{"id":192,"date":"2026-08-21T12:02:47","date_gmt":"2026-08-21T12:02:47","guid":{"rendered":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=192"},"modified":"2026-08-21T13:14:53","modified_gmt":"2026-08-21T13:14:53","slug":"evrenin-genisleme-orani-yeniden-hesaplandi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=192","title":{"rendered":"Evrenin geni\u015fleme oran\u0131 yeniden hesapland\u0131"},"content":{"rendered":"

   <\/strong><\/span>Astronomlar, NASA’n\u0131n Hubble teleskobunu kullanarak, Evrenin geni\u015fleme oran\u0131n\u0131 yeniden hesaplad\u0131 ve Karanl\u0131k Enerji ile ilgili bir hipotezi geçersiz k\u0131ld\u0131.<\/span> <\/span><\/p>\n

   Evren inan\u0131lmaz bir h\u0131zda geni\u015fliyor gibi görünüyor. Baz\u0131lar\u0131 bunun sebebinin, Evrenin, yerçekimiyle tersine çal\u0131\u015fan karanl\u0131k maddeyle dolu olmas\u0131 oldu\u011funu dü\u015fünüyor. Bu hipoteze bir de alternatif hipotez var; ona göre de 8 milyar \u0131\u015f\u0131k y\u0131ll\u0131k göreceli bir bo\u015fluk balonu, bizim galaktik alan\u0131m\u0131z\u0131 sarm\u0131\u015f durumda. Bu bo\u015flu\u011fun merkezinde ya\u015f\u0131yor olsayd\u0131k, galaksilerin birbirlerinden gittikçe h\u0131zlanarak uza\u011fa itilmelerini gözlemlememiz olanaks\u0131z olacakt\u0131.<\/span><\/p>\n

   Güncel verilere göre bu alternatif hipotez geçersiz k\u0131l\u0131nd\u0131, çünkü astronomlar Evrenin geni\u015fleme oran\u0131n\u0131 yeniden ve bu sefer daha hassas bir do\u011frulukla hesaplad\u0131. Ara\u015ft\u0131rmay\u0131 Space Telescope Science Institute (STScI) biriminde ve Johns Hopkins Universitesinde görevli astrofizikçi Adam Riess yönetti. Hubble ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, SHOES (Supernova Ho for the Equation of State)<\/em> ekibi taraf\u0131ndan yürütüldü ve Evrenin geni\u015fleme oran\u0131n\u0131 %3,3 kesinsizlikle elde etti. Yeni ölçümler, Hubble’\u0131n bugüne kadar yapt\u0131\u011f\u0131 en iyi ölçüm olan 2009 de\u011ferlerindeki hata marjinini %30 azaltt\u0131. Reiss \u015föyle dedi: <\/span>“Hubble’da yeni bir kamera deniyoruz, trafik polisinin uzayda h\u0131z yapanlar\u0131 yakalamak için kulland\u0131klar\u0131na benzer bir \u015fey gibi olacak. Gaz pedal\u0131na basan sanki karanl\u0131k maddeymi\u015f gibi görünüyor.”<\/em><\/span><\/span><\/p>\n

   Riess’in ekibi öncelikle dünyaya yak\u0131n ve uzak olan galaksiler için belirli bir mesafe tayini yapmak zorundayd\u0131. Bu uzakl\u0131klar\u0131, Evrenin geni\u015fleme h\u0131z\u0131n\u0131n, bu galaksiler üzerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 uzakla\u015fma miktar\u0131yla  k\u0131yaslad\u0131lar, bu iki de\u011feri Hubble sabitinin hesaplanmas\u0131nda kulland\u0131lar. Hubble sabiti,<\/strong> bir galaksinin Samanyolundan uzakla\u015fma h\u0131z\u0131n\u0131 ifade eder. Astronomlar fiziksel olarak mesafeleri ölçme \u015fans\u0131na sahip olmad\u0131klar\u0131 için, sabit noktalar olarak y\u0131ld\u0131z veya ba\u015fka benzeri cisimlerin seçilmesi gerekliydi.Bu cisimler kendilerine ait parlakl\u0131klar\u0131 olan ve bu parlakl\u0131klar\u0131 atmosfer, y\u0131ld\u0131z tozu veya uzakl\u0131k nedeniyle azalmam\u0131\u015f cisimler olaca\u011f\u0131 için, gerçek parlakl\u0131klar\u0131n\u0131n dünyadan görünen parlakl\u0131klar\u0131yla k\u0131yaslanmas\u0131 sonucu elde edilen uzakl\u0131k de\u011feri hatas\u0131z olacakt\u0131r. Daha uzak mesafeleri ölçmek için Riess’in ekibi, Tip1a Süpernova<\/strong> olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lan özel bir patlay\u0131c\u0131 y\u0131ld\u0131z grubu seçti. Bu y\u0131ld\u0131zlar, Evrenin her yerinden görünebilecek kadar parlakl\u0131k yarat\u0131r ve her biri benzer ölçekte bir parlakl\u0131k yayar.<\/span><\/p>\n

