{"id":249,"date":"2026-08-21T12:03:43","date_gmt":"2026-08-21T12:03:43","guid":{"rendered":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=249"},"modified":"2026-08-21T13:06:02","modified_gmt":"2026-08-21T13:06:02","slug":"bakteriler-onemli-genetik-materyallerini-koruyarak-evriliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=249","title":{"rendered":"Bakteriler \u00f6nemli genetik materyallerini koruyarak evriliyor"},"content":{"rendered":"

N<\/strong><\/span>as\u0131l ki bankalar en de\u011ferli varl\u0131klar\u0131n\u0131 en güvenli kasalarda sakl\u0131yorsa, hücreler de hangi genlerini daha dikkatle koruyaca\u011f\u0131n\u0131 bu \u015fekilde önem s\u0131ras\u0131na göre seçiyor. Avrupa Biyoenformatik Enstitüsü’ndeki (EMBL-EBI) moleküler biyologlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ve <\/span>Nature<\/em>‘da yay\u0131nlanan çal\u0131\u015fmaya göre, bakteriler önemli genlerini rastgele mutasyonlardan koruyan bir mekanizma geli\u015ftirmi\u015f, böylece kendi kendilerine zarar verme riskini azaltm\u0131\u015flard\u0131r. Bu çal\u0131\u015fmadan ortaya ç\u0131kan bulgular, yar\u0131m as\u0131rd\u0131r devam etmekte olan tart\u0131\u015fmalara yeni cevaplar sunarak hastal\u0131k yapan türdeki <\/span>mutasyonlar\u0131n<\/a> nas\u0131l ortaya ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131na ve patojenlerin nas\u0131l evrildi\u011fine \u0131\u015f\u0131k tutuyor. <\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\" <\/p>\n

   EMBL-EBI’deki çal\u0131\u015fmay\u0131 yöneten ekibin ba\u015f\u0131ndaki Nicholas Luscombe \u015föyle konu\u015ftu: “Genomdaki belirli baz\u0131 bölgeleri tercihli bir \u015fekilde koruyan bir moleküler mekanizma olmas\u0131 gerekti\u011fini ke\u015ffettik. E\u011fer bu mekanizmada görev alan proteinlerin hangileri oldu\u011funu ve sürecin nas\u0131l i\u015fledi\u011fini bulabilirsek, kanser gibi baz\u0131 hastal\u0131klara sebep olan mutasyonlar\u0131 da önleyebiliriz.”<\/span> <\/p>\n

   Her birimizin kendine özgü olmas\u0131n\u0131n sebebi mutasyonlard\u0131r. Bireyler aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n ve kendi hücrelerimizdeki çe\u015fitlili\u011fin kökeninde, genetik materyallerimizdeki mutasyon denilen bu de\u011fi\u015fimler yatar. Ama ayn\u0131 zamanda bir de karanl\u0131k taraflar\u0131 vard\u0131r. Mutasyonlar önemli bir gende meydana gelirse; örne\u011fin tümör bask\u0131layan bir geni i\u015flevsiz hale getirirse, sonuçlar\u0131 zararl\u0131 olabilir. Ancak bütün genlerini mutasyonlardan korumaya çal\u0131\u015fmak, bir hücrenin tüm kaynaklar\u0131n\u0131 kullan\u0131p tüketmesini gerektirir. Bu t\u0131pk\u0131, bankaya emanet edilen her bir banknotun veya e\u015fyan\u0131n, ayr\u0131 bir üst güvenlik düzeyli kasada saklanmas\u0131na benzer, yani çok maliyetli bir önlemdir. Luscombe’un ekibinde görevli olan doktora ö\u011frencisi Iñigo Martincorena, bu sorunun üstesinden gelmek için, hücrelerin evrimsel süreçte bir “risk yönetimi” stratejisi geli\u015ftirdi\u011fini buldu.<\/span> <\/p>\n

    Ekipte görevli bilim adamlar\u0131, 34 tane E. coli<\/em> su\u015funda gerçekle\u015fen ve “tek nükleotid polimorfizmleri (SNP)” denilen 120.000 minik mutasyonu inceledi ve mutasyon oranlar\u0131n\u0131n bakteri genomunun hangi bölgelerinde ne derece rastgele i\u015fledi\u011fini hesaplad\u0131. Elde edilen sonuçlar, kilit göreve sahip genlerin çok daha dü\u015fük bir düzeyde mutasyona u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve böylelikle de bu önemli genlerin zararl\u0131 bir mutasyon geçirme riskinin azalt\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 gösterdi.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015eekil 1:<\/strong> E. coli<\/em> bakterisinde farkl\u0131 genler, farkl\u0131 oranlarda mutasyona u\u011frar. (Credit: EMBL \/ I. Martincorena)<\/em><\/span><\/p>\n

