{"id":44,"date":"2026-08-21T11:59:24","date_gmt":"2026-08-21T11:59:24","guid":{"rendered":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=44"},"modified":"2026-08-21T13:43:17","modified_gmt":"2026-08-21T13:43:17","slug":"kadinlar-neden-dindarliga-daha-yatkindir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=44","title":{"rendered":"Kad\u0131nlar neden dindarl\u0131\u011fa daha yatk\u0131nd\u0131r?"},"content":{"rendered":"

    Bilimin son yüzy\u0131llardaki muazzam geli\u015fimiyle ortaya ç\u0131kan ve evrene bak\u0131\u015f aç\u0131m\u0131z\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 geni\u015fleten içinde bulundu\u011fumuz Bilim Ça\u011f\u0131na ra\u011fmen insanlar hala dinlere ve genel anlamda do\u011faüstü inançlara yönelik a\u015f\u0131lmas\u0131 zor bir ba\u011fl\u0131l\u0131k gösteriyor. Ancak istatistiksel olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kad\u0131nlar bu tür dogmalara erkeklere nazaran çok daha yatk\u0131n. Üstelik en ba\u015fta \u0130slam dini olmak üzere birçok din, kad\u0131nlara ikinci s\u0131n\u0131f insan muamelesi yapt\u0131\u011f\u0131 halde. Üç büyük tek tanr\u0131l\u0131 dinde de kad\u0131n itaatkar ve teslimiyetçi olmal\u0131, hiçbir \u015feye sesini ç\u0131karmamal\u0131, hatta mümkünse konu\u015fmamal\u0131, “erke\u011fine”<\/em> ko\u015fulsuz hizmet etmelidir. Kad\u0131n\u0131n “anne ve e\u015f olmaktan”<\/em> ba\u015fka hiçbir fonksiyonu yoktur, ne topluma bir fayda ne de kendi ailesi d\u0131\u015f\u0131ndaki insanlara bir katk\u0131s\u0131 olsun istenir. Üstelik Türkiye gibi din bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda ya\u015fayan toplumlarda, kendilerini “modern”<\/em> sayan insanlar bile ço\u011fu zaman fark\u0131nda olmadan kendilerine biçiline bu “görevle”<\/em> ya\u015famlar\u0131n\u0131 sürdürüyor. Dolay\u0131s\u0131yla kad\u0131nlar için, inançlar\u0131 yüzünden en çok bask\u0131lanan ve hor görülen cinsiyet tan\u0131mlamas\u0131n\u0131 yapabiliriz. Buna ra\u011fmen dinsel inanca sahip olma ibresi her zaman kad\u0131nlar\u0131n taraf\u0131na e\u011filmi\u015f durumdad\u0131r. Gittikçe dindarla\u015fan ülkemizde son y\u0131llarda bas\u0131na yans\u0131yan tecavüz, çocuk gelin, aile içi \u015fiddet vb kad\u0131na yönelik \u015fiddet eylemlerindeki art\u0131\u015f da bu çeli\u015fkinin ac\u0131 örneklerinden. Söz konusu çeli\u015fki, bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sosyal ve kültürel etkenleriyle birlikte kapsaml\u0131 bir \u015fekilde incelenmi\u015f, incelenmeye de devam etmektedir. Ama konunun biyolojik boyutu da bir o kadar önemlidir ve evrimsel bak\u0131\u015f aç\u0131s\u0131yla kavranmay\u0131 gerektirir.<\/span> <\/p>\n

   Kuran’dan bir örnek:<\/span><\/strong><\/p>\n

Erkekler, kad\u0131nlar\u0131n koruyup kollay\u0131c\u0131lar\u0131d\u0131rlar. Çünkü Allah, insanlar\u0131n kimini kiminden üstün k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bir de erkekler kendi mallar\u0131ndan harcamakta (ve ailenin geçimini sa\u011flamakta)d\u0131rlar. \u0130yi kad\u0131nlar, itaatkârd\u0131rlar. Allah’\u0131n (kendilerini) korumas\u0131 sayesinde onlar da “gayb”\u0131 korurlar. Ba\u015fkald\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 gördü\u011fünüz kad\u0131nlara ö\u011füt verin, onlar\u0131 yataklar\u0131nda yaln\u0131z b\u0131rak\u0131n. Bunlar fayda vermez de mecbur kal\u0131rsan\u0131z onlar\u0131 dövün. E\u011fer itaat ederlerse, art\u0131k onlar\u0131n aleyhine ba\u015fka bir yol aramay\u0131n. <\/em>(Nisa suresi; 34)<\/span> <\/p>\n

