{"id":145,"date":"2026-08-21T12:02:06","date_gmt":"2026-08-21T12:02:06","guid":{"rendered":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=145"},"modified":"2026-08-21T13:40:42","modified_gmt":"2026-08-21T13:40:42","slug":"gezegenimizdeki-yasamin-kisa-bir-tarihcesi-1-bolum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=145","title":{"rendered":"Gezegenimizdeki Ya\u015fam\u0131n K\u0131sa Bir Tarih\u00e7esi (1. b\u00f6l\u00fcm)"},"content":{"rendered":"

   <\/span>Temeli esasen Tevrat’a dayanan, oradan da di\u011fer kutsal kitaplara geçerek günümüzde bilimin kar\u015f\u0131s\u0131nda adeta bir inanç duvar\u0131 örülmesine neden olan yarat\u0131l\u0131\u015fç\u0131l\u0131k ak\u0131m\u0131na göre Tanr\u0131 Dünya’y\u0131 6 günde yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Kuran’dan örnek vermek gerekirse: “O, gökleri ve yeri alt\u0131 günde yaratan, sonra Ar\u015f’a kuruland\u0131r.”<\/em> (Hadîd\/4) Yine Tevrat ve \u0130ncil’de de benzer söylemler vard\u0131r: “Çünkü ben, RAB yeri gö\u011fü, denizi ve bütün canl\u0131lar\u0131 alt\u0131 günde yaratt\u0131m, yedinci gün dinlendim.”<\/em> (M\u0131s\u0131r’dan Ç\u0131k\u0131\u015f 20:11) Kimi teolog bu noktada “6 gün” tabirini “6 evre” diye de\u011fi\u015ftirerek, gerçeklerle uyu\u015fmayan bu metinleri k\u0131l\u0131f\u0131na uydurmaya çal\u0131\u015f\u0131r. Oysa bilim, kutsal kitaplardaki yarad\u0131l\u0131\u015f mitlerini çoktan çürütmü\u015ftür.<\/span> <\/p>\n

   Dünya yakla\u015f\u0131k olarak 4,5 milyar y\u0131l<\/strong>, Evren de 13,8 milyar y\u0131l<\/strong> önce olu\u015fmu\u015ftur. Elimizdeki son verilere göre gezegenimizdeki ya\u015fam ise en az 3,5-3,8 milyar y\u0131l <\/strong>önce (2017’deki güncelleme: 4,2 milyar y\u0131l<\/a>), <\/span><\/span>yani Dünya olu\u015ftuktan yakla\u015f\u0131k 1 milyar y\u0131l sonra ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak hem ülkemizde hem de dünyada varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sürdüren bilim kar\u015f\u0131t\u0131 ak\u0131mlar nedeniyle birçok insan, kutsal kitaplarda yazan rakam ve süreçleri temel alarak bilimsel gerçekleri göz ard\u0131 etmektedir. Neden inanmay\u0131 arzulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyleri var olan bilimsel gerçeklerin üzerinde tutar\u0131z; merak etti\u011fimiz onca sorunun cevab\u0131 bir ad\u0131m ötemizdeyken, cevaplar\u0131n oldu\u011fu tarafa yönelmektense neden tam aksi yöndeki puslu bölgeyi tercih ederiz; tek evrensel dil olan bilime neden \u0131srarla s\u0131rt çeviririz? Elbette bu sorular bu yaz\u0131n\u0131n konusu de\u011fil. Ama devam etmeden önce üzerlerinde biraz dü\u015fünmemiz gerekti\u011fine inan\u0131yorum. Bu ba\u011flamda birkaç örne\u011fe göz atabiliriz.<\/span> <\/p>\n

