{"id":257,"date":"2026-08-21T12:03:43","date_gmt":"2026-08-21T12:03:43","guid":{"rendered":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=257"},"modified":"2026-08-21T13:32:53","modified_gmt":"2026-08-21T13:32:53","slug":"agora","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=257","title":{"rendered":"Agora"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Yönetmen:<\/strong> Alejandro Amenábar (2009)<\/span><\/p>\n

IMDB<\/a><\/span><\/p>\n

   <\/span>Agora, MÖ 370- 415 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda M\u0131s\u0131r’da ya\u015fam\u0131\u015f Yunan kad\u0131n filozof Hypatia‘n\u0131n ya\u015fam öyküsü ekseninde, o dönemde var olan dinsel çat\u0131\u015fmalar\u0131 anlat\u0131yor. Roma \u0130mparatorlu\u011fu’nda paganizm etkinli\u011fini kaybetmekte, Hristiyanl\u0131k h\u0131zl\u0131 bir yükseli\u015f ya\u015famaktad\u0131r. Bu dinsel çat\u0131\u015fman\u0131n temelinde asl\u0131nda Roma’da yüzy\u0131llarca süren kölelik sistemine kar\u015f\u0131 olan tepkinin de önemli rolü var. Bu çat\u0131\u015fman\u0131n ne yaz\u0131k ki bizi ve sonraki tüm nesilleri etkileyen taraf\u0131 ise, dönemin en büyük kütüphanesi olan \u0130skenderiye kütüphanesinin hristiyanlar\u0131n eline geçerek ya\u011fmalanmas\u0131d\u0131r. Öyle ki insano\u011flunun bilimsel geli\u015fiminde dinin ne kadar tahrip edici bir etkisi oldu\u011funu göstermesi aç\u0131s\u0131ndan gerçekten özel bir dönem, ak\u0131c\u0131 ve büyük ölçüde tarafs\u0131z \u015fekilde anlat\u0131lm\u0131\u015f. (Buradan sonras\u0131 spoiler içermektedir.)<\/span><\/p>\n

   Hypatia, \u0130skenderiye’deki Neoplatonik okulun ba\u015f\u0131yd\u0131 ve burada felsefe ve astronomi e\u011fitimi veriyordu. Atina’da e\u011fitim görmü\u015f olan Hypatia, matematikçi Theon Alexandricus’un k\u0131z\u0131yd\u0131. Alman matematikçi ve astronom Johannes Kepler’in Gezegensel Hareket Yasalar\u0131’n\u0131 ondan yüzy\u0131llarca önce anlayan ve aç\u0131klamaya çal\u0131\u015fan ki\u015fi olmu\u015f; fakat geri kafal\u0131 insan y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n dinsel saplant\u0131lar\u0131 yüzünden, çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 insano\u011fluna sunmas\u0131na f\u0131rsat verilmeden cad\u0131 ilan edilerek öldürülmü\u015ftü.<\/span> <\/p>\n

   Hypatia’n\u0131n hazin öyküsüne bak\u0131nca bugün bile dünyan\u0131n büyük bir bölümünde ayn\u0131 yobazl\u0131\u011f\u0131n devam etti\u011fini görmek, insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fi ad\u0131na duydu\u011fum kayg\u0131lar\u0131 daha da artt\u0131rd\u0131. Bilim ile hurafelerin sava\u015f\u0131n\u0131 konu alan bir drama filmi bu, bu eksende izlenirse de seyircisine kataca\u011f\u0131 çok \u015fey oldu\u011funa inan\u0131yorum. Özellikle kad\u0131na (bir sahnede Hypatia çevresinde toplanm\u0131\u015f, kendisini dikkatle dinleyen erkek ö\u011frencilerine astronomi ve matematik anlatmaktad\u0131r) ve bilime verilen de\u011ferin, Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n gelmesiyle nas\u0131l tersine döndü\u011fünü görüyoruz. Ancak bir di\u011fer ilginç nokta da, bu erkek ö\u011frencilerinden en \u015fevkli olan üçünün (Davus, Synesius ve Orestes) Hypatia’ya \u015fehvet duyma hatas\u0131na dü\u015fmesi; yine kad\u0131n\u0131n cinsiyetçili\u011fe maruz kald\u0131\u011f\u0131na \u015fahit oluyoruz burada da. Tabi filmdeki en ac\u0131kl\u0131 sahne, \u0130skenderiye Kütüphanesi’nin içindeki bilgi hazinesi kitaplarla birlikte yak\u0131lmas\u0131 ve sonras\u0131nda Hypatia’n\u0131n öldürülmesi. Bu konuda Christopher Hitchens’a kat\u0131l\u0131yorum: O korkunç gün, insanl\u0131k tarihindeki en önemli dü\u015fünsel gerilemelerden biri ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/em>\u0130skenderiye Kütüphanesi ve içindekiler yan\u0131p küle dönmü\u015f olmasa kimbilir neler farkl\u0131 olurdu… Dü\u015fünsenize, ne bilgiler gitmi\u015ftir; o zamanlar internet ve hatta matbaa bile yok. Ne varsa o kütüphanenin çat\u0131s\u0131 alt\u0131nda korunuyor; tek nüsha olarak. O zaman için dünyan\u0131n en büyük ve zengin kütüphanelerinden biri olan \u0130skenderiye Kütüphanesi ayakta kalsayd\u0131 ne bilgiler hayatta kal\u0131r, ne bulu\u015flar çok daha erken yap\u0131l\u0131r, ne hurafeler yeryüzünden silinirdi. Dinciler her zamanki gibi i\u015fini biliyormu\u015f, tam on ikiden vurmu\u015flar hedefi malesef.<\/span> <\/p>\n

   Sinematografik olarak da doyurucu bir film bu. Amenabar’\u0131n bugüne kadar izleyip de be\u011fenmedi\u011fim filmi olmad\u0131 zaten. Rachel Weisz da ba\u015far\u0131l\u0131 bir oyunculuk ç\u0131kar\u0131yor.<\/span> Elimizde Hypati’ya ait oldu\u011fundan emin oldu\u011fumuz, günümüze kadar korunmu\u015f az say\u0131da çal\u0131\u015fma vard\u0131r. Ancak yaz\u0131l\u0131 eserlerinden ziyade sözel olarak ö\u011frencilerine aktarm\u0131\u015f oldu\u011fu fikirler, günümüze kadar süregelmi\u015ftir; fikirleri yakam\u0131yorlar haliyle.<\/span><\/p>\n

—Darth Vader & felis agnosticus<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\u015eunlar da ilginizi çekebilir:<\/h3>\n