{"id":174,"date":"2026-08-21T12:02:25","date_gmt":"2026-08-21T12:02:25","guid":{"rendered":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=174"},"modified":"2026-08-21T13:45:08","modified_gmt":"2026-08-21T13:45:08","slug":"pastafaryanizm-ucan-spagetti-canavari-kilisesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=174","title":{"rendered":"Pastafaryanizm (U\u00e7an Spagetti Canavar\u0131 Kilisesi)"},"content":{"rendered":"

   <\/strong>Pastafaryanizm veya Uçan Spagetti Canavar\u0131 Kilisesi <\/strong><\/span>(The Church of the Flying Spaghetti Monster; <\/em>k\u0131saca FSM)<\/em>, Ak\u0131ll\u0131 Tasar\u0131mc\u0131lar\u0131 ele\u015ftirmek için olu\u015fturulmu\u015f dahiyane parodi dinlerden biridir. Oregon Eyalet Üniversitesi fizik bölümü mezunu olan Bobby Henderson<\/span><\/strong> taraf\u0131ndan 2005’te kurulmu\u015ftur. Uçan Spagetti Canavar\u0131 bu dinin tanr\u0131s\u0131d\u0131r. Bu dinin inananlar\u0131na Pastafaryan denir. Pastafaryanizm ad\u0131 \u0130talyanca “pasta” (makarna) ve “rastafaryanizm” sözcüklerinin birle\u015ftirilmesiyle olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/span> <\/p>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

Tarihçe:<\/h3>\n

   FSM dininin kurulma amac\u0131, ABD’nin Kansas eyaletinin e\u011fitim kurulu taraf\u0131ndan eyalet okullar\u0131nda evrim kuram\u0131na alternatif olarak Ak\u0131ll\u0131 Tasar\u0131m konusunun müfredata al\u0131nmas\u0131 karar\u0131n\u0131 protesto etmekti. Henderson, e\u011fitim kuruluna gönderdi\u011fi bir aç\u0131k mektupla Uçan Spagetti Canavar\u0131 adl\u0131 bir yarat\u0131c\u0131ya olan inanc\u0131ndan söz etti ve okullarda “Pastafaryan” yarat\u0131l\u0131\u015f kuram\u0131n\u0131n da okutulmas\u0131n\u0131 istedi; bu suretle Ak\u0131ll\u0131 Tasar\u0131m’\u0131n ö\u011fretilmesine kar\u015f\u0131 reductio ad absurdum, yani “saçmal\u0131\u011fa indirgeyen” bir sav öne sürmü\u015f oldu.<\/span> Uçan Spagetti Canavar\u0131na, yak\u0131n geçmi\u015fteki popülerli\u011fi ve bas\u0131n\u0131n yo\u011fun ilgisi nedeniyle Richard Dawkins gibi ateistler taraf\u0131ndan Russell’in Çaydanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n ça\u011fda\u015f sürümü olarak bolca de\u011finilmektedir.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

   Bobby Henderson’un 7 May\u0131s 2005 tarihinde Kansas E\u011fitim Kuruluna gönderdi\u011fi aç\u0131k mektup: <\/span><\/span><\/h4>\n

   Bu mektubu, alternatif Ak\u0131ll\u0131 Tasar\u0131m teorisinin Evrim teorisi ile birlikte okutulup okutulmayaca\u011f\u0131na karar vermeye ili\u015fkin bildirinizi okumam üzerine endi\u015fe ile yaz\u0131yorum. Bence hepimiz ö\u011frencilerin birçok bak\u0131\u015f aç\u0131s\u0131ndan haberdar olmas\u0131 konusunda hemfikiriz, böylelikle  kendileri için en anlaml\u0131 teoriyi seçebileceklerdir. Buna ra\u011fmen ö\u011frencilerin Ak\u0131ll\u0131 Tasar\u0131m\u0131n sadece bir tek teorisini ö\u011frenecek olmalar\u0131ndan endi\u015feliyim.<\/span><\/span><\/p>\n