   Astronomlar, Tip1a süpernovalar ve titre\u015fimli Cepheid y\u0131ld\u0131zlar\u0131n\u0131n bu gözle görünür parlakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u0131yaslayarak, onlar\u0131n içsel parlakl\u0131klar\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla y\u0131ld\u0131z\u0131n Evrendeki çok uzak noktalara olan uzakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesin olarak hesaplayabilirler. Hubble’da kullan\u0131lan yeni WFC3<\/strong>‘ün (Wide Field Camera 3; Geni\u015f Alan Kameras\u0131 3) netlik ve görüntü keskinli\u011fi özelli\u011fini kullanarak, görünür veya k\u0131z\u0131lötesi \u0131\u015f\u0131k bölgelerinde bulunan daha fazla y\u0131ld\u0131z\u0131 inceleme \u015fans\u0131 buldular ve farkl\u0131 teleskoplardan gelen ölçümlerdeki tutars\u0131zl\u0131klardan kaynaklanan sistematik hatalar da elimine edilmi\u015f oldu. SHOES ekibinden Lucaz Marci, “WFC3, Hubble üzerinde bu ölçümleri yapmak için \u015fimdiye kadar kullan\u0131lan en üstün kamera. Daha önceki ölçümleri çok daha kesin de\u011ferlerle elde etmemizi sa\u011fl\u0131yor ve bunu çok daha k\u0131sa sürede yap\u0131yor.<\/em>” diye belirtti.<\/span> <\/span><\/p>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

Resim: <\/strong>Hubble’\u0131n çekti\u011fi bu foto\u011frafta, genç y\u0131ld\u0131zlar\u0131n mavi parlakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, NGC 5584 galaksisinin spiral kollar\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011funu görüyoruz. D\u0131\u015far\u0131 do\u011fru uzanan ince toz \u015feritleri, ortadaki turuncumsu merkezden yay\u0131l\u0131m gösteriyor gibi görünmektedir. Foto\u011fraf boyunca serpi\u015ftirilmi\u015f gibi duran k\u0131rm\u0131z\u0131 noktalar, arka plandaki galaksilerdir. Bu foto\u011fraf, Hubble’\u0131n Wide Field 3 kameras\u0131yla, Ocak-Nisan 2010 tarihlerinde görünür \u0131\u015f\u0131k alt\u0131nda çekilmi\u015f pek çok görüntüden birisidir. (Credit: NASA, ESA, A. Riess -STScI\/JHU, L. Macri Texas A&M Uni. and Hubble Heritage)<\/em><\/span><\/p>\n

 <\/em><\/span>    Evrenin geni\u015fleme oran\u0131n\u0131 tam olarak bilmemiz, karanl\u0131k maddenin gücünün etkisini daha da s\u0131n\u0131rlar ve astronomlar\u0131n di\u011fer kozmik özellikler ile ilgili bilgilerini geni\u015fletmesini sa\u011flar. Evrenin \u015fekli, daha önce Evreni doldurmu\u015f olan nötrinolar ve hayalet parçac\u0131klar da elde edilecek olan bu bilgilerin içindedir. Hubble’\u0131n bu ola\u011fanüstü geli\u015fimi, Evreni anlamam\u0131za her geçen gün bizi bir ad\u0131m daha yakla\u015ft\u0131r\u0131yor. Thomas Edison’un dedi\u011fi gibi: <\/span>“Her yanl\u0131\u015f giri\u015fim, do\u011fruya giden yolda bir ad\u0131md\u0131r.”<\/em><\/span> <\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

   Bu makale, ScienceDaily<\/a> <\/em>ekibi taraf\u0131ndan, Space Telescope Science Enstitüsü<\/a>‘<\/em>nden sa\u011flanan bilgilerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yaz\u0131l\u0131p 14.03.2011 tarihinde online olarak yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

   Çeviri:<\/strong> felis agnosticus<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\u015eunlar da ilginizi çekebilir:<\/h3>\n