   Yarat\u0131l\u0131\u015fç\u0131lar\u0131n iddialar\u0131na göre sürüngenler sürüngen olarak, bal\u0131klar bal\u0131k olarak, memeliler memeli olarak ve insanlar da insan olarak yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em> Oysa bugün biliyoruz ki Dünya’daki ya\u015fam bütün canl\u0131lar\u0131n payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ortak bir atayla ba\u015flam\u0131\u015f; yava\u015f ve a\u015famal\u0131 bir \u015fekilde, canl\u0131lar\u0131n çe\u015fitlenerek türemesiyle, uzun bir evrim sürecinden geçerek bugünkü halini alm\u0131\u015ft\u0131r. Üstelik evrim devam etmektedir. Yine kutsal kitaplara göre hayvanlar (ki o zamanlar bilinen hayvan türlerinin say\u0131s\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu için bahsi geçenler sadece evcil olan keçi, koyun, deve, s\u0131\u011f\u0131r, e\u015fek, kat\u0131r vb hayvanlar ve ku\u015flardan ibarettir) insanlardan önce, insanlara hizmet etsin diye<\/em>, üstelik de evcil halleriyle<\/em> yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Oysa biz bugün biliyoruz ki hayvanlar\u0131n evcille\u015ftirilmesi insanl\u0131k tarihi aç\u0131s\u0131ndan çok yeni bir geli\u015fmedir; ilk popülasyonlar\u0131 200 bin y\u0131l önce Afrika’da ortaya ç\u0131kan ve uzun süre avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 olarak ya\u015fayan modern insan Homo sapiens,<\/em> ancak MÖ 10.000 y\u0131llar\u0131na gelindi\u011finde bitki ve hayvanlar\u0131 evcille\u015ftirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Kald\u0131 ki gezegenimizde bu evcil hayvanlardan çok önce, onlar\u0131 da kapsayan koca Memeliler <\/em>s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n esamesi bile okunmuyorken, hatta ortal\u0131kta “hayvan<\/em>” diye bir canl\u0131 bile yokken ba\u015fka birçok canl\u0131 türü olu\u015fmu\u015f, evrilmi\u015f, çe\u015fitli sebeplerle nesilleri tükenmi\u015f, geriye kalan az say\u0131daki \u015fansl\u0131 tür de soyunu devam ettirmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Bugün insan da dahil olmak üzere do\u011fada gördü\u011fümüz her canl\u0131, bu \u015fans\u0131 yakalam\u0131\u015f olan atalar\u0131n soyundan gelmektedir. Canl\u0131lar\u0131 sadece hayvanlar ve bitkiler olarak iki s\u0131n\u0131fa ay\u0131ran, hepsini de insan\u0131n ihtiyaçlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak için yarat\u0131lm\u0131\u015f varl\u0131klar olarak gören, insan\u0131n bir hayvan oldu\u011fu gerçe\u011fini yok sayan ve tabii bu arada bitki ve hayvan s\u0131n\u0131f\u0131na girmeyen bakteri, arke, mantar, protista gibi di\u011fer canl\u0131lar\u0131 da hiç hesaba katmayan bu ça\u011f d\u0131\u015f\u0131 ve hepsinden öte gerçek d\u0131\u015f\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131n günümüzde halen taraftar buldu\u011funu görmek gerçekten üzücü. Bu nedenle mevcut bilgilerimizin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Dünya’daki ya\u015fam\u0131n tarihçesine k\u0131saca bir göz atmam\u0131z\u0131n faydal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fünüyorum. Ancak bilimsel bilginin bir gere\u011fi olarak, a\u015fa\u011f\u0131daki verilerin, özellikle de tarihlerin ileride elde edilebilecek yeni kan\u0131tlarla de\u011fi\u015febilece\u011fini hat\u0131rlatmak isterim.<\/span> <\/p>\n

   \u0130lk ya\u015fam formlar\u0131n\u0131n nas\u0131l olu\u015ftu\u011funa ili\u015fkin birçok hipotez (abiyogenez hipotezleri) ortaya at\u0131lm\u0131\u015f olmakla birlikte, bu konuda henüz kesin kan\u0131tlara dayanan bir görü\u015f birli\u011fi yoktur. Ancak ço\u011fu bilim insan\u0131, ya\u015fam\u0131n deniz tabanlar\u0131ndaki hidrotermal bacalarda ortaya ç\u0131km\u0131\u015f olabilece\u011fini ve DNA’dan ziyade RNA temelli bir yap\u0131da oldu\u011funu dü\u015fünmektedir. \u0130\u015fin esas ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 gereken ve hepimizin merakla bekledi\u011fi çetrefilli k\u0131sm\u0131 budur, ama bu yaz\u0131n\u0131n konusu ondan sonraki süreci kapsad\u0131\u011f\u0131 için \u015fimdilik abiyogenezin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na girmeyece\u011fiz. Bu yaz\u0131 dizisi boyunca gezegenimizin tarihi aç\u0131s\u0131ndan oldukça uzak bir geçmi\u015ften bahsedece\u011fiz. Bu nedenle herhangi bir kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olmamas\u0131 için myö<\/strong> (milyar y\u0131l önce)<\/span><\/span> k\u0131saltmas\u0131n\u0131 kullanaca\u011f\u0131m.<\/span><\/p>\n

