Kurban adayarak, kan ak\u0131tarak Tanr\u0131’y\u0131 ho\u015fnut k\u0131lmak, ona yakla\u015fmak, eski ça\u011flardan beri süregelen bir ibadet \u015feklidir ki, bugün art\u0131k ça\u011fda\u015f uygarl\u0131\u011fa ters dü\u015fen bir gelenek olarak görülür. Böyle oldu\u011fu içindir ki, “ayd\u0131n” din adam\u0131 rolünü üstlenmi\u015f görünen baz\u0131 mollalar\u0131m\u0131z, her konuda oldu\u011fu gibi, kurban gelene\u011fi konusunda da \u0130slam \u015feriat\u0131n\u0131 “\u015firin” gösterme yolunu ararlar ve bu amaçla birtak\u0131m laf cambazl\u0131klar\u0131na ba\u015fvururlar. Kurban kesimine kar\u015f\u0131 de\u011fillerdir, ama kurban\u0131n ibadet amac\u0131na yönelik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatmak için her türlü kurnazl\u0131\u011fa haz\u0131rd\u0131rlar.<\/span><\/p>\n Bu nedenle, koyunlar\u0131 bo\u011fazlayarak, yani kan ak\u0131tarak, kurban sunman\u0131n, Allah’\u0131 “kan” ve “et” ile ili\u015fkili k\u0131lmak oldu\u011funu, oysa böyle bir gelene\u011fin Kur’an’a ters dü\u015ftü\u011fünü öne sürerler. Daha ba\u015fka bir deyimle, bu tür bir ibadetin, uygar toplumlar taraf\u0131ndan art\u0131k “ilkel” bir gelenek olarak görüldü\u011fünü anlad\u0131klar\u0131 içindir ki, Kur’an’daki verilere göre kurban kesmenin “ibadet” de\u011fil, “sosyal bir yard\u0131m türü” oldu\u011funu söylerler. Güya Kur’an, kurban kesimini kan ak\u0131t\u0131ls\u0131n diye de\u011fil, sadece yoksula yard\u0131m sa\u011flans\u0131n diye öngörmü\u015ftür; güya kurban ameliyesinde “ibadet” olan konu sadece yoksula yard\u0131md\u0131r. Ve i\u015fte bu noktadan hareketle bizim mollalar\u0131m\u0131z, “e\u011fer yoksulun korunmas\u0131, ona et vermek yerine ba\u015fka bir \u015fey vermekle daha iyi sa\u011flanacaksa, o \u015feyi kurbana tercih etmek gerekir” derler.<\/span> <\/p>\n Oysa mollalar\u0131m\u0131z\u0131n bütün bu söyledikleri gerçek d\u0131\u015f\u0131 olup, s\u0131rf \u015eeriat\u0131 “insani” k\u0131l\u0131kta gösterme gayretke\u015fli\u011fine dayal\u0131 \u015feylerdir. Çünkü, Kur’an, kurban kesimi ameliyesini, Tanr\u0131’y\u0131 yüceltemeye yönelik bir ibadet olarak gören ayetlerle doludur. Ne Kur’an’da ne de Kur’an olmayarak konmu\u015f kurallarda,kurban kesiminin sadece yoksullar\u0131 doyurmak ve korumak amac\u0131yla gerekli görüldü\u011füne dair bir \u015fey yoktur; ya da yoksula para veya mal \u015feklindeki yard\u0131m\u0131n, Tanr\u0131’ya kurban sunmaktan daha hay\u0131rl\u0131 bir i\u015f say\u0131labilece\u011fine dair hüküm yoktur. <\/strong>Ku\u015fkusuz ki, yoksulu yedirmek ve içirmek, yoksula yard\u0131m etmek hay\u0131rl\u0131 bir i\u015ftir, ama Kur’an, bu tür bir yard\u0131m \u015feklini, ne kurban kesiminden daha hay\u0131rl\u0131 bir i\u015f olarak görmü\u015ftür ne de kan ak\u0131tarak ibadeti önlemek için. Nitekim, din bilgini say\u0131lan yorumculara göre “kurban kesmek, zekat ve sadakai fitr vermekten daha fazla bir fedakarl\u0131k ifade eden bir ibadettir.”<\/span> <\/p>\n Bütün bunlar bir yana, Kuran’da, kurbandaki amac\u0131n her ne \u015fekilde olursa olsun kan ak\u0131tmay\u0131 önlemek oldu\u011funa dair bir i\u015faret de yoktur. Çünkü, bir kere kurban, eski ça\u011flardan beri “Tanr\u0131 ‘y\u0131 ho\u015fnut k\u0131lmak ve yüceltmek amac\u0131yla” uygulanm\u0131\u015f olan bir gelenektir ki, genellikle kan ak\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131<\/strong> ko\u015ful bilir ve Kuran bu gelene\u011fi bu amaçla benimsemi\u015ftir. O kadar ki, Muhammed’in söylemesine göre, “Bu cemaatin (Müslüman cemaatinin) mümeyyiz vasf\u0131, kurban\u0131n kendi öz kan\u0131 olmas\u0131d\u0131r (kurban olarak, din \u015fehitlerinin kat\u0131m\u0131 sunmas\u0131).”<\/span> <\/p>\n Öte yandan Kuran’da, biraz ileride görece\u011fimiz gibi, kan ak\u0131tma \u015feklindeki kurban kesimi ameliyesinin, ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na “ibadet” niteli\u011fi ta\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyen birçok ayet vard\u0131r. Fakat, bunlar\u0131 incelemeden önce, “kurban” anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131 olan kayna\u011f\u0131n Kuran’daki yerini inceleyelim.<\/span> <\/p>\n Kurban gelene\u011finin Kuran’da al\u0131n\u0131\u015f\u0131nda rol oynayan dinsel olaylar\u0131n incelemesi bize \u015funu gösterecektir ki, Kuran’a göre kurban kesimindeki amaç, esas itibariyle yoksula yard\u0131m de\u011fil, Tanr\u0131’ya ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n, kan ak\u0131t\u0131m\u0131 yoluyla saptanmas\u0131d\u0131r. Adem’in o\u011fullar\u0131n\u0131n ac\u0131kl\u0131 hikayesi bunun böyle oldu\u011funun ilk kan\u0131tlar\u0131ndand\u0131r.<\/span> <\/p>\n A) <\/span><\/strong>Adem ‘in O\u011fullar\u0131n\u0131n Hikayesi anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ki, Tanr\u0131’n\u0131n, kurban kesiminden ba\u015fka bir \u015fekilde kendisine sunulan kurbandan pek ho\u015fnut olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kurban ameliyesini yoksullara yard\u0131m \u015feklinde anlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyar. Gerçekten de ayette \u015föyle yaz\u0131l\u0131d\u0131r:<\/span> <\/p>\n “Ey Muhammed! Onlara, Adem’in iki o\u011flunun k\u0131ssas\u0131n\u0131 do\u011fru olarak anlat, ikisi birer kurban sunmu\u015flar. Birinin kabul edilmi\u015f, di\u011ferininki edilmemi\u015fti. Kabul edilmeyen (kurban sahibi), ‘Andolsun seni öldürece\u011fim!’ deyince, karde\u015fi, ‘Allah ancak sak\u0131nanlar\u0131n takdimesini kabul eder’ demi\u015fti.” (Maide Suresi, ayet 27).<\/span> <\/p>\n Ayette aç\u0131kl\u0131k yok, fakat anlat\u0131lmak istenen \u015fey. Adem’in o\u011fullar\u0131ndan birinin koyun keserek, di\u011ferinin de toprak ürünlerinden (bu\u011fday) vererek Tanr\u0131’ya kurban sunduklar\u0131, Tanr\u0131’n\u0131n koyun \u015feklindeki kurban\u0131 kabul edip di\u011ferini reddetti\u011fidir. Kur’an\u0131’daki bu hikayeyi Muhammed Tevrat’tan alm\u0131\u015ft\u0131r. Tevrat’\u0131n “Tekvin” kitab\u0131nda anlat\u0131lan \u015fekliyle hikaye k\u0131saca \u015föyledir:<\/span> <\/p>\n Adem’in iki o\u011flu olmu\u015ftur ki, adlar\u0131 “Habil” ve “Kabil’dir. Bu iki karde\u015ften biri olan Habil, koyun sürüsü güden bir çoband\u0131r. Di\u011fer karde\u015f Kabil ise çiftçidir. Beraberce ya\u015fay\u0131p giderlerken bir gün Habil, gütmekte oldu\u011fu sürünün ilk do\u011fanlar\u0131ndan bir koyunu kesip Tanr\u0131’ya kurban olarak sunar. Çifçilikle u\u011fra\u015fan Kabil ise, Tanr\u0131’ya kurban olarak toprak ürünlerinden (bu\u011fday) sunar. Tanr\u0131, Habil’in sunmu\u015f oldu\u011fu kesilmi\u015f koyunu kurban olarak kabul eder, fakat Kabil’inkini kabul etmez. Bunun üzerine Kabil, k\u0131skançl\u0131\u011fa kap\u0131l\u0131p karde\u015fi Habil’i bir vuru\u015fla öldürür (Tevrat, Tekvin, Bap 4, 19).