{"id":66,"date":"2026-08-21T12:00:46","date_gmt":"2026-08-21T12:00:46","guid":{"rendered":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=66"},"modified":"2026-08-21T13:43:50","modified_gmt":"2026-08-21T13:43:50","slug":"kediler-neden-dort-ayak-uzerine-duserler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=66","title":{"rendered":"Kediler neden d\u00f6rt ayak \u00fczerine d\u00fc\u015ferler?"},"content":{"rendered":"<div class=\"uiHeader uiHeaderBottomBorder mbm\">\n<div class=\"clearfix uiHeaderTop\">\n<div>\n<p class=\"uiHeaderTitle\"><span style=\"font-family: verdana, geneva; font-size: small;\">&nbsp; &nbsp;Kedilerin her seferinde d&ouml;rt ayak &uuml;zerine d&uuml;\u015fme &ouml;zelliklerinin nereden geldi\u011fini hi&ccedil; merak ettiniz? Evrim A\u011fac\u0131&#8217;n\u0131n kaleminden &ccedil;\u0131kan a\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131da, kedilerin bu s&uuml;perg&uuml;c&uuml; nas\u0131l ve hangi evrimsel gerek&ccedil;elerle kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 &ouml;\u011freniyoruz.&nbsp;<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"clearfix\">\n<div class=\"mbs uiHeaderSubTitle lfloat fsm fwn fcg\">\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva; font-size: small;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\/image.axd?picture=2012%2f5%2fkedipisicvik.jpg\" alt=\"\" width=\"366\" height=\"463\" \/>&nbsp; &nbsp;<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"mbs uiHeaderSubTitle lfloat fsm fwn fcg\">\n<p><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: small;\">&nbsp; &nbsp;Kedilerdeki d&ouml;rt ayak &uuml;zerine d&uuml;\u015fme davran\u0131\u015f\u0131na,<span style=\"color: #ff6600;\">&nbsp;<\/span><strong>Kedi Do\u011frultma Refleksi&nbsp;<\/strong>ad\u0131 verilir.&nbsp;Yani kedilerin d&ouml;rt ayak &uuml;zerine d&uuml;\u015fmesi bir yetenek de\u011fil,&nbsp;<strong>refleks<\/strong>tir. Hatta sonradan kazan\u0131lan bir reflekstir. Kediler bu refleksi do\u011fumdan 3-4 hafta sonras\u0131na kadar kazanamazlar; 7. haftaya ula\u015fana kadar da d&uuml;zg&uuml;n bir \u015fekilde i\u015flemez. 7. haftadan sonra ise &ouml;\u011frenme tamamlan\u0131r ve kediler, tamamen bilin&ccedil; d\u0131\u015f\u0131 bir \u015fekilde bu davran\u0131\u015f\u0131 sergilerler. Bunun, biri elini h\u0131zla g&ouml;z&uuml;n&uuml;ze do\u011fru g&ouml;t&uuml;rd&uuml;\u011f&uuml;nde g&ouml;z kapaklar\u0131n\u0131z\u0131n g&ouml;z&uuml;n&uuml;z&uuml; korumak i&ccedil;in kapanmas\u0131ndan bir fark\u0131 yoktur. Ve bu da, genel kan\u0131n\u0131n aksine; do\u011fu\u015ftan kazan\u0131lan bir refleks de\u011fildir. Yani yeni do\u011fan insan bebeklerinde g&ouml;r&uuml;lmez, do\u011fumdan birka&ccedil; hafta sonra kazan\u0131l\u0131r. Tamamen bilin&ccedil;siz olarak otonom sinir sisteminin kontrol&uuml;nde yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir harekettir. A\u015fa\u011f\u0131daki videoda yer alan y&uuml;ksek h\u0131zla &ccedil;ekilmi\u015f foto\u011fraflar bunu g&ouml;steriyor:<\/span>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-family: verdana, geneva;\"><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/OMo0mUQrfgk\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: small;\">&nbsp; &nbsp; Kedilerin bu hareketi ba\u015far\u0131yla ger&ccedil;ekle\u015ftirmeleri i&ccedil;in gereken <strong>minimum d&uuml;\u015f&uuml;\u015f y&uuml;ksekli\u011fi <\/strong>1 metre civar\u0131ndad\u0131r. 1 metrenin alt\u0131ndaki y&uuml;ksekliklerden d&uuml;\u015f&uuml;\u015flerde