   Dünya’daki ilk canl\u0131lar, o zamanlar atmosferde serbest oksijen bulunmad\u0131\u011f\u0131 için oksijensiz ko\u015fullarda ya\u015famaya uygun biçimde evrilmi\u015f tek hücreli prokaryotlard\u0131. (Prokaryot: Membranla çevrili bir çekirde\u011fe ve organellere sahip olmayan, tek hücreli organizma. Baz\u0131 prokaryotlar ya\u015fam döngülerinin belli a\u015famalar\u0131nda çok hücreli forma geçebilir, baz\u0131lar\u0131 da koloniler halinde ya\u015far.)<\/em> \u015eu an için bildi\u011fimiz en eski canl\u0131lara dair do\u011frudan kan\u0131tlar 3,48 myö’den kalmad\u0131r ve denizlerde ya\u015fayan prokaryotik hücre yap\u0131s\u0131na sahip siyanobakterilere (mavi-ye\u015fil algler) aittir. Fakat ilk ya\u015fam formu olmak için fazla karma\u015f\u0131k görünen bu mikroorganizmalar, ya\u015fam\u0131n bundan daha da erken ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fündürmektedir. Nitekim Grönland’da bulunan ve biyojenik oldu\u011fu dü\u015fünülen 3,7 milyar y\u0131ll\u0131k sedimenter kayaçlar, ya\u015fam\u0131n daha da eski olabilece\u011fine i\u015faret eder. Dünya üzerinde ya\u015fam\u0131\u015f (hala ya\u015fayan veya soyu tükenmi\u015f olan) tüm canl\u0131lar\u0131n atas\u0131na Evrensel Ortak Ata <\/strong>ismi verilir. Günümüzde ya\u015fayan tüm canl\u0131lar\u0131n ortak atas\u0131na ise Son Evrensel Ortak Ata<\/strong> (<\/em>LUCA<\/strong>; Last Universal Common Ancestor <\/em>veya cenancestor<\/em>) <\/em>denir. \u0130\u015fte mevcut ya\u015fam\u0131n kökeni olarak kabul edilen LUCA’n\u0131n, yukar\u0131da say\u0131lan s\u0131n\u0131r de\u011ferlerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda 3,5 myö-3,8 myö<\/strong><\/span> ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kabul edilir.<\/span> <\/em><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015eekil 1:<\/strong> Ya\u015fam\u0131n üç ana âlemi: Arkeler, Bakteriler ve Ökaryotlar & Son Evrensel Ortak Ata (LUCA)<\/span> <\/p>\n

   <\/em>Bir önceki yaz\u0131da (Arkeler: Takdir Edilesi \u015eampiyonlar<\/a>) de\u011findi\u011fim gibi, Arkeyan Devri’nin (3,6 myö-2,5 myö) ba\u015flar\u0131na denk gelen bu dönemde gezegenimizin hakimleri prokaryotlar; yani bakteriler ve arkelerdi. Evrimin en erken basamaklar\u0131 bu canl\u0131larda gerçekle\u015fti. Bu mikroorganizmalar\u0131n hepsi kemoototroftu; yani karbon kayna\u011f\u0131 olarak karbondioksit kullan\u0131yor ve inorganik maddeleri okside ederek enerji elde ediyorlard\u0131. Arkeler ile bakteriler aras\u0131ndaki evrimsel ayr\u0131m\u0131n 3,5 myö-3,8 myö gerçekle\u015fti\u011fi dü\u015fünülmektedir. Bu konuda farkl\u0131 görü\u015fler olmakla birlikte \u015fu an için en fazla kabul gören yakla\u015f\u0131m, söz konusu ayr\u0131m\u0131n Bakteri alan\u0131 ile Arke ve Ökaryotlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu klad aras\u0131nda gerçekle\u015fti\u011fi yönündedir.<\/span> <\/p>\n