   \u0130ncil’den bir örnek:<\/span><\/strong><\/p>\n

Kad\u0131nlar, kutsallar\u0131n bütün topluluklar\u0131nda oldu\u011fu gibi, toplant\u0131lar\u0131n\u0131zda sessiz kals\u0131n. Konu\u015fmalar\u0131na izin yoktur. Kutsal Yasa’n\u0131n da belirtti\u011fi gibi, uysal olsunlar. Ö\u011frenmek istedikleri bir \u015fey varsa, evde kendi kocalar\u0131na sorsunlar. Çünkü kad\u0131n\u0131n toplant\u0131 s\u0131ras\u0131nda konu\u015fmas\u0131 ay\u0131pt\u0131r. <\/em>(1 Korintliler; 14\/34-35)<\/span><\/p>\n

                     \"\"<\/em><\/span>   <\/span> <\/p>\n

   A\u015fa\u011f\u0131da okuyaca\u011f\u0131n\u0131z yaz\u0131, R. Elisabeth Cornwell taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nm\u0131\u015f ve Richard Dawkins Vakf\u0131 internet sitesinde yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Cornwell bu yaz\u0131s\u0131nda, kad\u0131nlar\u0131n dinsel inançlara ve bunlar\u0131 devam ettirmeye neden daha yatk\u0131n oldu\u011funun evrimsel nedenlerini kabaca, i\u015fin karma\u015f\u0131k geneti\u011fine girmeden irdeliyor. Cornwell’in çizdi\u011fi çerçeve, Richard Dawkins’in Gen Bencildir<\/em> isimli kitab\u0131nda vurgulanan di\u015fi-erkek aras\u0131ndaki üreme süreçlerinin farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 üzerinde temelleniyor.<\/span><\/p>\n

   <\/strong><\/span>Colorado Üniversitesi’nde ö\u011fretim üyesi olan Dr. Elisabeth Cornwell’in çal\u0131\u015fmalar\u0131 hormonlar, feromonlar ve cinsel seçilim üzerine yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 kapsar. Animal Behaviour <\/em>dergisinde yay\u0131mlanan makalesi<\/a>, insanlarda e\u015f seçimine ili\u015fkin çe\u015fitli veriler içermektedir. Yak\u0131n zamanl\u0131 çal\u0131\u015fmalar\u0131nda ise teistler ile ateistler aras\u0131ndaki çe\u015fitli psikolojk özelliklerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. Cornwell, din ile bireyin refah\u0131 ve pozitif kopyalama aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi inceleyen daha eski çal\u0131\u015fmalarda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n non-teistleri hesaba katmam\u0131\u015f olmas\u0131ndan yak\u0131n\u0131r. Cornwell söz konusu eksikli\u011fi gidererek konuya dair daha tutarl\u0131 bir veri taban\u0131 olu\u015fturmak amac\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 çal\u0131\u015fmada<\/a> test gruplar\u0131n\u0131 olu\u015ftururken ateist ve agnostik bireyleri de kullanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span> <\/span><\/p>\n

                                       \"\"<\/p>\n

Resim:<\/span><\/strong> Dr. Elisabeth Cornwell<\/span><\/span><\/p>\n

Evrimsel Bir Bak\u0131\u015f Aç\u0131s\u0131yla: Kad\u0131nlar Neden Dinlere Daha Yatk\u0131nd\u0131r <\/h2>\n