   Hat\u0131rlayal\u0131m ki Ak\u0131ll\u0131 Tasar\u0131m\u0131n birçok teorisi mevcuttur. Dünya çap\u0131nda ben ve di\u011fer birçok ki\u015fi, evrenin yüce bir uçan spagetti canavar<\/strong> (flying spagetti monster) taraf\u0131ndan yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yoruz. Gördü\u011fümüz ve hissetti\u011fimiz her \u015feyin yarat\u0131c\u0131s\u0131 O’dur. Evrimsel süreçlere i\u015faret eden güçlü bilimsel delillerin de, sadece rastlant\u0131 oldu\u011funa inan\u0131yoruz.<\/span><\/p>\n

   Size bugün yazmam\u0131n sebebi, di\u011fer iki teori ile birlikte bu alternatif teoriyi de okullar\u0131n\u0131zda okutman\u0131z\u0131 resmi olarak rica etmektir. Asl\u0131nda \u015funu söylemeliyim ki, e\u011fer bunu yapmay\u0131 kabul etmezseniz, yasal i\u015flemleri ba\u015flatmak zorunda kalaca\u011f\u0131z. Eminim ki ne söylemek istedi\u011fimizi anlam\u0131\u015fs\u0131n\u0131zd\u0131r. Ak\u0131ll\u0131 Tasar\u0131m teorisi bir inanç olarak de\u011fil de bilimsel bir teori olarak kabul edilecekse, bizim teorimizin de ayn\u0131 kapsamda de\u011ferlendirilerek okullarda okutulmas\u0131na izin vermelisiniz.<\/span><\/p>\n

   Teorimiz baz\u0131lar\u0131 için inanmas\u0131 zor olabilir, bu nedenle size yard\u0131mc\u0131 olabilmek için inançlar\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na de\u011fineyim. Elimizde evrenin yüce Uçan Spagetti Canavar\u0131 taraf\u0131ndan yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair deliller var. Elbette hiçbirimiz onu göremiyoruz, fakat O’nun bize gönderdi\u011fi yaz\u0131l\u0131 aç\u0131klamalar var. O’nun gücünü detayl\u0131ca aç\u0131klayan birkaç uzunca kitap serimiz var. Ayr\u0131ca bu inan\u0131\u015fa sahip 10 milyonun üzerinde insan\u0131n oldu\u011funu ve bunun giderek artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 duymak sizi \u015fa\u015f\u0131rtabilir. Baz\u0131 insanlar inan\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n gözlemlenebilir kan\u0131tlarla do\u011frulanmam\u0131\u015f oldu\u011funu iddia etti\u011finden a\u011fz\u0131m\u0131z\u0131 s\u0131k\u0131 tutma e\u011filimindeyiz. Bu insanlar\u0131n anlamad\u0131\u011f\u0131 O’nun bu dünyay\u0131, gerçekte oldu\u011fundan daha ya\u015fl\u0131 oldu\u011funu dü\u015fünmemiz için yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu. Örne\u011fin, bir bilimci, insan yap\u0131m\u0131 nesne üzerinde karbon-14 testi yapabilir. Bu bilimci karbon-14 ün yakla\u015f\u0131k olarak %75’inin beta yay\u0131n\u0131m\u0131 ile azot-14’e dönü\u015ftü\u011fünü görür ve karbon-14’ün yar\u0131 ömrü 5730 y\u0131l oldu\u011fundan bu nesnenin hemen hemen 10000 ya\u015f\u0131nda oldu\u011funu anlar. Fakat bilimcilerimizin fark\u0131na varmad\u0131\u011f\u0131 \u015fey, her ölçüm yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yüce <\/span>Uçan Spagetti Canavar\u0131’n\u0131n<\/span>, o mübarek makarna uzuvlar\u0131yla sonuçlar\u0131 de\u011fi\u015ftirdi\u011fidir. O’nun bunu neden yapt\u0131\u011f\u0131 ve bunun nas\u0131l mümkün oldu\u011funu detayl\u0131ca anlatan pek çok metnimiz var. Tabi ki O görünmezdir ve kolayl\u0131kla maddenin içinden geçebilir.<\/span><\/span><\/p>\n