   3 myö<\/strong><\/span>’ye geldi\u011fimizde virüsleri görürüz; ama “canl\u0131” derken bile iki kez dü\u015fünmemiz gereken ve sadece canl\u0131 say\u0131l\u0131p say\u0131lmamalar\u0131 de\u011fil, evrimsel geçmi\u015fleri konusunda da bir gizem olarak kalmaya devam eden virüsler, bu tarihten çok önce de gezegenimizde bulunmu\u015f olabilir.<\/span> <\/p>\n

   \u0130lkel bakterilerden evrilen ve en eski fosilleri 3,5 milyar y\u0131ll\u0131k olan siyanobakterilerin (mavi-ye\u015fil algler) tam olarak ne zaman fotosentez yapmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 konusunda bilim camias\u0131nda tam bir fikirbirli\u011fi yoktur; bununla birlikte elimizdeki jeolojik kan\u0131tlar, bu sürecin en az 3 myö ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etmektedir. Ama \u015fu kadar\u0131ndan eminiz ki, enerjisini fotosentezle elde eden, dolay\u0131s\u0131yla at\u0131k madde olarak atmosfere oksijen salan siyanobakteri türlerinin evrilmesi Dünya’n\u0131n çehresini tamamen de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Bu sürece k\u0131saca de\u011finmek uygun olur.<\/span> <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015eekil 2:<\/strong> Siyanobakteriler<\/span> <\/p>\n

   Biliyoruz ki ilkel Dünya atmosferinde serbest oksijen (O2<\/sub>) bulunmuyordu. Fakat fotosentez yapabilen siyanobakterilerin sahneye ç\u0131kmas\u0131ndan uzunca bir süre sonra (veya günümüzden yakla\u015f\u0131k 2,4 myö<\/strong><\/span>) atmosferde ciddi bir oksijen birikimi meydana geldi. Buna Büyük Oksijenlenme Olay\u0131 (Oksijen Devrimi)<\/strong> diyoruz. Ondan önce, siyanobakterilerin üretti\u011fi oksijen özellikle demir gibi indirgenmi\u015f minerallere ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 için (demir oksit olu\u015fumu)<\/em> atmosfere geçemiyordu. Bu büyük “paslanma olay\u0131n\u0131n” izlerini bugün, geçmi\u015fte çöken demir oksitin k\u0131rm\u0131z\u0131 \u015feritler \u015feklinde ortaya ç\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bantl\u0131 demir formasyonlar\u0131nda görebilmekteyiz. Fakat siyanobakterilerin “dünyay\u0131 pasa bo\u011fmas\u0131yla” okyanuslarda bulunan çözünmü\u015f haldeki demir zamanla oksijene doydu. Fazla gelmeye ba\u015flayan oksijen, okyanuslardan atmosfere sal\u0131nmaya ve orada birikmeye ba\u015flad\u0131. Baz\u0131 bilim insanlar\u0131 siyanobakterilerin üretti\u011fi oksijenin atmosferde bu kadar geç birikmesinden, metan üreten bakterilerin say\u0131s\u0131ndaki azalman\u0131n sorumlu olabilece\u011fini öne sürmü\u015ftür (metan, oksijenle reaksiyona girererek oksijenin atmosferde birikmesine engel olur; dolay\u0131s\u0131yla metan üreten bakteri say\u0131s\u0131 azal\u0131rsa oksijen birikiminde art\u0131\u015f olacakt\u0131r.)<\/span> <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015eekil 3:<\/strong> Dünya atmosferinin oksijenlenmesi sonucunda olu\u015fan bantl\u0131 demir formasyonu<\/span><\/p>\n