(17.02.2009)  <\/p>\n

 <\/span><\/em>  Dinler kad\u0131nlar\u0131 hem övmü\u015f hem de a\u015fa\u011f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r; do\u011furganl\u0131klar\u0131n\u0131 yüceltmi\u015f, cinselliklerinden ise korkmu\u015ftur. Dinler tarih boyunca de\u011fi\u015fmi\u015f, tükenmi\u015f ve yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; etki alanlar\u0131na kolayca giren kad\u0131nlar\u0131n durumu ise genellikle kötüye gitmi\u015ftir. Buna ra\u011fmen kad\u0131nlar dindar olmaya, dini ibadetlere i\u015ftirak etmeye ve dini inançlar\u0131n\u0131 çocuklar\u0131na a\u015f\u0131lamaya her zaman daha yatk\u0131n olmu\u015ftur. Kad\u0131nlar, dinsel dogmalara teslim olmaya ve kendilerine dinler taraf\u0131ndan yöneltilen a\u015fa\u011f\u0131lamalara boyun e\u011fmeye neden daha isteklidir? Bu ilginç bir sorudur ve kad\u0131nlar\u0131n bat\u0131da e\u015fitlik yolunda att\u0131\u011f\u0131 büyük ad\u0131mlar dü\u015fünüldü\u011fünde de özellikle \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131d\u0131r. Fakat inanç ve dogmalar, kad\u0131nlar taraf\u0131ndan devam ettiriliyor olmasa nesiller boyunca hayatta kalamazd\u0131.<\/span><\/p>\n

   Arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z cevaplar\u0131n bulunmas\u0131 kolay olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, bu cevaplar tüm toplumlar\u0131 kapsay\u0131c\u0131 nitelikte de olmayacakt\u0131r. Psikolojik özellikteki her kavramda oldu\u011fu gibi burada da bireysel farkl\u0131l\u0131klar\u0131, kültürü, aileyi, arkada\u015flar\u0131, medyay\u0131 ve siyaseti hesaba katmam\u0131z gerekir. Fakat en iyi evrimle\u015fmi\u015f psikolojik adaptasyonlar\u0131m\u0131z\u0131 inceleyerek, kad\u0131nlar\u0131n dinsel hiyerar\u015filer yoluyla gelen erkek egemenli\u011fine kendi istekleriyle neden boyun e\u011fdi\u011finin gizemini çözmeye ba\u015flayabiliriz. Böylesi engin ve karma\u015f\u0131k bir konuyu içerdi\u011fi tüm detaylar\u0131yla ele almak mümkün de\u011fildir, ancak uzun süredir kabul gören varsay\u0131mlara meydan okuyan birtak\u0131m görü\u015fleri sizlerle payla\u015farak konu üzerinde dü\u015fünmenizi sa\u011flamay\u0131 umuyorum.<\/span><\/p>\n

                             \"\"<\/span><\/em><\/p>\n

Cinsel Seçilim: Kad\u0131nlarla erkekler neden farkl\u0131d\u0131r?<\/h3>\n

   Belki fark etmemi\u015fsinizdir (veya siyasi dü\u015füncelerinizle çeli\u015fiyordur) ama, kad\u0131nlarla erkekler birbirinden farkl\u0131d\u0131r. Fiziksel ba\u011flamda kad\u0131nlar erkeklere göre daha küçük, daha zay\u0131f, daha ince yap\u0131l\u0131d\u0131r ve vücutlar\u0131ndaki ya\u011flar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 farkl\u0131d\u0131r. Fiziksel olarak ayr\u0131ca ikincil nitelikli, yani üreme için gerekli olmayan ama cinsiyetler aras\u0131nda farkl\u0131 olan birtak\u0131m cinsel özellikler de mevcuttur. Bunlardan baz\u0131lar\u0131 barizdir; örne\u011fin erkeklerin daha kasl\u0131 olmas\u0131 veya kad\u0131nlardaki meme geli\u015fiminin fazla olmas\u0131 gibi. (Di\u011fer memelilerde meme geli\u015fimi bizdeki gibi a\u015f\u0131r\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r ve emzirme i\u015flemi de her zaman gerekli de\u011fildir.) Baz\u0131 özellikler ise daha az göze çarpar; örne\u011fin kad\u0131nlar\u0131n ortalama bir erke\u011fe göre daha kal\u0131n dudaklara, büyük gözlere ve küçük çenelere sahip olmas\u0131 gibi. Bu özellikler en ba\u015fta testesteron, östrojen ve projesteron olmak üzere çe\u015fitli hormonlar taraf\u0131ndan düzenlenir.<\/span><\/p>\n