kedi do\u011frulmaya f\u0131rsat bulamayacakt\u0131r (ne yaz\u0131k ki evrim m&uuml;kemmel de\u011fil.) \u015eimdiye kadarki en u&ccedil; vaka, 46. kattan d&uuml;\u015fen bir kedinin &ouml;lmeden kurtulmas\u0131d\u0131r. Bu, yakla\u015f\u0131k 150 metre y&uuml;kseklik demektir. Elbette kurtulu\u015fu, anatomisi sayesinde olmam\u0131\u015ft\u0131r. Kedi bir tente &uuml;zerine d&uuml;\u015fm&uuml;\u015f, sonra da bir manav\u0131n tezgah\u0131 &uuml;zerindeki bol ye\u015fillik ve meyveler &uuml;zerine ini\u015f yapm\u0131\u015ft\u0131r. Buna ra\u011fmen kemikleri k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve veterinerler sayesinde iyile\u015ftirilebilmi\u015ftir. Bunun haricinde&nbsp;<em>Journal of American Veterinary Medical Association<\/em>&nbsp;dergisinde yay\u0131nlanan 1987 tarihli bir ara\u015ft\u0131rmaya g&ouml;re, ortalama 6 kat y&uuml;kseklikten (20 metre kadar) d&uuml;\u015fen 132 kedinin %90&#8217;\u0131 hayatta kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva; font-size: small;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\/image.axd?picture=2011%2f8%2fcatfall1.jpg\" alt=\"\" width=\"233\" height=\"233\" \/><\/span>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: small;\">&nbsp; &nbsp;Ancak ara\u015ft\u0131rmalarla ilgili ilgin&ccedil; bir bulgu \u015fudur: 4. kat ve daha a\u015fa\u011f\u0131s\u0131ndan (yakla\u015f\u0131k 15 metre)&nbsp;sert zemin &uuml;zerine d&uuml;\u015fen kedilerde, yaralanma oranlar\u0131 olduk&ccedil;a y&uuml;ksekken; 7. kattan daha y&uuml;kseklerden (yakla\u015f\u0131k 22 metre ve &uuml;zeri) d&uuml;\u015fen kedilerde yaralanma oranlar\u0131 ciddi bir \u015fekilde azalmaktad\u0131r. Yani kediler ne kadar y&uuml;ksekten d&uuml;\u015ferse, kurtulma \u015fans\u0131 o kadar artar (elbette bunun bir &uuml;st s\u0131n\u0131r\u0131 vard\u0131r).&nbsp;Buna&nbsp;<span style=\"color: #ff6600;\"><strong>Y&uuml;ksek Bina Sendromu&nbsp;(High-Rise Syndrome)<\/strong>&nbsp;<\/span>ad\u0131 verilir.&nbsp;Geli\u015fen modelleme teknolojisi sayesinde bu durumun, maksimum d&uuml;\u015f&uuml;\u015f h\u0131z\u0131 ile kedilerin anatomik koordinasyonlar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiden kaynakland\u0131\u011f\u0131 ke\u015ffedilmi\u015ftir. Yani kedi, <strong>maksimum serbest d&uuml;\u015f&uuml;\u015f h\u0131z\u0131 <\/strong>(terminal velocity) olan <strong>100 km\/saat <\/strong>h\u0131za<strong>, <\/strong>22 metreden y&uuml;ksek d&uuml;\u015f&uuml;\u015flerde ula\u015fabilmektedir (insan i&ccedil;in maksimum serbest d&uuml;\u015f&uuml;\u015f h\u0131z\u0131 210 km\/h&#8217;tir). Yani bu y&uuml;kseklikten d&uuml;\u015f&uuml;\u015fte sa\u011f kalacak bir anatomiye sahiptir (ama sak\u0131n bunu denemeyin!). H\u0131z ile anatomi aras\u0131ndaki ili\u015fki, &nbsp;kedinin&nbsp;bu h\u0131za ula\u015ft\u0131ktan sonra d&uuml;\u015f&uuml;\u015f&uuml;n&uuml; &ccedil;ok daha kolay ayarlayabilmesiyle ilgilidir. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; bu h\u0131zdan sonra daha fazla h\u0131zlanamaz ve sabit bir h\u0131zla d&uuml;\u015fer; bu da kendisini d&uuml;\u015f&uuml;\u015f i&ccedil;in ayarlamas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/span>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: small;\">&nbsp; &nbsp;Bu durumun, evrimsel s&uuml;re&ccedil;te k&uuml;&ccedil;&uuml;len bedenleriyle ilgisi oldu\u011fu d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;lmektedir. Yani kediler, &ouml;zel olarak 22 metre ve &uuml;zerinden d&uuml;\u015f&uuml;\u015flerde hayatta