   Eminim ki \u015fimdi ö\u011frencilerinize bu alternatif teorinin ö\u011fretilmesinin ne kadar önemli oldu\u011funun fark\u0131na vard\u0131n\u0131z. Ö\u011frencilerin, gözlemlenebilir delillerin yüce <\/span>Uçan Spagetti Canavar\u0131’n\u0131n<\/span> insiyatifinde oldu\u011funun fark\u0131na varmalar\u0131 kesinlikle zorunludur. Dahas\u0131, bizim inan\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 O’nun seçilmi\u015f korsan kostümünü giymeden ö\u011fretmek sayg\u0131s\u0131zl\u0131kt\u0131r. Mektubun çok uzad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fünerekten, bunun önemini yeterince vurgulayam\u0131yorum ve malesef bunun neden yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini detayl\u0131ca aç\u0131klayam\u0131yorum. K\u0131sa ve öz olarak: e\u011fer bunu yapmazsak O sinirlenir.<\/span><\/span><\/p>\n

   Küresel \u0131s\u0131nman\u0131n, depremlerin, kas\u0131rgalar\u0131n ve di\u011fer do\u011fal afetlerin 1800’lerden beri azalmakta olan Korsan say\u0131s\u0131n\u0131n do\u011frudan bir etkisi oldu\u011funu bilmek ilginizi çekebilir. \u0130lginizi çeker diye, mektuba son 200 y\u0131l boyunca, tahmini korsan say\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 ortalama küresel s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 gösteren bir grafi\u011fi ekledim. Gördü\u011fünüz üzere, küresel s\u0131cakl\u0131k ile korsan say\u0131s\u0131 aras\u0131nda istatistiksel olarak belirgin olan bir ters orant\u0131 var.<\/span><\/p>\n

   Sonuç olarak, görü\u015flerimize ve inan\u0131\u015flar\u0131m\u0131za zaman ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z için te\u015fekkür ederiz. Umar\u0131m bu teorinin ö\u011frencilerinize ö\u011fretilmesinin önemini anlatabildim. Tabiki de, gelecekte ö\u011fretmenleri bu alternatif teori için e\u011fitmemiz mümkündür. Sab\u0131rs\u0131zl\u0131kla yan\u0131t\u0131n\u0131z\u0131 bekliyorum ve hiçbir hukuksal davan\u0131n gerekli olmayaca\u011f\u0131n\u0131 umuyorum. Bence hepimiz bu üç teorinin ülkemiz çap\u0131ndaki, hatta nihayetinde tüm dünyadaki tüm bilim s\u0131n\u0131flar\u0131nda e\u015f zamanl\u0131 olarak verilece\u011fi zaman\u0131 sab\u0131rs\u0131zl\u0131kla beklemeliyiz; 3’te 1 zaman Ak\u0131ll\u0131 Tasar\u0131m için, 3’te 1 zaman yüce Havai Makarna Devcili\u011fi için ve 3’te 1 zaman da kuvvetli gözlemlenebilir delillere dayal\u0131 mant\u0131ksal varsay\u0131mlar için.<\/span> <\/span><\/span><\/p>\n

   En içten dileklerimle, <\/span><\/p>\n

   Bobby Henderson, ilgili vatanda\u015f.<\/span> <\/span><\/p>\n

   PS:<\/strong> O’nun bir da\u011f\u0131, a\u011façlar\u0131 ve bir cüceyi yarat\u0131rken resmedilmi\u015f sanatsal bir çizimini de bu mektuba ekledim. Unutmay\u0131n, hepimiz O’nun birer yarat\u0131s\u0131y\u0131z.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

\u0130nançlar:<\/h3>\n

   Henderson, dininin inançlar\u0131n\u0131 Ak\u0131ll\u0131 Tasar\u0131m destekçilerinin s\u0131kça kulland\u0131\u011f\u0131 savlara tepki olarak geli\u015ftirdi. Henderson’\u0131n temel savlar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/span><\/span><\/p>\n