   Bizde gayet ferah duygular uyand\u0131rsa da bu olay, o zaman ya\u015fayan birçok canl\u0131 için sonun ba\u015flang\u0131c\u0131, gezegenimizin tarihinde ya\u015fanan ilk kitlesel yok olu\u015fun temel etkeniydi. Büyük Oksijenlenme Olay\u0131 ile o zamana kadar gezegenin hakimi olan oksijen-sevmez (anaerobik) organizmalar\u0131n birço\u011funun soyu tükendi; ne de olsa oksijen bu canl\u0131lar için adeta bir zehir niteli\u011findeydi. Anaerobik organizmalar\u0131n ana sahneden çekilmesiyle, oksijeni kullanabilen veya en az\u0131ndan oksijeni tolere edebilen canl\u0131lar evrildi ve dünyaya hakim oldu; gezegenimizde muazzam bir biyolojik çe\u015fitlilik olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131.<\/span> <\/p>\n

   2,4 myö-2,1 myö<\/strong> <\/span>Büyük Oksijenlenme Olay\u0131 taraf\u0131ndan tetiklenen, tarihin ilk ve en uzun buz devri (Huroniyen) ya\u015fand\u0131. Büyük olas\u0131l\u0131kla atmosferdeki metan\u0131n azalmas\u0131 nedeniyle Dünya tamamen donarak adeta bir kartopuna (1. Kartopu Dünya<\/strong>) dönü\u015ftü. Bu dönemde olu\u015fan buzlar sonradan eridi\u011finde, atmosfere daha da fazla oksijen sal\u0131nd\u0131. Yakla\u015f\u0131k 1,7 myö<\/strong><\/span> atmosferdeki oksijen seviyesi günümüzdekinin %10’una ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/span> <\/p>\n

   1,6-2,1 myö<\/strong> <\/span>karma\u015f\u0131k hücre içi i\u015flevlere sahip olan ökaryot hücreler evrildi. Prokaryotlar\u0131n aksine ökaryotlar, genetik materyallerini ta\u015f\u0131yan zarla çevrili bir çekirde\u011fe ve hücre organellerine sahipti. \u0130lk tek hücreli ökaryotlardan bir süre sonra da bunlardan evrilen çok hücreli ökaryotlar olu\u015ftu. \u015eimdilik bulunan ve ökaryot oldu\u011fu dü\u015fünülen en eski çok hücreli ökaryot fosili (Grypania spiralis)<\/em> 2,1 milyar y\u0131l ya\u015f\u0131ndad\u0131r.1<\/sup><\/span> <\/p>\n

   1,8 myö<\/strong><\/span> ökaryotlar\u0131n ilk alemi olan protistalar evrildi.<\/span> <\/p>\n

   Günümüzde birçok bilim insan\u0131 ökaryotlar\u0131n içerdi\u011fi organellerin, daha önce ba\u011f\u0131ms\u0131z ya\u015famlar süren prokaryot hücrelerden köken ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fünmektedir (Endosimbiyoz kuram\u0131<\/strong>). Kloroplast ve mitokondri organellerinin kendi genetik materyallerine sahip olduklar\u0131n\u0131n fark edilmesinden sonra ortaya at\u0131lan bu kuram, yap\u0131lan genomik çal\u0131\u015fmalarla da desteklenmi\u015ftir. Endosimbiyoz kuram\u0131, \u015fu an için ökaryot hücrelerin evrimini aç\u0131klayan en iyi kuramd\u0131r. Süreç \u015föyledir:<\/span> <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015eekil 4:<\/strong> Prokaryot ve ökaryot hücrelerin dallanmas\u0131<\/span> <\/p>\n