kalacak \u015fekilde evrilmemi\u015ftir;&nbsp;bu y&uuml;kseklikten d&uuml;\u015fenler daha ba\u015far\u0131l\u0131 olup hayatta kalmam\u0131\u015f ve bu sebeple nesiller sonunda bu y&ouml;nde evrim ger&ccedil;ekle\u015fmemi\u015ftir. Aksine, v&uuml;cutlar\u0131 bu y&uuml;kseklikten d&uuml;\u015f&uuml;\u015flerde ba\u015far\u0131l\u0131 olacak \u015fekilde, evrimsel s&uuml;re&ccedil; i&ccedil;erisinde rastlant\u0131sal olarak &ouml;zelle\u015fmi\u015ftir; halbuki ev kedileri aras\u0131nda daha d&uuml;\u015f&uuml;k katlardan d&uuml;\u015fmeye adapte olabilen canl\u0131lar olmas\u0131 daha avantajl\u0131d\u0131r (D&uuml;nya&#8217;n\u0131n pek &ccedil;ok yerinde insanlar\u0131n oturdu\u011fu evler 4 kattan al&ccedil;akt\u0131r.) Dolay\u0131s\u0131yla insanlar\u0131n hep daha k&uuml;&ccedil;&uuml;k kedigilleri se&ccedil;meleri, ev kedilerinin v&uuml;cutlar\u0131n\u0131n k&uuml;&ccedil;&uuml;lmesine sebep olmu\u015f; ancak bu k&uuml;&ccedil;&uuml;lme d&uuml;\u015f&uuml;\u015flerdeki ba\u015far\u0131 oran\u0131n\u0131n daha y&uuml;ksek katlarda, daha fazla olmas\u0131na sebep olmu\u015ftur. Aksi y&ouml;nde bir se&ccedil;ilim olmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 (kediler s&uuml;rekli binalardan d&uuml;\u015fmezler, bu y&ouml;nde bir se&ccedil;ilim bask\u0131s\u0131 yok denecek kadar azd\u0131r), bu \u015fekilde g&uuml;n&uuml;m&uuml;ze kadar gelmi\u015ftir. Ancak b&uuml;y&uuml;k kediler, yakla\u015f\u0131k 3 metre y&uuml;ksekten d&uuml;\u015ft&uuml;kleri zaman ba\u015far\u0131yla i\u015fin &uuml;stesinden gelebilmektedirler. Ki bu da bizi, bu refleksin evrimine getirmektedir:<\/span>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: small;\">&nbsp; &nbsp;Bu refleks, kedigillerde vah\u015fi do\u011fada evrimle\u015fmi\u015ftir. Pek &ccedil;ok kedi, a\u011fa&ccedil;lar &uuml;zerinde ya\u015far veya dinlenmek &uuml;zere a\u011fa&ccedil;lar\u0131n &uuml;zerini tercih eder. Hatta kimi kedigil, a\u011fa&ccedil;lara t\u0131rman\u0131p buradaki maymunlar\u0131 veya tembel hayvanlar\u0131 avlamak &uuml;zere &ouml;zelle\u015fmi\u015ftir. <strong>Dolay\u0131s\u0131yla a\u011fa&ccedil;lardan d&uuml;\u015fme vakalar\u0131, kedigiller aras\u0131nda &ccedil;ok yayg\u0131nd\u0131r ve bu sebeple, bu y&ouml;nde geli\u015fecek bir refleks, hayatta kalma \u015fanslar\u0131n\u0131 kat be kat artt\u0131rmaktad\u0131r.<\/strong> Vah\u015fi do\u011fada, oldu\u011fu gibi yere d&uuml;\u015fen kedilerdense, esnek olan kediler y&ouml;n&uuml;nde ciddi bir se&ccedil;ilim bask\u0131s\u0131 olu\u015fmu\u015f ve nesiller sonunda d&ouml;rt ayak &uuml;zerine d&uuml;\u015fen kedigiller evrimle\u015fmi\u015ftir.<\/span><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: small;\">&nbsp;&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: small;\">&nbsp; &nbsp; Kedilerin insan\u0131 etkileyen bu reflekse sahip olmalar\u0131 yeterli de\u011fildir; bu refleksi sa\u011flayabilecekleri anatomiye de sahip olmalar\u0131 gerekir. \u0130\u015fte bu noktada, yine Evrimsel Biyoloji&#8217;nin a&ccedil;\u0131klay\u0131c\u0131 g&uuml;c&uuml; devreye girer. Kedilerin omurgas\u0131, di\u011fer memelilere g&ouml;re u&ccedil; derecede esnektir ve omuzlar\u0131nda herhangi bir kemik bulunmaz. &Uuml;stelik ilgin&ccedil; bir evrimsel bilgi de, kedilerin kuyruklar\u0131yla ilgilidir. Bu hareket i&ccedil;in evcil kedilerin bir kuyru\u011fa ihtiya&ccedil;lar\u0131 yoktur. Kuyru\u011fu kopmu\u015f kediler de bu hareketi ba\u015far\u0131yla yapabilirler, &ccedil;&uuml;nk&uuml; arka bacaklar\u0131, kedinin