   Fakat hormonlar yüzünden sadece bu görebildi\u011fimiz fiziksel özellikler ortaya ç\u0131kmaz. Anne karn\u0131ndaki geli\u015fim ve çocukluk dönemimiz boyunca beyinlerimiz hormon içinde yüzer, benzer (kimine göre u\u011fursuz) bir art\u0131\u015f da ergenlik döneminde ortaya ç\u0131kar. Eri\u015fkinli\u011fimizde bizi etkilemeye devam eden bu hormonlar\u0131n ya\u015fl\u0131l\u0131kta azalmalar\u0131 da hayat\u0131m\u0131z\u0131 etkiler.<\/span><\/p>\n

   Erkek ve kad\u0131n beyinlerinin farkl\u0131 olu\u015funun sebebi hormonlard\u0131r. 19. yy’da ve onu takip eden 20. yy’da inan\u0131lan\u0131n aksine (kad\u0131nlar 1920’ye kadar oy bile kullanam\u0131yordu!), iki cinsiyet aras\u0131nda zeka konusunda bir farkl\u0131l\u0131k oldu\u011funa ili\u015fkin herhangi bir kan\u0131t yoktur. Fakat genel anlamda herhangi bir fark olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmek sadece bir hüsnükuruntudur. Evrim ne kad\u0131n dü\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 umursar, ne de feminizmi; ahlakl\u0131 veya ahlaks\u0131z ya da adil veya adaletsiz gibi kavramlar\u0131 önemsemez:  bunlar\u0131n hiçbirini umursamadan, genleri sonraki nesillere ta\u015f\u0131yacak sa\u011fkal\u0131m makineleri in\u015fa eder.<\/span><\/p>\n

   Ama bütün bunlar\u0131n, kad\u0131nlar\u0131n dini inançlar\u0131yla ne ilgisi var? Oldukça ilgili asl\u0131nda. Erkeklerle kad\u0131nlar aras\u0131ndaki baz\u0131 davran\u0131\u015fsal ve fizyolojik farkl\u0131l\u0131klara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, atalar\u0131m\u0131z\u0131n sa\u011fkal\u0131m\u0131 aç\u0131s\u0131ndan gerekli olan birtak\u0131m adaptasyonlar\u0131 görebiliriz. \u0130nsan\u0131 insan yapan dev beyinlerimizdir ve beyinlerimizin geli\u015fimi için de evrimin müdahalesi gerekmi\u015ftir. Yenido\u011fan\u0131n koca kafas\u0131n\u0131n do\u011fum kanal\u0131ndan geçebilmesi için kad\u0131n atalar\u0131m\u0131zda daha geni\u015f bir pelvis geli\u015fmi\u015ftir. Büyük beyinleri mümkün k\u0131lmak ve onlara yer açmak için meydana gelen bir di\u011fer de\u011fi\u015fim de prematüre (erken) bebek do\u011fumu olmu\u015ftur. Di\u011fer primatlara k\u0131yasla insan yavrular\u0131n\u0131n do\u011fduklar\u0131nda o kadar çaresiz olmas\u0131n\u0131n sebebi budur.<\/span><\/p>\n

