n evrimi"},"content":{"rendered":"
\n

Dini seçilimle evrim: Meksika kaya bal\u0131klar\u0131 toksine direnç geli\u015ftirdi<\/p>\n<\/blockquote>\n

 <\/strong><\/span>   Texas A&M Universitesi’nde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmaya göre, Meksika’da ya\u015fayan bir yerli tarikat\u0131n dini törenleri, burada ya\u015fayan kaya bal\u0131klar\u0131n\u0131n evriminde etkili olmu\u015ftur. Kristof Kolomb’un Yeni Dünya’ya gelmesinden önce güney Meksika’da ya\u015fayan yerli halk (Zoque’lar), sülfürik kayaçlardan olu\u015fan Cueva del Azufre ma\u011faras\u0131na girerek ya\u011fmur sezonunun verimli geçmesi için kendi tanr\u0131lar\u0131na ibadet ederdi. Y\u0131ll\u0131k ritüellerinin bir parças\u0131 olarak, barbasco bitkisinin kökünden elde ettikleri ve kireçle kar\u0131\u015ft\u0131rarak yap\u0131\u015fkan bir maddeye dönü\u015ftürdükleri kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 ma\u011faran\u0131n sular\u0131na salarlard\u0131. Bu madde ayn\u0131 zamanda bal\u0131klar için zehirliydi. Zehirlenip su yüzüne vuran bal\u0131klar\u0131n tanr\u0131lar\u0131ndan gelen bir hediye oldu\u011funa inanan Zoque’lar, ölü bal\u0131klar\u0131 bir güzel toplay\u0131p hasat zaman\u0131na kadar bu bal\u0131klarla beslenirlerdi.<\/span> <\/span><\/p>\n

\"\"<\/span> <\/span><\/p>\n

    Oklahoma State Üniversitesinde evrimsel ekolog olan Dr. Michael Tobler ve Texas A&M’ den Dr. Gil Rosenthal önderli\u011findeki bilim insanlar\u0131ndan olu\u015fan ekip, bu bal\u0131klardan baz\u0131lar\u0131n\u0131n barbasco <\/strong>bitkisinin güçlü ve öldürücü zehrine kar\u015f\u0131 sadece direnç geli\u015ftirmekle kalmay\u0131p ayn\u0131 zamanda da bu direnci genetik olarak sonraki ku\u015faklara aktard\u0131klar\u0131n\u0131 ke\u015ffetti. Bu çal\u0131\u015fmayla ilgili bulgular Biology Letters’<\/em>da yay\u0131mland\u0131.<\/span><\/span><\/p>\n

    Tobler, Atlantic molly<\/em> veya Poecilia mexicana<\/em> olarak da bilinen bu bal\u0131k türünün zehirli sülfür ma\u011faralar\u0131nda nas\u0131l ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 2004 y\u0131l\u0131ndan beri incelemektedir. Zoque’lar\u0131n bu kutsal  törenlerine bizzat 2007’de \u015fahit olan Tobler ve Rosenthal, bu törende kullan\u0131lan maddeleri incelemeye ve bal\u0131klar üzerindeki etkilerini ara\u015ft\u0131rmaya karar verdiler. Devlet bu ma\u011faray\u0131 ironik bir \u015fekilde turizme açmaya ve buradan gelir elde etmeye karar verdi\u011finden, \u015fahit olduklar\u0131 bu tören ayn\u0131 zamanda Zoque’lar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 son ayindi. Bundan sonra yasakland\u0131.<\/span> <\/span><\/p>\n

\"\"<\/span> <\/p>\n

    “Bal\u0131klar\u0131 zehire maruz kald\u0131klar\u0131 bölgeye göre incelemek istedik, çünkü baz\u0131lar\u0131 zehire çok daha fazla maruz kalm\u0131\u015ft\u0131.” diyor Tobler. Ekip, ma\u011faran\u0131n zehre maruz kalm\u0131\u015f iki farkl\u0131 bölgesinden toplad\u0131klar\u0131 bal\u0131k örneklerini, ma\u011faran\u0131n zehre maruz kalmam\u0131\u015f ve debisi yüksek olan bölgesindeki iki farkll\u0131 yerden toplad\u0131klar\u0131 örneklerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131lar. Daha sonra her bir gruba da barbasco zehri verdiler ve bal\u0131klar\u0131n tepkilerini ölçtüler. Sonuç, evrime hala inanmak istemeyenleri dü\u015f k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratacak nitelikte: Zehre maruz kalan bölgelerden toplanan bal\u0131klar\u0131n zehirsiz bölgede ya\u015fayanlara k\u0131yasla barbasco’ya çok daha dayan\u0131kl\u0131, hatta dirençli ve uzun ömürlü olduklar\u0131 ortaya ç\u0131kt\u0131.<\/span><\/p>\n

    Bu durum, insanl\u0131\u011f\u0131n sadece buradaki bal\u0131k popülasyonunu etkilemekle kalmay\u0131p ayn\u0131 zamanda fark\u0131nda olmadan do\u011fal seçilimi de etkileyebildi\u011fini gösterir. Nitekim yaln\u0131zca barbasco zehrine dayanabilen bal\u0131klar hayatta kalm\u0131\u015f, di\u011ferleri Zoque’lar\u0131n kurban\u0131 olmu\u015ftur. Rosenthal, insan\u0131n do\u011fal ya\u015fam üzerindeki evrimsel gücünün yeni bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve insanl\u0131k tarihinin ba\u015f\u0131ndan beri insan eliyle meydana gelen buna benzer birçok de\u011fi\u015fiklik oldu\u011funu belirtti. Rosenthal’\u0131n dedi\u011fine göre, insan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na genetik olarak bir kez uyum sa\u011flam\u0131\u015f bir canl\u0131n\u0131n eski (insan yokken sahip oldu\u011fu) genetik durumuna dönmesi kolay olmuyor.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Makale kayna\u011f\u0131:<\/strong> <\/em>M. Tobler, Z. W. Culumber, M. Plath, K. O. Winemiller, G. G. Rosenthal. An indigenous religious ritual selects for resistance to a toxicant in a livebearing fish<\/em>. Biology Letters<\/em>, 2010; DOI: <\/span>10.1098\/rsbl.2010.0663<\/a><\/p>\n

Bu yaz\u0131 Science Daily<\/a> <\/em>ekibi taraf\u0131ndan 05.11.2010’da yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Çeviri:<\/strong>  felis agnosticus<\/span><\/p>\n

\u015eunlar da ilginizi çekebilir:<\/h3>\n