d&ouml;n&uuml;\u015f&uuml;n&uuml; sa\u011flayacak a&ccedil;\u0131sal momentumu kazand\u0131rabilirler. Kedilerin hala s\u0131&ccedil;ramalarda kuyruklar\u0131n\u0131 dengeleyici olarak kulland\u0131klar\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;lmektedir; ancak vah\u015fi do\u011fadaki kadar aktif olmamas\u0131, evcil kedilerin nesiller sonunda kuyruklar\u0131n\u0131 kaybedebileceklerini d&uuml;\u015f&uuml;nd&uuml;rmektedir. &Ouml;rne\u011fin bir &ccedil;ita, av\u0131 pe\u015finde 120 km\/h h\u0131zla ko\u015farken kuyru\u011fu inan\u0131lmaz &ouml;nem arz etmektedir ve kuyruktan kaynaklanacak bir aksakl\u0131k, o h\u0131zla &ccedil;itan\u0131n yolundan &ccedil;\u0131kmas\u0131 ve savrulmas\u0131 demektir. Ancak evcil kediler, bu tip anatomik &ouml;zellikleri neredeyse hi&ccedil; kullanmazlar; ancak organlar\u0131n k&ouml;relmesi i&ccedil;in de yeterince nesil ge&ccedil;memi\u015ftir, en eski evcil kediler bundan sadece 4.000 y\u0131l kadar &ouml;nceye gitmektedir.<\/span>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: small;\">&nbsp; &nbsp;&Ouml;nce g&ouml;zler ve i&ccedil; kulaktan gelen sinyallerle kafa d&ouml;nd&uuml;r&uuml;l&uuml;r; sonras\u0131nda ise omurga k\u0131vr\u0131larak d&uuml;zg&uuml;n d&uuml;\u015f&uuml;\u015f pozisyonuna getirilir. D&uuml;\u015f&uuml;\u015ften hemen &ouml;nce bacaklar d&uuml;zg&uuml;n pozisyona getirilir ve s\u0131rt d\u0131\u015far\u0131 &ccedil;\u0131kar\u0131larak d&uuml;\u015f&uuml;\u015f kuvvetleri azalt\u0131l\u0131r.<\/span>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: small;\">&nbsp; &nbsp;Sonu&ccedil; olarak vah\u015fi do\u011fada a\u011fa&ccedil;lar &uuml;zerinde ya\u015faman\u0131n getirdi\u011fi bir evrim, g&uuml;n&uuml;m&uuml;zde ev kedilerinde binalardan d&uuml;\u015f&uuml;\u015flerde hayatta kalmaya yaramaktad\u0131r. Siz yine de buna &ccedil;ok g&uuml;venerek kedinizi ba\u015f\u0131bo\u015f b\u0131rakmay\u0131n ve pencelerinizin kapal\u0131 oldu\u011fundan emin olun \ud83d\ude42<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;* Bu yaz\u0131 <a href=\"https:\/\/evrimagaci.org\/kediler-neden-dort-ayak-uzerine-duserler-3977\" target=\"_blank\">Evrim A\u011fac\u0131<\/a>&#8216;n\u0131n izniyle&nbsp;payla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\/image.axd?picture=2011%2f8%2fcatfall2.jpg\" alt=\"\" width=\"219\" height=\"914\" \/><\/p>\n<\/div>\n<div><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: small;\">&nbsp;<\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; &nbsp;Kedilerin her seferinde d&ouml;rt ayak &uuml;zerine d&uuml;\u015fme &ouml;zelliklerinin nereden geldi\u011fini hi&ccedil; merak ettiniz? Evrim A\u011fac\u0131&#8217;n\u0131n kaleminden &ccedil;\u0131kan a\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131da, kedilerin bu s&uuml;perg&uuml;c&uuml; nas\u0131l ve hangi evrimsel gerek&ccedil;elerle kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 &ouml;\u011freniyoruz.&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Kedilerdeki d&ouml;rt ayak &uuml;zerine d&uuml;\u015fme davran\u0131\u015f\u0131na,&nbsp;Kedi Do\u011frultma Refleksi&nbsp;ad\u0131 verilir.&nbsp;Yani kedilerin d&ouml;rt ayak &uuml;zerine d&uuml;\u015fmesi bir yetenek de\u011fil,&nbsp;reflekstir. Hatta sonradan kazan\u0131lan bir reflekstir. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-66","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":446,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66\/revisions\/446"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}