   Hominid beyinlerinin boyut ve karma\u015f\u0131kl\u0131k bak\u0131m\u0131ndan geli\u015fmesi, çocukluk döneminin uzamas\u0131n\u0131, üremenin geç ba\u015flamas\u0131n\u0131 ve ortalama ya\u015fam süresinin artmas\u0131n\u0131 da gerektirmi\u015ftir. Bebek ve çocuklar\u0131n savunmas\u0131zl\u0131\u011f\u0131, kad\u0131n atalar\u0131m\u0131z\u0131n e\u015f seçimini de etkilemi\u015f olmal\u0131d\u0131r; uzun süre hayatta kal\u0131p yanlar\u0131nda olabilecek erkekler tercih edilir olmu\u015ftur. Ayr\u0131ca içinde ya\u015fanan grubun deste\u011fi de çok daha önemli hale gelmi\u015ftir. Yak\u0131n akraba olan di\u011fer kad\u0131nlar\u0131n hem duygusal hem de pratik destekleri önem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Grubun erkekleri, d\u0131\u015far\u0131dan gelen erkeklere kar\u015f\u0131 koruma ve protein kayna\u011f\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Sonuçta gruba ba\u011f\u0131ml\u0131 olan tek \u015fey kad\u0131n\u0131n sa\u011fkal\u0131m\u0131 de\u011fildir; daha önemlisi bebe\u011fin sa\u011fkal\u0131m\u0131d\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, kad\u0131n\u0131n genlerinin hayatta kalmas\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

   Bunu ak\u0131lda tutarak, kad\u0131nlar\u0131n sosyal gruplar\u0131na uyum sa\u011flamas\u0131n\u0131n neden bu kadar önemli oldu\u011funu anlamaya ba\u015flayabiliriz. D\u0131\u015flanmak kad\u0131n\u0131n soyunun tükenmesi anlam\u0131na gelirdi, çünkü gruplar\u0131ndaki di\u011fer bireylerle uyum içinde ya\u015fayamayan kad\u0131nlar\u0131n daha az soyda\u015f\u0131 olurdu (veya hiç olmazd\u0131.) Dolay\u0131s\u0131yla grupla uyum içinde ya\u015fama zorunlulu\u011funu \u015fekillendiren evrimsel bask\u0131lar, kad\u0131nlar üzerinde erkeklerde oldu\u011fundan daha etkili olmu\u015ftur. Bu durum, uyum aç\u0131s\u0131ndan erkekler için de güçlü seçilim bask\u0131lar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez; vard\u0131r. Ancak statükoyu bozma riskine giren ve bunu da ba\u015faran erkekler, kendi üreme ba\u015far\u0131lar\u0131 aç\u0131s\u0131ndan bir avantaj elde eder. Oysa ayn\u0131 \u015feyi deneyen kad\u0131nlar için durum böyle de\u011fildir.<\/span><\/p>\n

   <\/span><\/em>Devam etmeden önce, kad\u0131n\/erkek fark\u0131 konusunda çok bariz ama bir o kadar da önemli bir unsura de\u011finmem gerekiyor: üreme ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n e\u015fit olmamas\u0131. Bu, çok basit olarak, erkeklerin kad\u0131nlardan çok daha fazla yavru üretme yetene\u011fine sahip olmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Ortalama bir erke\u011fin üreme ba\u015far\u0131s\u0131, ortalama bir kad\u0131n\u0131nkine e\u015fittir. Ama en ba\u015far\u0131l\u0131 erkek, en az ba\u015far\u0131l\u0131 erkekten, herhangi bir di\u015fiye göre çok daha ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131r. Erkekler harem kurabilir (yani baz\u0131 erkekler hiç üreme \u015fans\u0131 bulamayabilir.) Oysa kad\u0131nlar harem kuramaz, veya kurmalar\u0131n\u0131n bir anlam\u0131 olmaz diyelim. Sperm ucuzdur, rahimler ise masrafl\u0131d\u0131r ve gebelik dönemi de zaman al\u0131c\u0131d\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n sahip olaca\u011f\u0131 çocuk say\u0131s\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r, oysa erkekler raz\u0131 gelecek e\u015fler bulmalar\u0131 halinde binlerce çocuk yapabilirler. Bu ba\u011flamda kad\u0131nlarda s\u0131n\u0131r 0-5 aras\u0131ndayken, erkeklerinki 0-iki basamakl\u0131 say\u0131lar (ve fazlas\u0131!) aras\u0131nda olabilir. Bu basit gerçek, erkeklerin hatr\u0131 say\u0131l\u0131r say\u0131da kad\u0131nla cinsel ili\u015fki ya\u015famak için her türlü riski, hatta d\u0131\u015flanmay\u0131 ve ölümü bile göze almas\u0131n\u0131 avantajl\u0131 hale getirir. Ama kad\u0131nlar her \u015feylerini riske atarak çok az kazan\u0131m elde edecektir; sonuçta cinsel partnerlerinin say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rarak daha fazla yavru sahibi olmalar\u0131 mümkün de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla kad\u0131nlar “i\u015fi sa\u011flama almak” ve var olan düzene uyum sa\u011flamak ad\u0131na çok daha fazla evrimsel bask\u0131ya maruz kalm\u0131\u015ft\u0131r. “B\u0131rak riski erkekler als\u0131n, e\u011fer ba\u015far\u0131l\u0131 olursa cinsel partner olarak o ba\u015far\u0131l\u0131 olan\u0131 seç.”<\/span><\/p>\n