   Martincorena, “Çal\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z, bu bakterilerin evrim sürecinde zekice bir mekanizma geli\u015ftirerek, genomun hayati öneme sahip bölgelerindeki evrimsel de\u011fi\u015fiklik oran\u0131n\u0131 kontrol alt\u0131nda tuttu\u011funu gösteriyor.” dedi.<\/span> <\/p>\n

   Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, popülasyon geneti\u011fi tekniklerini kullanarak, mutasyon oranlar\u0131n\u0131n etkileri ve mutasyonlarda i\u015fleyen do\u011fal seçilim konular\u0131nda uzun süredir devam etmekte olan tart\u0131\u015fmalara aç\u0131kl\u0131k kazand\u0131rm\u0131\u015f oldu. Bilim adamlar\u0131 uzun süredir, bir canl\u0131da meydana gelecek olan mutasyon oran\u0131n\u0131n, ilgili genin canl\u0131 için ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 önemden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir konu oldu\u011funu dü\u015fünmekteydi. Mutasyon bir kez meydana geldi mi, do\u011fal seçilime maruz kalarak meydana gelen genetik de\u011fi\u015fikli\u011fin faydal\u0131 veya zararl\u0131 olu\u015funa ba\u011fl\u0131 olarak yay\u0131l\u0131yor veya art\u0131yordu.<\/span> <\/p>\n

   Martincorena \u015föyle konu\u015ftu: “Y\u0131llard\u0131r mutasyonlar\u0131n rastgele oldu\u011fu ve do\u011fal seçilimin de ortal\u0131\u011f\u0131 temizledi\u011fi dü\u015fünülüyordu. Ancak bizim çal\u0131\u015fmam\u0131z gösteriyor ki, genomlar evrim sürecinde di\u011ferlerine göre daha fazla öneme sahip olan bölgelerde meydana gelecek olan mutasyonlar\u0131 önlemek için baz\u0131 mekanizmalar geli\u015ftirmi\u015ftir.”<\/span> <\/p>\n

   Kanserli hücrelerin genomunda yaplan çal\u0131\u015fmalar, benzer mekanizmalar\u0131n kanser geli\u015fiminde de etkili olabilece\u011fini dü\u015fündürmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla Luscombe ve meslekta\u015flar\u0131 \u015fimdi de, genleri korumaya yönelik bu risk yönetimi sürecinin moleküler düzeyde ne \u015fekilde çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunun tümör hücrelerinin geli\u015fiminde nas\u0131l bir etkisi olabilece\u011fini incelemek istiyor.<\/span> <\/p>\n

   Evrim hakk\u0131nda bildiklerimiz bu ve buna benzer çal\u0131\u015fmalarla kanser gibi hastal\u0131klar\u0131n tedavisinde bizi bir ad\u0131m daha ileri ta\u015f\u0131yor. Yobazlar ve bilim dü\u015fmanlar\u0131 evrimi reddedursun, bilim adamlar\u0131 çal\u0131\u015fmaya ve insanl\u0131\u011fa faydal\u0131 olmaya devam ediyor.<\/span><\/span> <\/p>\n

   Kaynak makale:<\/span><\/strong><\/p>\n

1. Iñigo Martincorena, Aswin S. N. Seshasayee, Nicholas M. Luscombe. Evidence of non-random mutation rates suggests an evolutionary risk management strategy.<\/a> <\/em>Nature, 2012; DOI: 10.1038\/nature10995<\/span><\/p>\n

2. Bacteria evolved way to safeguard crucial genetic material<\/em><\/a>, ScienceDaily<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nas\u0131l ki bankalar en de\u011ferli varl\u0131klar\u0131n\u0131 en güvenli kasalarda sakl\u0131yorsa, hücreler de hangi genlerini daha dikkatle koruyaca\u011f\u0131n\u0131 bu \u015fekilde önem s\u0131ras\u0131na göre seçiyor. Avrupa Biyoenformatik Enstitüsü’ndeki (EMBL-EBI) moleküler biyologlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ve Nature‘da yay\u0131nlanan çal\u0131\u015fmaya göre, bakteriler önemli genlerini rastgele mutasyonlardan koruyan bir mekanizma geli\u015ftirmi\u015f, böylece kendi kendilerine zarar verme riskini azaltm\u0131\u015flard\u0131r. Bu çal\u0131\u015fmadan ortaya ç\u0131kan […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-249","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/249","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=249"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/249\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":278,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/249\/revisions\/278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=249"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=249"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=249"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}