<\/span> <\/p>\n Asl\u0131 Tevrat’ta bulunan bu hikayenin, hadislerde ve Kur’an yorumlar\u0131nda anlat\u0131lan \u015fekli a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 böyle. Dikkat edilece\u011fi gibi Tanr\u0131’y\u0131 ho\u015fnut k\u0131lan \u015fey, toprak ürünü olan “bu\u011fday” \u015feklindeki kurban de\u011fil, kan ak\u0131t\u0131larak sunulmu\u015f olan “koyun” \u015feklindeki kurband\u0131r. Belli ki, Tanr\u0131 kendi ad\u0131na kan ak\u0131t\u0131lmas\u0131ndan ho\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ve bu i\u015fi yoksullara yard\u0131m olsun dü\u015füncesiyle de\u011fil, Habil’in “takdimesi”nden ho\u015fland\u0131\u011f\u0131 için yapm\u0131\u015ft\u0131r; Habil’in takdimesi ise. biraz önce gördü\u011fümüz gibi, kan\u0131 ak\u0131t\u0131lan koyundur. E\u011fer Tanr\u0131 kan ak\u0131t\u0131lmas\u0131ndan ho\u015flanmam\u0131\u015f olsa, kurbandan amac\u0131n yoksula yard\u0131m oldu\u011funu dü\u015fünmü\u015f olsa, bunu aç\u0131kça bildirirdi. Oysa böyle yapmam\u0131\u015ft\u0131r. Belli ki insanlar\u0131n kendisine olan ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 “Tanr\u0131 ad\u0131na” kan ak\u0131t\u0131lmas\u0131na göre de\u011ferlendirmek istemi\u015ftir! Bundan dolay\u0131d\u0131r ki, din ad\u0131na cihata ç\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131, kafirlere kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131, k\u0131l\u0131çla vuru\u015fulmas\u0131n\u0131 (kendi ad\u0131na kan ak\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131) “kutsal” bir \u015fey olarak görmü\u015ftür. Yine bundan dolay\u0131d\u0131r ki, bu sava\u015flarda ölenleri “\u015fehit” olarak en büyük mükafatlara lay\u0131k bilmi\u015ftir.<\/span> <\/p>\n B) <\/strong>\u0130brahim (“Peygamber”) ile O\u011flu \u0130shak’\u0131n Hikayesi <\/span> <\/p>\n Kurban gelene\u011finin, “kan ak\u0131tma yoluyla ibadet” demek oldu\u011funun kan\u0131t\u0131 sadece Adem’in iki o\u011fluyla ilgili yukar\u0131daki hikaye de\u011fildir. Tevrat’tan aktarma olarak Kur’an’da, yer alan bir ba\u015fka hikaye vard\u0131r ki, \u0130brahim “Peygamber”in, ibadet yoluyla Tanr\u0131’ya ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat amac\u0131yla kendi öz o\u011flu \u0130shak’\u0131 kurban etmek istemesiyle ilgilidir. Güya Tanr\u0131, \u0130brahim’in iman\u0131n\u0131 denemek için ondan büyük bir fedakarl\u0131\u011f\u0131 göze al\u0131p o\u011flunu kurban etmesini istemi\u015f ve onun bunu yapmaya haz\u0131r oldu\u011funu görünce iman sahibi oldu\u011funu anlam\u0131\u015f, bunun üzerine ona bir koyun gönderip, \u0130shak yerine koyunu kesmesini emretmi\u015ftir. \u0130brahim de öyle yapm\u0131\u015ft\u0131r; yani kendi o\u011flunu bo\u011fazlayacak yerde, koyunu bo\u011fazlayarak Tanr\u0131’ya kar\u015f\u0131 ibadetini tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. Koyunu bo\u011fazlamas\u0131 ve kan ak\u0131tmas\u0131, Tanr\u0131’ya ibadet için kendi öz o\u011flunu feda etmeye haz\u0131r oldu\u011funun sembolik bir ifadesidir. Söylemeye gerek yoktur ki, bu olayda “sosyal bir yard\u0131m” amac\u0131 diye bir \u015fey yoktur. <\/span> <\/p>\n S\u0131rf Tanr\u0131’ya ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n kan ak\u0131t\u0131m\u0131 yoluyla kan\u0131tlanmas\u0131 vard\u0131r. Tevrat’taki bu hikayeyi Muhammed, ufak bir iki de\u011fi\u015fiklikle Kur’an’a yerle\u015ftirmi\u015ftir; yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fiklik, özellikle, hikayede geçen \u0130shak ad\u0131 yerine \u0130smail ad\u0131n\u0131 koymak olmu\u015ftur. Bilindi\u011fi gibi \u0130smail, \u0130brahim’in di\u011fer bir o\u011fludur. Cariyesi Hacer’den olmu\u015ftur. \u0130shak ise \u0130brahim’in, kendi e\u015fi olan SaRadan do\u011fma o\u011fludur. Muhammed, kendi kavmi olan Araplar\u0131, \u0130brahim’in ve \u0130smail’in soyundan bildi\u011fi içindir ki, böyle bir de\u011fi\u015fiklik yapmay\u0131 uygun bulmu\u015ftur. Fakat, hemen ekleyelim ki, Kur’an’a koydu\u011fu ayetlerin içeri\u011fini anlayabilmek için, \u0130brahim ile o\u011flunun Tevrat’ta anlat\u0131lan hikayesine göz atmak gerekir.<\/span><\/p>\n Tevrat’\u0131n “Tekvin” kitab\u0131nda yer alan hikayenin özeti \u015föyledir: Tanr\u0131, \u0130brahim’i denemek ister ve ona \u015föyle der: “Ey \u0130brahim! \u015eimdi o\u011flunu, sevdi\u011fin biricik o\u011flunu, \u0130shak’\u0131 al ve Moriya diyar\u0131na git ve orada sana söyleyece\u011fim da\u011flar\u0131n biri tilerinde onu yak\u0131lan kurban olarak takdim et” (Tevrat, Tekvin, Bap 22: 13).<\/span><\/p>\n Bu emir üzerine \u0130brahim, u\u015faklar\u0131ndan ikisini ve o\u011flu \u0130shak’\u0131 al\u0131r, e\u015fe\u011fine palan vurup Allah’\u0131n söylemi\u015f oldu\u011fu yere gitmek üzere yola koyulur. Üç günlük bir gidi\u015ften sonra \u0130brahim, gözlerini kald\u0131r\u0131p, Tanr\u0131’n\u0131n belli etti\u011fi yeri uzaktan görür. U\u015faklar\u0131na, “Siz burada e\u015fekle beraber kal\u0131n, ben çocukla beraber oraya gidece\u011fim; secde edip yan\u0131n\u0131za döneriz” der. Ve sonra bir miktar odunu \u0130shak’\u0131n s\u0131rt\u0131na yükler. Eline bir b\u0131çak alarak o belli edilen yere do\u011fru yol al\u0131r. Yolda \u0130shak babas\u0131na sorar: “Ey baba! \u0130\u015fte ate\u015f ve odun, fakat yak\u0131lan kurban için kuzu nerede?” \u0130brahim, “O\u011flum, yak\u0131lan kurban için kuzuyu Allah kendisi tedarik eder” der. Nihayet, Tanr\u0131’n\u0131n belli etmi\u015f oldu\u011fu yere var\u0131rlar, orada \u0130brahim bir mezbah yap\u0131p odunlar\u0131 dizer ve \u0130shak’\u0131 ba\u011flayarak odunlar\u0131n üzerine yat\u0131r\u0131r. Sonra eline b\u0131ça\u011f\u0131 al\u0131r ve tam o\u011flunun boynunu kesmek üzereyken Tanr\u0131’n\u0131n mele\u011fi göklerden seslenir: “Elini çocu\u011fa uzatma ve ona