   Bir prokaryot hücre (konak) di\u011ferini yutar. Bu iki hücre bir arada, birbirinden faydalanarak ortak bir ya\u015fam sürer (endosimbiyoz.) Ancak ‘hücre içinde hücre’den olu\u015fan bu ortak yap\u0131lar, kendileri gibi olan di\u011fer yap\u0131larla rekabet halindedir. Enerji üretme kapasitesini kaybetmeden daha h\u0131zl\u0131 ço\u011falmay\u0131 ba\u015faranlar\u0131n say\u0131s\u0131, do\u011fal seçilimin gere\u011fi olarak sonraki nesillerde artar. K\u0131sacas\u0131 enerji üretiminde kim ba\u015far\u0131l\u0131ysa onun soyu hayatta kal\u0131r. Nesiller geçtikçe bu endosimbiyotik bakteriler hem ATP yap\u0131m\u0131 için gerekli zara, hem de zar gerilimini kontrol alt\u0131nda tutabilecek bir genoma sahip küçük güç jeneratörlerine evrilir. Bu süreçte yutulan prokaryot, konak hücreye enerji sa\u011flayan mitokondriye dönü\u015febilir. Yutulan prokaryot hücre bir siyanobakteri ise, mitokondri yerine bir plastite (örne\u011fin bitki ve alglerde fotosentezden sorumlu olan kloroplasta) dönü\u015für. Bu yolla farkl\u0131 ökaryot hücre soylar\u0131 olu\u015fmu\u015ftur. Örne\u011fin bu soy hatlar\u0131ndan birisi bitki ve ye\u015fil alglere uzanan evrimsel dal\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur.<\/span> <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015eekil 5: <\/strong>Be\u015f ad\u0131mda endosimbiyoz ya\u015fam<\/span> <\/p>\n

   1,2 myö<\/strong> <\/span>tek hücreli bir ökaryotta, farkl\u0131 cinsiyette iki bireyin veya e\u015feyin i\u015ftirak\u0131n\u0131 gerektiren e\u015feyli üreme evrildi. K\u0131sacas\u0131 seksi, ökaryotlar icat etti. Bildi\u011finiz gibi biz dahil neredeyse tüm hayvanlar, bitkiler ve mantarlar e\u015feyli üreme gerçekle\u015ftirir. Mayoz bölünme ve döllenme a\u015famalar\u0131yla gerçekle\u015fen e\u015feyli üreme, anne ve babadan al\u0131nan genetik materyallerin kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131 içerdi\u011fi için muazzam bir genetik çe\u015fitlili\u011fe ve evrimin h\u0131z kazanmas\u0131na neden olmu\u015ftur. (E\u015feysiz Üreme nedir?<\/a>)<\/span> <\/p>\n

   Bütün çok hücreli canl\u0131lar (kara bitkileri, hayvanlar, ço\u011fu mantar, baz\u0131 algler) ökaryottur ve çok hücrelilik, “Tarih tekerrürden ibarettir” sözünü do\u011frular \u015fekilde gezegenimizin tarihinde en az 25 ayr\u0131 soy hatt\u0131nda, birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak evrilmi\u015ftir. Çok hücreli canl\u0131lar\u0131n tek hücreli canl\u0131lardan evrimi devam etmekte; bazen de tek hücreli forma döndükleri olmaktad\u0131r (Velicer et al. 1998.)<\/em> Fakat tek hücrelilikten çok hücrelili\u011fe geçi\u015fin böylesine yayg\u0131n ve h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde gerçekle\u015fmesi, bu dönü\u015fümü destekleyen seçilimin yay\u0131l\u0131mc\u0131 bir yap\u0131da oldu\u011funu ve bu dönü\u015füm için gerekli olan genetik ve geli\u015fimsel engellerin kolay a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 göstermektedir. Çok hücrelili\u011fin ba\u015fl\u0131ca avantajlar\u0131 aras\u0131nda boyut art\u0131\u015f\u0131, i\u015flevsel aç\u0131dan özelle\u015fme ve i\u015fbölümü say\u0131lmaktad\u0131r. Ancak seçilim bask\u0131lar\u0131n\u0131n yoklu\u011fu ve trade-off’lar, hücrelerin daha da karma\u015f\u0131kla\u015fma sürecini engelleyebilir. K\u0131sacas\u0131 bütün evrimsel süreçlerde oldu\u011fu gibi burada da do\u011fal seçilim, elindeki ka\u011f\u0131tlar\u0131 çevrenin ve genetik yap\u0131n\u0131n da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131 desteye göre dizer. Bize de bu süreçlerin i\u015fleyi\u015fini ara\u015ft\u0131r\u0131p ö\u011frenerek, ya\u015fam\u0131n kökenini çözümlemek kal\u0131r.<\/span> <\/p>\n