                        \"\"
Resim:<\/strong> Lipót Herman – Im Harem<\/span><\/p>\n

Din ve kültürel kurallar<\/h3>\n

 <\/span><\/strong><\/em>   Burada amac\u0131m, din ile kültür aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ele almak de\u011fil. Ama yaz\u0131l\u0131 tarihin ba\u015flang\u0131c\u0131ndan itibaren \u015fehir, eyalet ve imparatorluklar\u0131n dini liderlerin yard\u0131m\u0131na ba\u015fvurdu\u011fu ve dini liderlerin de devletin korumas\u0131na ihtiyaç duydu\u011fu gerçe\u011fini vurgulamak isterim. Bu durum, bugün var olan tüm dinler için istisnas\u0131z geçerlidir.<\/span><\/p>\n

   Din, insan yap\u0131m\u0131 bir \u015feydir. K\u0131sa tarihimiz boyunca ortaya ç\u0131kan tanr\u0131 ve tanr\u0131çalar\u0131n hepsi, insana dair en iyi ve (genellikle de) en kötü özellikleri bünyelerinde bar\u0131nd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. A\u015f\u0131k olmu\u015flard\u0131r; k\u0131skançl\u0131k çok yayg\u0131nd\u0131r; intikam, öfke ve hilekarl\u0131k bask\u0131nd\u0131r; güç mücadelesi evrenseldir;  a\u015f\u0131r\u0131 kibir, açgözlülük ve \u015fehvet yüzünden herkesi ac\u0131ya ve budalal\u0131\u011fa bo\u011fabilirler. Pembe diziler bunun yan\u0131nda hiç kal\u0131r! Ama beni esas endi\u015felendiren, dinin o zamanki mevcut kültürü yans\u0131t\u0131yor olmas\u0131d\u0131r. Günümüzün iyisiyle kötüsüyle en önde gelen dinleri de kad\u0131nlar\u0131n erkeklere boyun e\u011fdi\u011fi ve genellikle de takas edilen, hor görülen ve kontrol alt\u0131nda tutulan birer mal olarak görüldü\u011fü bir ça\u011fdan kalma kadim canavarlard\u0131r.<\/span><\/p>\n

  <\/span><\/em> O halde ilk sorumuza dönüyoruz: Günümüzde kad\u0131nlar neden hala kad\u0131na olan nefreti te\u015fvik eden eski inanç sistemlerinin kurban\u0131 olmaya devam ediyor? Kad\u0131nlar, erkeklere k\u0131yasla dindar olmaya neden daha yatk\u0131n? Cevap basit: çünkü <\/span>güvenlidir<\/strong>. Lütfen bunu kad\u0131nlara kar\u015f\u0131 bir önyarg\u0131 olarak dü\u015fünmeyin, öyle de\u011fil. Evet, kad\u0131n ve erkek birbirinden farkl\u0131d\u0131r, ama risk alman\u0131n i\u015fi sa\u011flama almaktan daha iyi bir seçenek oldu\u011funu kesinlikle söylemiyorum. Ne de olsa kad\u0131nlar\u0131n erkeklere k\u0131yasla, ola\u011fanüstü aptalca \u015feyler yaparken ölme ihtimali çok daha azd\u0131r (Darwin Ödülleri’ne bir göz at\u0131n, neredeyse tamam\u0131n\u0131n sahibi erkektir.) Ama statükoyu zorlama e\u011filiminin, toplumsal d\u0131\u015flanma ve hatta cezaland\u0131r\u0131lma korkusu nedeniyle kad\u0131nlarda daha ender görülmesi evrimsel aç\u0131dan gayet mant\u0131kl\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