bir \u015fey yapma; çünkü, \u015fimdi bildim ki, sen Allah’tan korkuyorsun ve kendi biricik o\u011flunu benden esirgemedin” (Tevrat, Tekvin, Bap 22: 412). Bu seslenme üzerine \u0130brahim gözlerini kald\u0131r\u0131p bakt\u0131\u011f\u0131nda görür ki, çal\u0131l\u0131klar içinde bir koyun (koç) boynuzlar\u0131ndan tutulmu\u015f durmaktad\u0131r. Hemen gidip oradan koyunu al\u0131r ve o\u011flunun yerine koyunu “yak\u0131lan kurban” olarak takdim eder (Tevrat, Tekvin, Bap 22: 13). Az geçmeden Tanr\u0131’n\u0131n mele\u011fi ikinci kez göklerden \u0130brahim’e seslenir ve \u015föyle der: <\/span> <\/p>\n “Mademki her \u015feyi yapt\u0131n ve biricik o\u011flunu esirgemedin, seni ziyadesiyle mübarek k\u0131laca\u011f\u0131m ve senin zürriyetini… deniz kenar\u0131ndaki kum gibi ço\u011faltaca\u011f\u0131m, senin zürriyetin dü\u015fmanlar\u0131n\u0131n kap\u0131s\u0131nda hakim olacakt\u0131r… çünkü sözümü dinledin” (Tevrat, Tekvin, Bap 22)<\/span> <\/p>\n \u015eimdi bu hikayenin Kuran’da yer alan \u015feklini görelim: Tevrat’ta anlat\u0131lan hikayeyi Muhammed, Saffat Suresi’ne \u015fu \u015fekilde sokmu\u015ftur:<\/span> <\/p>\n \u0130brahim, kendi kavmini putlara tapmaktan al\u0131koyamay\u0131nca, “Do\u011frusu ben Rabbim u\u011frunda sizi b\u0131rak\u0131p gidiyorum. O beni do\u011fru yola eri\u015ftirir” der (Saffat Suresi, ayet 99). Sonra Tanr\u0131’ya yalvar\u0131da bulunarak kendisine “irilerden” bir çocuk vermesini ister (Saffat Suresi, ayet 100) ve Tanr\u0131 da ona “yumu\u015fak huylu bir o\u011flan” verir (Saffat Suresi, ayet 101). Fakat, \u0130brahim, Tanr\u0131’ya olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak için, o\u011flunu (\u0130smail’i) ona kurban etmek ister. Ve bir gün çocu\u011funu al\u0131p yola ç\u0131kar. Yolda giderlerken o\u011fluna \u015föyle der: “Ey o\u011fulcu\u011fum! Do\u011frusu ben uykudayken seni bo\u011fazlad\u0131\u011f\u0131m\u0131 görüyorum, bir dü\u015fün, ne dersin?” Yani anlatmak ister ki. Tanr\u0131 kendisini denemek istemi\u015f ve o\u011flunu kurban etmesini emretmi\u015ftir. Bu beklenmedik soruya o\u011flu (\u0130smail) \u015föyle cevap verir: “Ey babac\u0131\u011f\u0131m! Ne ile emrolundunsa yap, Allah dilerse, sabredenlerden oldu\u011fumu göreceksin” (Saffat Suresi, ayet 102). Bunun üzerine \u0130brahim, bo\u011fazlamak için o\u011flunu aln\u0131 üzerine yat\u0131r\u0131r. Fakat, tam bu s\u0131rada Tanr\u0131 seslenerek, \u0130brahim’i denemek için böyle yapmas\u0131n\u0131 emretti\u011fini, iyi davrananlar\u0131 ödüllendirdi\u011fini bildirir ve fidye olarak kendisine büyük bir kurbanl\u0131k verir. Kur’an’da \u015föyle yaz\u0131l\u0131d\u0131r:<\/span> <\/p>\n “Böylece ikisi de Allah’a teslimiyet gösterip, babas\u0131 o\u011flunu aln\u0131 üzerine yat\u0131r\u0131nca, biz, ‘Ey \u0130brahim! Rüyay\u0131 gerçek yapt\u0131n; i\u015fte biz iyi davrananlar\u0131 böylece mükafatland\u0131r\u0131z’ diye seslendik. Do\u011frusu bu apaç\u0131k bir denemeydi. Ona, fidye olarak büyük bir kurbanl\u0131k verdik” (Saffat Suresi, ayet 103,197).<\/span> <\/p>\n Görüldü\u011fü gibi bu ayetlere göre Tanr\u0131, \u0130brahim’in teslimiyetini denemek istiyor ve bu amaçla ona o\u011flunu kurban etmesini emrediyor. \u0130brahim’in bunu yapmaya haz\u0131r oldu\u011funu görünce, onun tam bir “iman” sahibi oldu\u011funu anl\u0131yor ve o\u011flunun yerine kesilmek için ona “fidye” olarak bir koyun gönderiyor. \u0130brahim de kendi öz çocu\u011funu bo\u011fazlayacak yerde koyunun bo\u011faz\u0131n\u0131 kesiyor! Dikkat edilece\u011fi gibi burada söz konusu olan kurban kesiminin, yoksullara yard\u0131m gibi sosyal bir amaçla ilgisi yok.<\/span> <\/p>\n Tanr\u0131 “fidye” olarak \u0130brahim’e koyun verirken, kesilecek olan bu koyunun etiyle yoksullar\u0131 doyursun diye vermi\u015f de\u011fildir. Sadece o\u011flunu kesecek yerde, bir hayvan\u0131 kessin diye vermi\u015ftir. E\u011fer kan ak\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 istemiyor ve bundan ho\u015flanm\u0131yor idiyse, neden \u0130brahim’e, kesip kan ak\u0131tmas\u0131 için koyun verir. “Fidye” denen \u015feyin ba\u015fka \u015fekli yok mudur? Evet, neden dolay\u0131 Tanr\u0131 \u0130brahim’e, kurban olarak ille de bir canl\u0131 bir hayvan, bir koyun vermi\u015ftir? Esasen \u0130brahim, kendi o\u011flunu kesmeye haz\u0131r oldu\u011funu ortaya koyarak zaten Tanr\u0131’ya olan teslimiyetini (iman sahibi oldu\u011funu) kan\u0131tlam\u0131\u015f de\u011fil miydi? Ve Tanr\u0131 bundan dolay\u0131, “Ey \u0130brahim! Rüyay\u0131 gerçek yapt\u0131n” diyerek onun s\u0131navdan ba\u015far\u0131yla ç\u0131km\u0131\u015f oldu\u011funu bildirmi\u015f de\u011fil miydi? Bu durumda “fidye”nin anlam\u0131 ne? Yani neden dolay\u0131 Tanr\u0131 \u0130brahim’e, “fidye” olarak koyun verir ve ille de kan ak\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 ister? “Fidye” denen \u015fey “kurtulmal\u0131” demek de\u011fil midir? Örne\u011fin, ibadet s\u0131ras\u0131nda islenen suçtan, günahtan kurtulmak için verilen \u015fey de\u011fil midir?<\/span><\/p>\n \u0130brahim’in i\u015fledi\u011fi bir günah yoktur ki, fidye yoluyla kurtulsun! Aksine, kavmini ve hatta babas\u0131n\u0131 putperesttirler diye terk etmi\u015f, iman sahibi oldu\u011funu bildirmi\u015f, üstelik kendi o\u011flunu kesmeye haz\u0131r oldu\u011funu ispat etmekle Tanr\u0131’ya teslimiyetini ortaya koymu\u015ftur. Ve nitekim bundan dolay\u0131d\u0131r ki, Tanr\u0131 ona, biraz önce belirtti\u011fimiz gibi, “…Ey \u0130brahim! Rüyay\u0131 gerçek yapt\u0131n, i\u015fte biz iyi davrananlar\u0131 böylece mükafatland\u0131r\u0131z” diye seslenmi\u015ftir. \u015eu durumda \u0130brahim’in günahkar bir durumu yoktur; olmad\u0131\u011f\u0131na göre neden dolay\u0131 Tanr\u0131 ona, günahtan kurtulmak üzere “fidye” olarak koyun vermi\u015ftir?<\/span><\/p>\n Kuran yorumcular\u0131na göre, güya \u0130brahim, e\u011fer bir o\u011flu olacak olursa onu Allah yolunda Tanr\u0131’ya kurban edece\u011fine dair kendi kendine söz vermi\u015f (yani o\u011flunu Tanr\u0131’ya adam\u0131\u015f), fakat sonra bu sözünü unutmu\u015ftur. Ve i\u015fte “rüya” bunu ona hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131r. Her ne kadar çocu\u011funu bo\u011fazlamaya kalk\u0131\u015fmakla Tanr\u0131’ya olan teslimiyetini kan\u0131tlam\u0131\u015fsa da, kendi kendine verdi\u011fi sözü yerine getirmemi\u015f durumdad\u0131r. Yani bir bak\u0131ma günah i\u015flemi\u015f durumdad\u0131r. Ve i\u015fte Tanr\u0131 ona, bu günahtan kurtulmak üzere fidye olarak koyun vermi\u015f, o da koyunu bo\u011fazlam\u0131\u015ft\u0131r. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki imam\u0131 azam’\u0131n, “Çocu\u011funu kurban etmeyi nezredene (adayana) bir koyun kesmek vacip olur” dedi\u011fi söylenir.<\/span><\/p>\n Bütün bu yukar\u0131da söylediklerimizden anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, Kuran’a göre Tanr\u0131, kullar\u0131n\u0131 denemek için “kan ak\u0131tma” ölçe\u011fine ba\u015fvurma yolunu seçmi\u015ftir. Kan ak\u0131t\u0131lmas\u0131ndan ho\u015flanamasa, \u0130brahim’e koyun yerine cans\u0131z bir \u015feyi “fidye” olarak sunmas\u0131n\u0131 emrederdi. Hatta biraz önce dedi\u011fimiz gibi, asl\u0131nda böyle bir \u015fey istemesine de gerek yoktu. Çünkü, \u0130brahim’i denemi\u015f ve onun mutlak \u015fekilde boyun e\u011fen bir kul oldu\u011funu ö\u011frenmi\u015fti. O halde art\u0131k ondan, ba\u015fkaca bir \u015fey beklemesi gerekmezdi. Öte yandan \u0130brahim’e kesilmek üzere koyun verirken, bunu, yoksullara yard\u0131m olsun diye vermi\u015f de\u011fildir.S\u0131rf “fidye” olarak vermi\u015ftir. “Fidye” deyimi ise, “kurtulma kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda verilen bir \u015fey” anlam\u0131na gelir. Oysa ortada, \u0130brahim’in kurtulmak ihtiyac\u0131nda oldu\u011fu bir günah yoktur. Bütün bunlar bir yana, Tanr\u0131’n\u0131n \u0130brahim’i denemek için bu yollara ba\u015fvurmas\u0131 da pek anla\u015f\u0131l\u0131r gibi de\u011fil! Çünkü, e\u011fer Tanr\u0131, her gizli \u015feyi bilen bir “yaratan” ise, kullar\u0131n\u0131n yapt\u0131klar\u0131ndan ve yapacaklar\u0131ndan haberli ise, o halde \u0130brahim’i denemek niye? Nas\u0131l olsa onun ne \u015fekilde hareket edece\u011fini zaten biliyor de\u011fil miydi?<\/span><\/p>\n Öte yandan e\u011fer Tanr\u0131 kan ak\u0131tma amac\u0131na dayal\u0131 kurbandan ho\u015flanmasa ve kurban denen \u015feyi sadece yoksulun korunmas\u0131 amac\u0131na ba\u011flam\u0131\u015f olsayd\u0131 bunu aç\u0131kça belli etmez miydi? \u015eu durumda bizim mollalar\u0131m\u0131z\u0131n kalk\u0131p da, “Yoksulun korunmas\u0131 ba\u015fka bir \u015fey vermekle daha iyi sa\u011flanacaksa, o \u015feyi kurbana tercih edin” demelerinde anlam olur mu? Bunu söylemekle Kur’an’ ters dü\u015fmü\u015f olmuyorlar m\u0131? Ve Tanr\u0131’y\u0131, hani sanki amac\u0131n\u0131 aç\u0131klayamam\u0131\u015f da, onlar\u0131n bu \u015fekildeki aç\u0131klamalar\u0131na muhtaçm\u0131\u015f gibi bir duruma dü\u015fürmü\u015f olmuyorlar m\u0131?<\/span><\/p>\n Bu vesileyle ekleyelim ki, aradan 1400 geçmesine ve bu 1400 y\u0131l boyunca insanl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131nda nice geli\u015fmeler görülmesine ra\u011fmen, \u0130slam ülkelerinde hala, \u0130brahim’in yukar\u0131daki davran\u0131\u015f\u0131na özlem duyup, o\u011fullar\u0131n\u0131n bo\u011faz\u0131n\u0131 kesmek isteyenler vard\u0131r. Bunun utanç verici bir örne\u011fine, bundan 30 ,40 y\u0131l kadar önce Türkiye’de rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. Askerden kaçmak isteyen bir ki\u015fi, e\u011fer bu mükellefiyetten \u015fu ya da bu \u015fekilde kurtulacak olursa, M\u0131zrap ad\u0131ndaki o\u011flunu kurban etmeye karar vermi\u015f, gerçekten de askerlikten kurtulur kurtulmaz o\u011flunun bo\u011faz\u0131n\u0131 ekmek b\u0131ça\u011f\u0131yla kesmi\u015ftir. Olay ortaya ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda savc\u0131l\u0131k i\u015fe el atm\u0131\u015f ve dava sonucunda bu ki\u015fi lay\u0131k oldu\u011fu cezaya mahkûm olmu\u015ftur. Ne esef vericidir ki, o zaman\u0131n yarg\u0131tay\u0131, söz konusu cinayetin “dinsel inançlar” etkisiyle i\u015flenmi\u015f oldu\u011funu, dolay\u0131s\u0131yla bu inançlar\u0131n “cezay\u0131 hafifletici sebep” (“esbab\u0131 muhaffefe”) olmas\u0131 gerekti\u011fini bildirerek mahkeme karar\u0131n\u0131 bozmu\u015ftur. Olay adalet tarihimizde “M\u0131zrap Çocuk” olay\u0131 olarak yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span> <\/p>\n Yukar\u0131da gördüklerimizden ba\u015fka, Kur’an’da, kurban kesiminin “ibadet” türü oldu\u011funu kan\u0131tlayan hükümler vard\u0131r ki, hepsinde amaç Tanr\u0131’ya teslimiyetin, Tanr\u0131’ya ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ifadesi olarak yer al\u0131r. Hani sanki Tanr\u0131, kendi yüceli\u011fini ve güçlülü\u011fünü kan\u0131tlayabilmek için hayvan bo\u011fazlatarak kan ak\u0131tt\u0131rma yollar\u0131n\u0131 seçmi\u015fe benzer. Baz\u0131 örnekler \u015föyle:<\/span> <\/p>\n 1-<\/strong> <\/span>Hac Suresi’ndeki hükümlere göre Kurban kesimi ameliyesi, Tanr\u0131’y\u0131 yüceltmek için ibadet anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor; bu nedenle kurban keserken Tanr\u0131’n\u0131n ad\u0131n\u0131n an\u0131lmas\u0131 gerekiyor (Hac Suresi, Ayet 36)<\/span> <\/p>\n Hac Suresi’nin 35, 36. ve 37. ayetlerinden anlamaktay\u0131z ki, kurban kesimindeki as\u0131l amaç, Tanr\u0131’y\u0131 yüceltmek ve ona \u015fükürler etmektir; bu bak\u0131mdan kurban ameliyesi Tanr\u0131’ya ibadettir. Her ne kadar Kur’an, kesilen hayvanlar\u0131n yiyecek i\u015fini görmesini, isteyen ve istemeyene verilmesini emretmekle beraber, hayvan ve kurban kesimindeki as\u0131l amac\u0131n, yoksulu doyurmak de\u011fil, Tanr\u0131’y\u0131 yüceltmek oldu\u011funu bildirmekte. Çünkü, güya Tanr\u0131, insanlara do\u011fru yolu göstermi\u015ftir ve i\u015fte bu iyili\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak insanlardan kendisine \u015fükretmelerini, kendisini yüceltmelerini beklemektedir.Bunu yapabilmeleri için de, hayvanlar\u0131 (develeri, s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131) insanlar\u0131n buyru\u011funa vermi\u015ftir ki, bu hayvanlar\u0131 kessinler de ibadetlerini yerine getirebilsinler!