   Görüldü\u011fü gibi gezegenimizdeki ya\u015fam\u0131n olu\u015fumu ve evrimi hiç de kutsal kitaplarda anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi basit de\u011fildir. Canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n kökenini anlama konusunda katetti\u011fimiz yol gurur vericidir; ama henüz bilmedi\u011fimiz çok \u015fey bulundu\u011funu da unutmamam\u0131z gerekir. Bu ba\u011flamda yeni bilgilere aç\u0131k olmak, bildi\u011fimizi sand\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 bile sorgulamaya devam etmek ve bilimsel bir temeli oldu\u011fu sürece en ç\u0131lg\u0131nca görünen fikirleri dahi de\u011ferlendirmeye almak durumunday\u0131z. Bilim ancak bu \u015fekilde ilerleyebilir.<\/span> <\/p>\n

   Evrimsel tarihçeyi hala milyar y\u0131llarla ifade etmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131m\u0131za, henüz ilk bal\u0131klara, sürüngenlere bile gelemedi\u011fimize ve yarat\u0131l\u0131\u015fç\u0131lar\u0131n bütün canl\u0131lar\u0131n bir anda yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti\u011fi Kambriyen Dönemi’ne (542 milyon<\/strong> y\u0131l önce<\/span><\/span>) bile daha çok yolumuz oldu\u011funa dikkatinizi çekmek isterim. E\u015feyli üremenin evrimi sonras\u0131nda çok hücreli ya\u015fam\u0131n evrimi ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir konu; bu nedenle devam\u0131n\u0131 yaz\u0131 dizisinin 2. bölümüne b\u0131rak\u0131yorum. <\/span><\/p>\n

  2. bölüme geçmek için t\u0131klay\u0131n →<\/span><\/a><\/span><\/p>\n

 * Bu yaz\u0131m Ateist Dergi<\/a>‘nin 6. say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Kaynakça:<\/strong><\/span> <\/div>\n
1. Abderrazak El Albani, Stefan Bengtson, Donald E. Canfield vd. Large colonial organisms with coordinated growth in oxygenated environments 2.1 Gyr ago.<\/a> Nature 466, 100–104 (01 July 2010) doi:10.1038\/nature09166 <\/em><\/span><\/div>\n
2. The Paleontology Society; The Oldest Fossil Evidence of Life<\/em><\/a> <\/span><\/div>\n
3. Richard K. Grosberg, Richard R. Strathmann; The Evolution of Multicellularity: A Minor Major Transition?<\/em><\/a> <\/span><\/div>\n
4. NewScientist; Timeline: The evolution of life<\/a> <\/em><\/span><\/div>\n
5. N. Noffke, D. Christian, D. Wacey, R.M. Hazen; Microbially Induced Sedimentary Structures Recording an Ancient Ecosystem in the ca. 3.48 Billion-Year-Old Dresser Formation, Pilbara, Western Australia<\/em><\/a> <\/span><\/div>\n
6. A. Knoll; Cyanobacteria and Earth History<\/a> <\/em><\/span><\/div>\n
7. B. Ta\u015f, E. Ta\u015f; Mavi-Ye\u015fil Alglerin (Cyanobacteria) Evolusyonu ve Stromatolitler<\/a>  <\/em><\/span><\/div>\n
8. W. F. Doolittle; Uprooting the Tree of Life<\/a> <\/em><\/span><\/div>\n
9. G. M Cooper; The Cell: A Molecular Approach<\/em><\/a> <\/span><\/div>\n
10. R. Buick; When did oxygenic photosynthesis evolve?<\/em><\/a> <\/span><\/div>\n
 <\/div>\n

* 1, 4<\/strong> ve 5<\/strong> numaral\u0131 görseller Evrimi Anlamak<\/em><\/a> sitesinden al\u0131nm\u0131\u015f ve üzerinde birkaç revizyon yap\u0131larak yaz\u0131ya eklenmi\u015ftir.<\/p>\n

   \u015eu yaz\u0131lar da ilginizi çekebilir:<\/strong><\/span> <\/p>\n