  Baz\u0131 kad\u0131nlar\u0131n gerçekten de muazzam riskler ald\u0131\u011f\u0131 ve büyük bedeller ödedi\u011fi gerçe\u011finin fark\u0131nday\u0131m. Erkeklerin ço\u011funun belli bir amaç u\u011fruna her \u015feylerini feda edece\u011fini de söylemiyorum. Ama burada genel e\u011filimleri ele al\u0131yoruz ve erkekler genel anlamda daha fazla risk al\u0131r.<\/span><\/p>\n

Din ve Akrabal\u0131k<\/h3>\n

   Din bir akrabal\u0131k yan\u0131lsamas\u0131 yarat\u0131r ve akrabal\u0131k da bir kad\u0131n\u0131n üreme ba\u015far\u0131s\u0131 için elzemdir. Bugün bile ailelerinden destek alan bekar anneler (ve babalar), destek alamayan bekar ebeveynlerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 birçok güçlü\u011fü a\u015fabilir. Aile deste\u011fi bir yandan duygusal destek yoluyla stresi azalt\u0131rken, di\u011fer yandan da pratik faydalar sa\u011flar ve son 100 bin y\u0131l boyunca bir çocu\u011fu üreme ya\u015f\u0131na gelene kadar yeti\u015ftirmek aç\u0131s\u0131ndan da kritik bir öneme sahip olmu\u015ftur.<\/span><\/p>\n

   Dinlerin sundu\u011fu acil destek grubu bugün de varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sürdürmektedir. Kiliseler, sinagoglar, tap\u0131naklar ve camiler kad\u0131nlara hayali akrabalar (sözde bir aile) sunar. E\u015fli veya e\u015fsiz olarak bir çocuk yeti\u015ftirmek zor ve göz korkutucu bir görevdir. Kad\u0131nlar, özellikle de ilk kez anne olanlar, ba\u015fka kad\u0131nlar\u0131n tavsiyelerine, te\u015fviklerine ve deste\u011fine ihtiyaç duyar. \u015eüphesiz dindar bir ailede yeti\u015fen kad\u0131nlar, ba\u015fka kad\u0131nlarla kurulan bu yak\u0131n sosyal ili\u015fkilere çok daha fazla ba\u011f\u0131ml\u0131 olacakt\u0131r. Bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, derin psikolojik ihtiyaçlardan beslenir ve onun d\u0131\u015f\u0131nda kalmak da çok temel bir korkuyu tetikler. <\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

                                \"\"<\/p>\n

   <\/span><\/em> Kad\u0131nlar\u0131n dinden ve onun sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 güvenlikten kurtulabilmesi için, bu deste\u011fin yerine konabilecek bir \u015fey gereklidir. Bu durum, özellikle aile ve arkada\u015flar taraf\u0131ndan d\u0131\u015flanma tehlikesi ta\u015f\u0131yan küçük ve\/veya kapal\u0131 topluluklarda daha da belirgindir. Üstelik dünyan\u0131n baz\u0131 yerlerinde dini inanc\u0131n terk edilmesi, aile bireyleri taraf\u0131ndan infaz edilecek bir idam cezas\u0131na tabidir. Kad\u0131nlar, erkeklere k\u0131yasla geleneksel olarak daha güçlü aile ba\u011flar\u0131na sahip olmu\u015ftur: dolay\u0131s\u0131yla bu ba\u011flar\u0131n kopar\u0131lmas\u0131 daha zor ve psikolojik aç\u0131dan daha ac\u0131 verici olacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