<\/span> <\/p>\n Ve kullar\u0131ndan kurban kesmelerini isterken, Tanr\u0131, bu hayvanlar\u0131n ne etlerinin ne de kanlar\u0131n\u0131n kendisine ula\u015fmayaca\u011f\u0131n\u0131 söyler; daha ba\u015fka bir deyimle kurban kesiminin kendisi için maddi bir ç\u0131kar sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sadece kendisini yüceltici bir ibadet oldu\u011funu anlatmak ister. Yani kurban kesiminde Tanr\u0131’n\u0131n güttü\u011fü amaç kendisinin ibadet yoluyla yüceltilmesini, kendisine \u015fükredilmesini sa\u011flamakt\u0131r. Bunun böyle oldu\u011funun iyice anla\u015f\u0131lmas\u0131 için, kurban keserken, hayvan\u0131n ön ayaklar\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131 ve Tanr\u0131’n\u0131n ad\u0131n\u0131n an\u0131lmas\u0131 gerekir (Hac Suresi, ayet 35,36). Daha ba\u015fka bir deyimle kurban kesimi ameliyesi Tanr\u0131’ya yap\u0131lan ibadetin ta kendisidir. Bu konu, Hac Suresi’nde \u015föyle belirtiliyor:<\/span><\/p>\n “\u0130\u015fte kurbanl\u0131k gövdeli hayvanlar\u0131, deve ve s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131, Allah’\u0131n size olan ni\u015faneleri k\u0131ld\u0131k. Onlarda sizin için hay\u0131r vard\u0131r. Ön ayaklar\u0131 ba\u011fl\u0131 halde keserken üzerlerine Allah’\u0131n ad\u0131n\u0131 an\u0131n. Kesilince onlardan yiyin, isteyene de istemeyene de verin. \u015eükredersiniz diye onlar\u0131 böylece .sizin buyru\u011funuza verdik. Bu hayvanlar\u0131n ne etleri ne de kanlan Allah’a ula\u015facakt\u0131r. Allah’a ula\u015facak olan ancak sizin ona yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z ibadettir. Size do\u011fru yolu gösterdi\u011finden, Allah’\u0131 yüceltmeniz için onlar\u0131 böylece sizin buyru\u011funuza vermi\u015ftir…” (Hac Suresi, ayet 36,37)<\/span> <\/p>\n Görülüyor ki kurban kesimindeki amaç, yoksulu doyurmak de\u011fil; as\u0131l amaç Tanr\u0131’y\u0131 yüceltmek, Tanr\u0131’ya \u015fükretmek. Daha ba\u015fka bir deyimle, Tanr\u0131, s\u0131rf kendisini yüceltilsinler, kendisine \u015fükretsinler diye kullar\u0131na kurbanl\u0131k hayvanlar\u0131, develeri, s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131 vermi\u015ftir. Ve verirken de istemi\u015ftir ki, bu hayvanlar, ayaklan ba\u011fl\u0131 olarak ve “Tanr\u0131” ad\u0131 an\u0131larak bo\u011fazlans\u0131n, kanlan ak\u0131t\u0131ls\u0131n; yani kurban kesimi i\u015fi, Tanr\u0131’ya ibadetin bir ifadesi olsun.<\/span> <\/p>\n 2- <\/strong>Tanr\u0131, vermi\u015f oldu\u011fu nimet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak, kendisi için namaz k\u0131l\u0131nmas\u0131n\u0131 ve kurban kesilmesini emrediyor (Kevser Suresi, Ayet 12)<\/span><\/p>\n Biraz önce gördük ki, Kur’an’da Hac Suresi’nde, kurban kesimi ameliyesi, Tanr\u0131y\u0131 yüceltmek, Tanr\u0131’ya \u015fükretmek amac\u0131na yönelik bir ibadet olarak belirtilmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fey Kevser Suresi’nde de tekrarlanmakta. Fakat orada Tanr\u0131’n\u0131n Muhammed’e hitab\u0131 olarak \u015föyle yer almaktad\u0131r:<\/span> <\/p>\n “(Ey Muhammed.’) Ku\u015fkusuz biz sana Kevser’i verdik. \u015eimdi sen Rabbine kulluk (namaz k\u0131l)et ve kurban kes. As\u0131l sonu kesik olan, \u015füphesiz sana h\u0131nç besleyendir” (Kevser Suresi, ayet 1)<\/span> <\/p>\n 3-<\/strong> Görüldü\u011fü gibi, ayete göre Tanr\u0131, Muhammed’e hitap etmektedir; ona “Kevser”i verdi\u011fini bildirmekte ve verdi\u011fi bu nimet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Muhammed’den, kendisine namaz k\u0131lmas\u0131n\u0131 ve kurban kesmesini istemektedir.<\/span><\/p>\n Burada geçen “Kevser” sözcü\u011fü, esas itibariyle “çokluk” anlam\u0131ndad\u0131r ve yorumcular bunu “çok büyük nimet” olarak ya da “cennetteki bir havuz” ya da “cer\u0131netin bütün \u0131rmaklar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 olan bir nehir” \u015feklinde tan\u0131mlarlar. \u015eimdi sorulacakt\u0131r: Neden acaba Tanr\u0131, Muhammed’e böylesine büyük bir nimet (“Kevser”) vermi\u015ftir, verdi\u011fi bu nimet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ondan namaz k\u0131lmas\u0131n\u0131 ve kurban kesmesini istemektedir? Sorunun \u0130slam kaynaklar\u0131na göre kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u015föyledir: Muhammed’in, Mekke’deyken ilk kar\u0131s\u0131 Hatice’den dört k\u0131z\u0131 ve iki (baz\u0131 rivayete göre dört) o\u011flu olmu\u015f, fakat o\u011flan çocuklar\u0131n hepsi de küçücük ya\u015flarda ölmü\u015flerdir.<\/span><\/p>\n Her ne kadar Muhammed Tanr\u0131’ya, o\u011flan çocuk vermesi için yalvar yakar olmu\u015fsa da, bir türlü o\u011flan çocuk edinememi\u015ftir. Medine’ye geçtikten sonra Marya ad\u0131ndaki cariyesinden bir o\u011flu olmu\u015f ve ona \u0130brahim ad\u0131n\u0131 koymu\u015f, fakat az geçmeden \u0130brahim de hastalanarak ölmü\u015ftür. Kendi neslini sürdürecek bir o\u011flan edinemedi\u011fi için ola\u011fanüstü üzülürken, bir de çevresindeki ki\u015filerin kendisi hakk\u0131nda “ebter” (nesli kesik) diye konu\u015ftuklar\u0131n\u0131 görünce yukar\u0131daki ayetleri Kur’an’a koymu\u015ftur. Yani anlatmak istemi\u015ftir ki, Tanr\u0131, o\u011flan çocuk yerine kendisine, büyük bir nimet olmak üzere “Kevser” vaat etmi\u015ftir. Bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da, kendisinden namaz k\u0131lmas\u0131n\u0131 ve kurban kesmesini istemi\u015ftir. Çünkü, “namaz”, kalp, dil ve bedenle yap\u0131lan \u015fükrün kendisi olarak önemli bir ibadet türüdür. Her ne kadar namaz, “ibadetin ba\u015f\u0131” ya da “bütün ibadetlerin ruhu” ve. “dinin temeli” say\u0131l\u0131rsa da, sadece namaz yollu ibadet yeterli de\u011fildir.<\/span><\/p>\n Tanr\u0131’y\u0131 ho\u015fnut etmek için namaz k\u0131lmaktan ba\u015fka kurban keserek de ibadet edilmelidir; kurban kesmek, biraz önce de\u011findi\u011fimiz gibi yorumculara göre, zekat ve sadaka vermekten daha fazla fedakarl\u0131k ifade eden bir ibadettir. Bu “fedakarl\u0131k” sadece mali bak\u0131mdan de\u011fil, sembolik anlamda kan ak\u0131tma bak\u0131m\u0131ndan da söz konusudur. \u015eu nedenle ki, vaktiyle \u0130brahim “Peygamber”, Tanr\u0131’ya ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak için en büyük bir fedakarl\u0131k olarak kendi öz o\u011flunun bo\u011fazlay\u0131p, kan\u0131n\u0131 ak\u0131tmaya haz\u0131r oldu\u011funu Tanr\u0131’ya anlatm\u0131\u015ft\u0131. Onun böylesine büyük bir fedakarl\u0131kta bulunaca\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131 içindir ki, Tanr\u0131 ona koyun göndermi\u015f ve o\u011flu yerine koyun keserek bu i\u015fi görmesini bildirmi\u015fti. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki, kurban kesimi, büyük bir fedakarl\u0131\u011f\u0131n ifadesi olmak üzere, en büyük bir ibadet türü say\u0131l\u0131r.<\/span><\/p>\n Bütün bunlardan anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, Kur’an’a göre Tanr\u0131, kendisine “tefekkür” anlam\u0131na gelen ve s\u0131rf yüceltilsin diye kendisi için kurban kesilmesini emrediyor. Daha ba\u015fka bir deyimle, yoksullara yard\u0131m amac\u0131yla de\u011fil, as\u0131l kendisine ibadet edilerek mir\u0131nettarl\u0131k gösterilsin diye kurban kestiriyor.<\/span><\/p>\n 4- <\/strong>Tanr\u0131, ate\u015fin yiyece\u011fi bir kurban getirmedikçe hiçbir peygambere inan\u0131lmamas\u0131n\u0131 emretmi\u015f (Ali \u0130mran Suresi, Ayet 183)<\/span><\/p>\n “Kurban” ö\u011fesinin “peygamberli\u011fin” bir i\u015fareti oldu\u011funa ve “ate\u015fin yak\u0131p kor edece\u011fi bir kurban getirmedikçe” hiçbir peygambere inanmamak gerekti\u011fine dair Kur’an’da, \u015föyle bir ayet vard\u0131r:<\/span> <\/p>\n “… ‘Do\u011frusu, ate\u015fin yiyece\u011fi bir kurban getirmedikçe hiçbir peygambere inanmamak üzere Allah bize ahit verdi’ diyenlere, sen. Ey Muhammed de ki, ‘Benden önceki peygamberler size belgeler ve dedi\u011finiz \u015feyi getirdi. Do\u011fru sözlü iseniz niçin onlar\u0131 öldürdünüz?’…” (Ali \u0130mran Suresi, ayet 18.)<\/span><\/p>\n Bu ayeti Muhammed, Medine’deki Yahudilerin kendisini “peygamber” olarak kabul etmemek amac\u0131yla, “Do\u011frusu ate\u015fin yiyece\u011fi bir kurban getirmedikçe hiçbir peygambere inanmamak üzere Allah bize ahit verdi…” \u015feklindeki iddialar\u0131n\u0131 çürütmek için koymu\u015ftur. \u0130slam kaynaklar\u0131na göre hikaye \u015föyle: Medine’deki Yahudilerin önemli ki\u015filerinden baz\u0131lar\u0131 ki aralar\u0131nda Ka’b \u0130bni E\u015fref, Malik \u0130bn Sayf, Vehb \u0130bn Yahuza, Zeyd \u0130bn Manuh, Finhas \u0130bn Azura, Huyey \u0130bn Ahtab gibi ki\u015filer bulunmaktayd\u0131gelip Muhammed’e \u015föyle derler:<\/span> <\/p>\n “Sen, (Tanr\u0131’n\u0131n) seni bize bir Resul olarak gönderdi\u011fini ve sana bir kitap (indirdi\u011fini) iddia ediyorsun. Halbuki Allah bize, Allah taraf\u0131ndan gönderildi\u011fini iddia eden bir Resul bize ate\u015fin yiyece\u011fi bir kurban getirmedikçe kendisine iman etmemekli\u011fimize dair ahit vermi\u015f, yani böyle (emreylemi\u015fti). Dolay\u0131s\u0131yla, sen böyle bir mucizeyi gösterirsen seni tasdik ederiz.”<\/span><\/p>\n Yani anlatmak isterler ki, gökyüzünden inen bir ate\u015fin yak\u0131p kor edece\u011fi bir kurban getirmedikçe, Muhammed’i “peygamber” olarak kabul etmeyeceklerdir. Onlar\u0131n bu sözleri üzerine Muhammed, istenilen mucizeyi gösteremeyece\u011fini bildi\u011fi için, Tanr\u0131’n\u0131n yukar\u0131daki ayeti indirdi\u011fini ve bununla \u015funu anlatmak istedi\u011fini söyler:<\/span> <\/p>\n “Muhammed’ den önce size, o söyledi\u011finiz kurban ve nar mucizesiyle peygamberler geldi. Bunlar aras\u0131nda Zekeriyya, Yahya ve di\u011fer \u0130srail peygamberleri vard\u0131. Fakat, siz onlar\u0131 öldürdünüz. E\u011fer siz, sözünüzün delaleti veçhiyle, ‘Bu kurban mucizesi gösterilirse iman edece\u011fiz’ demekte sad\u0131k ve ciddiyseniz, o peygamberleri niçin katlettiniz. Yani sizin ecdad\u0131n\u0131z onlar\u0131 katlettikleri gibi siz de bugün hala onlar\u0131n dü\u015fündü\u011fü gibi dü\u015fünüyorsunuz. Onlar\u0131n i\u015fledikleri bu cinayetleri hala onayl\u0131yorsunuz. O peygamberlere iman etmiyor ve o cinayetlerden tevbekar olmuyorsunuz. Oysa Muhammed’e iman etmek için, bütün bu peygamberlere iman etmek \u015fartt\u0131r. Siz onlar\u0131 tasdik etmeden ve o günahlar\u0131 tevbe etmeden Muhammed’i onaylam\u0131\u015f olamazs\u0131n\u0131z. Ve mademki onlar kurban mucizesini de gösterdikleri halde hala iman etmiyorsunuz, o halde muhakkakt\u0131r ki, bugün talep etti\u011finiz bu mucizeye yine iman etmeyeceksiniz. Dolay\u0131s\u0131yla, ahit davan\u0131z iftira oldu\u011fu gibi, bu talebiniz de yalandand\u0131r. Bu iftiray\u0131 onaylayacak nitelikte bir mucize olamaz…”<\/span> <\/p>\n Dikkat edilece\u011fi gibi Muhammed’in söylemesine göre “kurban mucizesi”, daha önce \u0130srailo\u011fullan’na gönderilmi\u015f olan peygamberlerin “peygamberlik” belirtisi oldu\u011fu halde, Yahudiler bu peygamberler ki Muhammed’e göre hepsi de “Müslüman” olarak gönderilmi\u015flerdir inanmam\u0131\u015flard\u0131r, hatta onlar\u0131 öldürmü\u015flerdir. \u015eu durumda e\u011fer kendisi de “kurban” mucizesi göstermi\u015f olsa Yahudiler ona inanmayacaklard\u0131r.<\/span> <\/p>\n 5- <\/strong>Allah’a Kar\u015f\u0131 “Hac ve Umre” \u015feklindeki ibadetin, kurban kesmek \u015feklinde yerine getirilmesi <\/strong>(Bakara Suresi, 96) <\/span><\/p>\n Kur’an’\u0131n bildirmesine göre, Mekke’deki Kabe, “insanlar için ilk kurulan” ve insanlara “do\u011fru yolu gösteren ev”dir, orada Müslümanlar\u0131n ilki olan \u0130brahim’in makam\u0131 vard\u0131r ve Kabe’yi “hac” biçiminde ziyaret Tanr\u0131’n\u0131n insanlar üzerindeki hakk\u0131d\u0131r (Ali \u0130mran Suresi, ayet 95, 97). Ve bu hakk\u0131n\u0131 Tanr\u0131. \u0130brahim’e yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fu ça\u011fr\u0131yla belli etmi\u015f, \u015föyle demi\u015ftir:<\/span> <\/p>\n “(Ey \u0130brahim!)… insanlar\u0131 hacca ça\u011f\u0131r! Yürüyerek ve ar\u0131k develere binmi\u015f alarak gelirler sana ki, o develer, her bir uzak yoldan kopup gelirler. Kendi yararlar\u0131na olanlar\u0131 görsünler. Tanr\u0131’n\u0131n kendilerine r\u0131z\u0131k olarak verdi\u011fi hayvanlar\u0131n belirli günlerdeki kurban edilmeleri s\u0131ras\u0131nda Tanr\u0131 ‘n\u0131n ad\u0131n\u0131 ans\u0131nlar. Yiyin bunlardan. Ve güç durumdaki yoksulu da doyurun… “ (Hac Suresi, ayet 26, 29).<\/span> <\/p>\n Yani Tanr\u0131, Müslüman kullar\u0131n\u0131 Kabe’deki evine ça\u011f\u0131r\u0131yor ki, gelsinler de, orada, Tanr\u0131’n\u0131n kendileri için yapt\u0131\u011f\u0131 iyilikleri anlay\u0131p kendisine \u015fükretsinler, kurban kessinler diye. Öyle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki Tanr\u0131’n\u0131n hakk\u0131, sadece insanlara birtak\u0131m nimetler sa\u011flamas\u0131ndan de\u011fil, bir de \u0130brahim’e, o\u011flunu kurban edip onun kan\u0131n\u0131 ak\u0131tacak yerde, koyunun kan\u0131n\u0131 ak\u0131tma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131ndan do\u011fmu\u015ftur. Hani sanki Tanr\u0131, “Ey insanlar! Ben sizi, bana \u015fükretmeniz için kendi çocuklar\u0131n\u0131z\u0131 kesme zorunlulu\u011fundan kurtar\u0131p, hayvan kesme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fturdum. Bu nedenle sizin üzerinizde bu bak\u0131mdan da hakk\u0131m var. Benim ad\u0131ma kurban kesin” der gibidir.<\/span><\/p>\n Bu itibarla Kabe’ye hediye edilen kurbanlar, Tanr\u0131’ya \u015fükür anlam\u0131nda ibadet etmektir (Elmal\u0131l\u0131 Hamdi Yaz\u0131r, age, c., s.714). Bundan dolay\u0131d\u0131r ki, kurbana “hürmet” gerekir (Maide Suresi, ayet 12). Ku\u015fkusuz ki, kesilen kurban\u0131n eti yenecektir. Fakat, kurban kesimindeki as\u0131l amaç, Tanr\u0131’ya \u015fükranda bulunmakt\u0131r ki, ibadetin ta kendisidir. Öte yandan hac görevini ya da “küçük hac” denen umreyi (omreyi) yapmaktan al\u0131konan kimselerin Kabe’ye kurban hediye etmeleri gerekir. Yine bunun gibi hastal\u0131k vd… gibi nedenlerle hac ziyaretini yerine getiremeyenler, fidye olarak kurban keserler, oruç tutarlar ya da sadaka verirler. Bakara Suresi’nde \u015föyle yaz\u0131l\u0131d\u0131r:<\/span><\/p>\n “Ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z hac ve umreyi Allah için tamamlay\u0131n. Al\u0131konursan\u0131z, kolay\u0131n\u0131za gelen bir kurban gönderin. Kurban, yerine ula\u015f\u0131ncaya kadar, ba\u015flar\u0131n\u0131z\u0131 t\u0131ra\u015f etmeyin, içinizde hasta olan veya ba\u015f\u0131ndan rahats\u0131z bulunan varsa fidye olarak da oruç tutmas\u0131, ya sadaka vermesi ya da kurban kesmesi gerekir…” (Bakara Suresi, ayet 196).<\/span> <\/span><\/p>\n Görüldü\u011fü gibi burada kurban kesimi, hac ve umre \u015feklindeki ibadetin yerine getirilmi\u015f olmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor; yani yoksula yard\u0131m, yoksulu doyurmak için öngörülmü\u015f de\u011fil; sadece Tanr\u0131’ya ibadetin \u015fekillerinden biri olarak belirtiliyor. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda “oruç tutmak” ya da “sadaka vermek” var ki, bu sonuncusu yoksula yard\u0131m ö\u011fesini de kapsar nitelikte. Ancak, as\u0131l önemli olan \u015fey kurban kesmektir, yani Tanr\u0131 için kan ak\u0131tmakt\u0131r. Fakat, herkesin mali durumu buna yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 için, kurban kesemeyenlere di\u011fer kolayl\u0131klar sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r ki, bu. yoldan Tanr\u0131’ya \u015fükranl\u0131klar\u0131n\u0131 belli etsinler diye.<\/span> <\/p>\n 6- <\/strong>Kabe’ye kurban hediye etmek yoluyla Tanr\u0131’ya ibadet usulü (Maide Suresi, Ayet 2, 95)<\/span> <\/p>\n Kurban kesiminin, sosyal yard\u0131mla\u015fman\u0131n bir türü olmas\u0131ndan çok, esas itibariyle kan ak\u0131tmak \u015feklinde Tanr\u0131’ya ibadet oldu\u011funun di\u011fer bir kan\u0131t\u0131, Kabe’ye kurban hediye etmekle ilgili hükümlerdir ki, bunlar aras\u0131nda Maide Suresi’nin 2. ve 95. ayetleri bulunur. Gerçekten de Maide Suresi’nde “kutsal” olarak nitelendirilen baz\u0131 \u015feyler vard\u0131r ki, bunlara “hürmet” edilmesi emredilmi\u015ftir. Örne\u011fin, “Tanr\u0131’dan bol nimet ve r\u0131za” dileyerek Beyti Haram’a gelenlere “hürmet” edilmesi gerekir. Fakat, bir de Kabe’ye hediye edilen “kurbanl\u0131\u011fa” da “hürmet” gösterilmesi emredilmi\u015ftir: hatta sadece kurbanl\u0131\u011fa de\u011fil, kurbanl\u0131k belirtisi olmak üzere herhangi bir \u015feyden tak\u0131lan gerdanl\u0131klara da “hürmet”gerekir. Ayet \u015föyle diyor:<\/span> <\/p>\n “Ey inananlar!… (Kabe’ye) hediye edilen kurbanl\u0131\u011fa, gerdanl\u0131klar tak\u0131lan hayvanlara, Rablerinden bol nimet ve r\u0131za talep ederek Beyti Haram’a gelenlere sak\u0131n hürmetsizlik etmeyin…” (Maide Suresi, ayet 2).<\/span> <\/p>\n Daha ba\u015fka bir deyimle Kabe’ye hediye edilen kurbanl\u0131k, ibadet arac\u0131 olarak “hürmet” edilmeye lay\u0131k bulunmu\u015f olmaktad\u0131r.<\/span> <\/p>\n Yine Maide Suresi’nde kurban kesiminin, baz\u0131 günahlardan (örne\u011fin, ihraml\u0131yken av\u0131 öldürmek gibi günahlardan) kurtulmak için i\u015f gören bir ibadet yolu oldu\u011funu gösteren bir ayet vard\u0131r:<\/span> <\/p>\n “Ey inananlar! ihraml\u0131yken av\u0131 öldürmeyin. Sizden bile bile onu öldürene, ehli hayvanlardan öldürdü\u011fü kadar oldu\u011funa içinizden iki adil kimsenin hükmedece\u011fi, Kabe’ye ula\u015facak bir kurban\u0131 ödeme ya da dü\u015fkünlere yemek yedirmek \u015feklinde keffarei veya yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131m tatmak üzere bunlara denk oruç tutmak vard\u0131r…” (Maide Suresi, ayet 95).<\/span> <\/p>\n Görülüyor ki, ihraml\u0131yken “av\u0131 öldürenler” (e\u011fer bu i\u015fi bile bile yapm\u0131\u015flarsa) günah i\u015flemi\u015f oluyorlar. Günahtan kurtulabilmek için ya dü\u015fkünlere yemek yerdirmeleri ya oruç tutmalar\u0131 ya da Kabe’ye ula\u015facak bir kurban\u0131 ödemeleri gerekir. Dikkat edilece\u011fi gibi, burada kurban kesimi, yoksulu doyurmak için öngörülmü\u015f de\u011fildir. Çünkü, ayet, yoksulu doyurma i\u015fini, günahtan kurtulman\u0131n bir ba\u015fka yolu olarak belirtmi\u015ftir. Ayette geçen “kurban ödeme” deyimi, Tanr\u0131’ya “takdimede” bulunarak günahtan kurtulmay\u0131 öngörmektedir ki, bu da ibadetten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/span> <\/p>\n 7- <\/strong>Tanr\u0131, kendi yüceli\u011fini ve güçlülü\u011fünü kan\u0131tlamak amac\u0131yla Musa’n\u0131n kavmine inek bo\u011fazlat\u0131yor; bo\u011fazlatt\u0131\u011f\u0131 ine\u011fin kemi\u011fiyle ölü diriltiyor (Bakara Suresi, Ayet 67,73)<\/span> <\/p>\n Bakara Suresi’nde Musa ve kavmiyle ilgili bir hikaye var ki, Tanr\u0131’n\u0131n s\u0131\u011f\u0131r bo\u011fazlatarak ölüleri diriltebilir oldu\u011funu anlat\u0131r. Hikayenin özeti \u015föyledir: Musa bir gün kendi kavminin insanlar\u0131na, “Allah muhakkak bir s\u0131\u011f\u0131r bo\u011fazlaman\u0131z\u0131 buyuruyor” der (Bakara Suresi, ayet 67). Onlar, “Bizi alaya m\u0131 al\u0131yorsun?” diyerek önce itiraz ederler. Çünkü, ak\u0131llar\u0131ndan Tanr\u0131’n\u0131n kendilerinden inek kurban etmelerini isteyebilece\u011fi ihtimalini geçiremezler.7 Bununla beraber az sonra fikir de\u011fi\u015ftirirler ve ne cins bir s\u0131\u011f\u0131r