   Kad\u0131nlar ile ateizm aras\u0131ndaki ili\u015fkiye yönelik kayda de\u011fer bir çal\u0131\u015fma yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r; ama din ile ailenin birbirine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu daha geleneksel ve dindar çevrelerde yeti\u015fen kad\u0131nlar\u0131n, inançs\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 dile getirmeleri halinde çok daha fazla d\u0131\u015flanaca\u011f\u0131 ve kabul görmekte s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fayaca\u011f\u0131 aç\u0131kt\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 büyük kay\u0131plar vermeden bu zorluklar\u0131n üstesinden gelebilir. Ayaan Hirsi Ali’nin Infidel (Kafir) isimli kitab\u0131, ki\u015finin inanc\u0131n\u0131 ve ailesini terk etmesinin ne kadar cesaret ve güç gerektirdi\u011fini ortaya koyar. Psikolog Jill Mytton dinsel beyin y\u0131kamaya kar\u015f\u0131 sadece kendi mücadelesini anlatmakla kalmaz, dünyan\u0131n en kapal\u0131 ve gizemli tarikatlar\u0131ndan birisini terk etmeyi ba\u015faran ba\u015fka insanlar\u0131n mücadelesini de belgeler.<\/span>*<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

\n

   *<\/strong><\/span> R. Dawkins’in “Root of All Evil<\/a>?” isimli belgeselinde Mytton’\u0131n konuyla ilgili aç\u0131klamalar\u0131n\u0131 dinleyebilirsiniz. Cornwell’in bahsetti\u011fi ve Mytton’\u0131n sözünü etti\u011fi tarikat, oldukça kapal\u0131 bir yap\u0131ya sahip olup varl\u0131kl\u0131 ve köktenci Hristiyan cemaatlerinden biri olan Exclusive Brethren<\/em> tarikat\u0131d\u0131r. Tarikattan ayr\u0131lan veya at\u0131lan ki\u015filerin \u015feytanla ortakl\u0131k içine girdiklerine inan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bu nedenle de ac\u0131mas\u0131z eylemlere maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, tarikat içerisindeki çocuklar\u0131n ciddi anlamda beyinlerinin y\u0131kand\u0131\u011f\u0131 ve tarikattan ç\u0131k\u0131nca gerçek hayata adapte olmakta çok zorland\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Hatta bu tür insanlara yard\u0131mc\u0131 olmak için kurulan sivil toplum örgütleri ve sosyal yard\u0131m platformlar\u0131 mevcuttur.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

   \u0130nsanlar büyük bir güç, cesaret ve do\u011fruluk kapasitesine sahiptir. Bazen en de\u011ferli sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve uzun süredir benimsedi\u011fimiz baz\u0131 fikir ve inançlar\u0131 sorgulamak için ihtiyac\u0131m\u0131z olan tek \u015fey, ufak bir yard\u0131md\u0131r. Sadece kendi inançlar\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fil, aile ve dostlar\u0131m\u0131z\u0131n inançlar\u0131n\u0131 sorgulamak da ürkütücüdür. Yan\u0131lg\u0131lar içinde olsak da, bu yan\u0131lg\u0131lara ba\u015fkalar\u0131 da inand\u0131\u011f\u0131 sürece kendimizi güvende hissederiz. Kad\u0131nlar\u0131n, dinlerin köhne yan\u0131lg\u0131lar\u0131ndan kurtulabilmeleri için onlarla ileti\u015fim kurulmal\u0131 ve en içten korkular\u0131m\u0131z ortaya dökülmelidir. Kad\u0131nlar dinlerin tiranl\u0131\u011f\u0131ndan kurtulabilir ama bu i\u015f cesaret gerektirecektir. Kad\u0131nlara seçme ve seçilme, çal\u0131\u015fma ve kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131 kazand\u0131ran da ayn\u0131 cesaret olmu\u015ftur.<\/span><\/p>\n

Çeviri:<\/strong> felis agnosticus<\/span><\/p>\n

\u015eunlar da ilginizi çekebilir:<\/h3>\n