bo\u011fazlamalar\u0131 gerekti\u011fini sorarlar: “(Ey Musa) Rabbine bizim ad\u0131m\u0131za yalvar da onun (s\u0131\u011f\u0131r\u0131n) mahiyetini bize bildirsin” (Bakara Suresi, ayet 68). Musa’n\u0131n sorusu üzerine Tanr\u0131, kesilecek s\u0131\u011f\u0131r\u0131n “ne kart, ne körpe, ikisi ortas\u0131 ya\u015fta, kusursuz, alacal\u0131 ve tarlada fazla kullan\u0131lmam\u0131\u015f” olmas\u0131n\u0131 ister. Tanr\u0131’n\u0131n istedi\u011fine uygun bir s\u0131\u011f\u0131r bulunup bo\u011fazlan\u0131r. Bunun üzerine Tanr\u0131, Musa’n\u0131n kavmine hitaben “Siz bir kimseyi öldürmü\u015f ve bunu birbirinize atm\u0131\u015ft\u0131n\u0131z: oysa Allah gizlemekte oldu\u011funuzu ortaya ç\u0131karacakt\u0131r” der ve “S\u0131\u011f\u0131r\u0131n bir parças\u0131yla ona (ölüye) vurun” diye ekler. Dedi\u011fi gibi yaparlar ve s\u0131\u011f\u0131r\u0131n bir parças\u0131yla ölüye vururlar; ölü dirilir. Tanr\u0131 onlara \u015föyle der:<\/span> <\/p>\n “\u0130\u015fte böylece Allah ölüleri diriltir ve akl\u0131n\u0131z\u0131 kullanas\u0131n\u0131z diye size ayetlerini gösterir” (Bakara Suresi, ayet 69 ,73).<\/span> <\/p>\n Kur’an, öldürülen ki\u015finin kim oldu\u011funu ve neden Tanr\u0131’n\u0131n bo\u011fazlatt\u0131\u011f\u0131 bir ine\u011fin parças\u0131n\u0131n vurulmas\u0131yla ölüyü diriltti\u011fini aç\u0131klam\u0131yor. \u0130slam kaynaklar\u0131na göre rivayet \u015föyledir: Musa’n\u0131n kavminden çok zengin bir adam varm\u0131\u015f; bu adam\u0131n bir o\u011flu ve birçok ye\u011feni bulunuyormu\u015f. Bu ye\u011fenler zengin amcalar\u0131n\u0131n miras\u0131na konmak için onun o\u011flunu gizlice öldürmü\u015fler, sonra cenazesini kap\u0131ya koyup ba\u011f\u0131r\u0131p ça\u011f\u0131rmaya ve cinayeti onun bunun üzerine atmaya kalk\u0131\u015fm\u0131\u015flarm\u0131\u015f. Katil bulunamad\u0131\u011f\u0131 için toplumda fitne ç\u0131km\u0131\u015f. Ve i\u015fte katili meydana ç\u0131karmak amac\u0131yla Tanr\u0131, Musa’n\u0131n kavmine s\u0131\u011f\u0131r bo\u011fazlamalar\u0131n\u0131 ve sonra s\u0131\u011f\u0131r\u0131n bir parças\u0131yla ölünün üzerine vurmalar\u0131n\u0131 emretmi\u015f imi\u015f. Pek güzel, ama bütün bu i\u015fler için ine\u011fi bo\u011fazlat\u0131p kan ak\u0131tmak niye? E\u011fer Tanr\u0131, yüceli\u011fini ve güçlülü\u011fünü kan\u0131tlamak için ölüleri diriltebilir oldu\u011funu ortaya koymak istiyor idiyse, mutlaka s\u0131\u011f\u0131r bo\u011fazlat\u0131p onun kemi\u011fiyle ölüye vurdurtmas\u0131 m\u0131 gerekirdi? Bu i\u015fi s\u0131\u011f\u0131r\u0131 bo\u011fazlatmadan ve ölüyü orac\u0131kta canl\u0131 duruma getirmek yoluyla yapamaz m\u0131yd\u0131?<\/span> <\/p>\n Her ne olursa olsun, yukar\u0131daki konular \u015fu gerçe\u011fi ortaya koymaktad\u0131r ki, “kurban kesimi,” esas itibariyle yoksula yard\u0131m amac\u0131na dayal\u0131 bir gelenek de\u011fildir; bu gelenek, esas itibariyle Tanr\u0131 ad\u0131na giri\u015filebilecek fedakarl\u0131klar\u0131 ortaya koymak üzere Tanr\u0131 ad\u0131na kan ak\u0131tmak, böylece Tanr\u0131’y\u0131 ho\u015fnut edip günahlardan kurtulmak gibi bir amaca dayal\u0131d\u0131r. Kuran’daki yeri de bu anlamdad\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n <\/p>\n 1 Mahiyat fakültelerinden birinde ö\u011fretim üyeli\u011fi yapan bir ki\u015finin, “Kurban ‘Kesmek’ ‘ibadet mi?” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131 için bkz. Hürriyet gazetesi, 2 Nisan 1999. <\/em><\/span><\/p>\n 2 Bu al\u0131nt\u0131 için bkz. Elmal\u0131l\u0131 H. Yaz\u0131r, age, c.8. s.6197.<\/em><\/span><\/p>\n 3 Turan Dursun, Kur’an Ansiklopedisi, “Kurban” maddesi. Kaynak Yay\u0131nlan, birinci bas\u0131m. Ekim J994. c.7, s.307. <\/em><\/span><\/p>\n 4 Turan Dursun, Kur’an Ansiklopedisi. “Fidye” maddesi. Kaynak Yay\u0131nlan, bilinci bas\u0131n\u0131. Temmuz 1994. c.5, s.l 19 vd.<\/em><\/span><\/p>\n 5 Yorumcular\u0131n bu konudaki aç\u0131klamalar\u0131 için bkz. Elmal\u0131l\u0131 H. Yaz\u0131r, Hak Dini. Kur’an Dili. Bedir Yay\u0131nevi, 1993. c.5. s.4063. <\/em><\/span><\/p>\n 6 Elmal\u0131l\u0131 H. Yaz\u0131r. age, c.2, s. 1243.<\/em><\/span><\/p>\n 7 Elmal\u0131l\u0131 H.Yaz\u0131r, age, c.l.s.381.<\/em><\/span><\/p>\n 8 Elmal\u0131l\u0131 H. Yaz\u0131r, age. c.l, s.386 vd; ayr\u0131ca bkz.\u0130lhan Arsel, \u015eeriat’tan K\u0131ssa’lar, Kaynak Yay\u0131nlar\u0131, birinci bas\u0131m. Temmuz 1996.<\/em><\/span> <\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131da okuyaca\u011f\u0131n\u0131z yaz\u0131 \u0130lhan Arsel’e aittir.* Bir kez daha “Kurban ibadeti” ad\u0131 alt\u0131nda gerçekle\u015fen ça\u011f d\u0131\u015f\u0131 hayvan katliam\u0131n\u0131n ard\u0131ndan inanan-inanmayan herkesin okumas\u0131 gereken bir yaz\u0131 oldu\u011funu dü\u015fünüyorum. Bu garip vah\u015fet eyleminin tarihte ortaya ç\u0131k\u0131\u015f \u015feklini ve \u0130slamiyet’te nas\u0131l benimsendi\u011fini konu alan yaz\u0131n\u0131n, Kurban ve kan ak\u0131tma gelene\u011finin ne oldu\u011fu ve ne olmad\u0131\u011f\u0131yla ilgili ortal\u0131kta […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-208","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-din"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/208","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=208"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/208\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":443,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/208\/revisions\/443"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"\/image.axd?picture=2011%2f11%2f308205_300256270004074_218129538216748_1145841_1654988447_n.jpg\")
<\/span> <\/p>\nKAN AKITMA YOLUYLA \u0130BADET\u0130N KUR’AN’DAK\u0130 YER\u0130<\/h2>\n
1) Kurban Gelene\u011finin Kuran’a Al\u0131n\u0131\u015f\u0131nda Rol Oynayan Dinsel Etkenler <\/h3>\n
![\"\"](\"\/image.axd?picture=2011%2f11%2f150301_1742665251348_1380236375_1936123_5572715_n.jpg\")
<\/span> <\/p>\n2) Tanr\u0131’ya \u0130badet Türü Olarak Kurbanla \u0130lgili Ayetlerden Di\u011fer Baz\u0131 Örnekler <\/h3>\n
![\"\"](\"\/image.axd?picture=2011%2f11%2f308166_10150533853800031_508780030_11707504_478348497_n.jpg\")
<\/span> <\/p>\nDipnotlar: <\/h3>\n
![\"\"](\"\/image.axd?picture=2011%2f11%2fcute%2clamb-e7f36910f5475dbd26cc58a90e312033_m.jpg\")
<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"