{"id":85,"date":"2026-08-21T12:01:07","date_gmt":"2026-08-21T12:01:07","guid":{"rendered":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=85"},"modified":"2026-08-21T13:33:42","modified_gmt":"2026-08-21T13:33:42","slug":"balik-cene-fosilleri-atalarimizla-ilgili-bilgi-veriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=85","title":{"rendered":"Bal\u0131k \u00e7ene fosilleri atalar\u0131m\u0131zla ilgili bilgi veriyor"},"content":{"rendered":"

   Hepimizin bildi\u011fi gibi süt di\u015flerimizi dü\u015fürünce yerlerine daimi di\u015flerimiz sürer. Bu evrimsel kal\u0131t\u0131m\u0131m\u0131z\u0131n çok eskilerden kalma bir kural\u0131d\u0131r ve omurgal\u0131 hayvanlar\u0131n çok büyük bir k\u0131sm\u0131nda da belirleyici ve tan\u0131mlay\u0131c\u0131 bir özelliktir. Uppsala Üniversitesi’nden iki ki\u015finin de içinde oldu\u011fu uluslararas\u0131 bir bilim ekibinin buldu\u011fu bal\u0131k çenesi fosilleri, bu omurgal\u0131 grubunun kökenine ve ilginç di\u015flenme sürecine ili\u015fkin yeni bulgular ortaya ç\u0131kard\u0131.<\/span> <\/span>Bilim insanlar\u0131, \u0130sviçre ve Almanya’da ke\u015ffedilen en eski kemikli bal\u0131k fosillerini inceledi. Ekip, bu canl\u0131lar\u0131n bizimle ayn\u0131 omurgal\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131na —Osteichthyes üst s\u0131n\u0131f\u0131na— ait olduklar\u0131n\u0131 ortaya koydu. Çal\u0131\u015fmaya ili\u015fkin bulgular Nature <\/em>dergisinde yay\u0131nland\u0131.<\/span> <\/span><\/span><\/p>\n

Omurgal\u0131 hayvanlar 3 ana gruba ayr\u0131l\u0131r: <\/span><\/h3>\n

 <\/span><\/p>\n

1. \u0130lkel lampreyler ve Myxini:<\/strong><\/span> Ne çeneleri ne de di\u015fleri vard\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

2. K\u0131k\u0131rdakl\u0131 bal\u0131klar (Chondrichthyes): <\/strong>V<\/span>atozlar ve köpekbal\u0131klar\u0131. Çenelerinin iç yüzünde yeni di\u015fler ç\u0131kar\u0131r ve bu di\u015fler zamanla çene ucuna kayarak üst üste s\u0131ralan\u0131r; böylece zaman\u0131 gelince eskimi\u015f di\u015fler dü\u015fer.<\/span><\/span><\/p>\n

3. Kemikli bal\u0131klar (Osteichthyes): <\/strong><\/span>Üçüncü ve en büyük gruptur. Hem kemikli bal\u0131klar\u0131 hem de tüm kara omurgal\u0131lar\u0131n\u0131 kapsar. Di\u015fler, neredeyse bütün Osteichthyes türlerinde teker teker sürer ve dü\u015fer; dü\u015fen di\u015fle ayn\u0131 yerde geli\u015fen yeni bir di\u015f de dü\u015fenin yerini al\u0131r. Buna ek olarak Osteichthyanlar\u0131n ba\u015fka hiçbir omurgal\u0131da rastlanmayan bir \u015fekilde di\u015fleri özel çene kemiklerinde bulunur (alt çenede mandibular, üst çenede de maxillar ve premaxillar).<\/span>  <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

   <\/em>Osteichthyes büyük bir grup olmas\u0131na ra\u011fmen kökenleri hakk\u0131nda çok az bilgi sahibiyiz. Fosil kay\u0131tlar\u0131 416 milyon öncesine ait kemikli bal\u0131k fosillerine kadar gider ama keskin bir \u015fekilde de sonlan\u0131r. Ancak, 420 milyon y\u0131l öncesine denk gelen Silüryen döneme ait ta\u015flarda ilkel Osteichthyans say\u0131labilecek iki tür bal\u0131k fosili vard\u0131r: <\/span>Andreolepis <\/em>(\u0130sviçre) ve Lophosteus<\/em> <\/span>(Almanya ve Estonya).<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

   Çal\u0131\u015fmay\u0131 yüürüten ekibin ba\u015f\u0131ndaki Prof. Per Ahlberg \u015föyle diyor: ”Sorun \u015fudur ki \u015fimdiye kadar yüzlerce pul ve küçük kemik kal\u0131nt\u0131s\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda eksiksiz bir numune bulunamad\u0131. Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu fosillerin Osteichthyanlarla ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu bile kabul etmemektedir.“<\/span> Aet\u0131k bu iki çene kemi\u011finin bulunmas\u0131yla (di\u015f bar\u0131nd\u0131<\/span>ran <\/span><\/span>Andreolepis<\/em> alt çenesi ve <\/span>Lophosteus<\/em><\/span> <\/span>üst çenesi), bu bal\u0131klar\u0131n kimli\u011fi konusundaki tart\u0131\u015fmalar kesin olarak sonlanm\u0131\u015ft\u0131r<\/span>: <\/span><\/span>bunlar, bilinen en eski Osteichthyan’lard\u0131r.<\/em><\/span> <\/em><\/span><\/p>\n

 <\/em><\/span><\/p>\n

   Ancak tuhaf bir \u015fekilde, bu çene kemiklerinde bulunan di\u015flerin dizilimi al\u0131\u015fk\u0131n oldu\u011fumuz osteichthyan<\/em> tarz\u0131na pek de uymamaktad\u0131r. Birçok s\u0131ra vard\u0131r ve yeni di\u015fler, eskiler dü\u015fürülmeden çenenin iç k\u0131sm\u0131ndan sürmü\u015f gibi görünmektedir.<\/span> Baz\u0131 özellikleriyle bu durum daha çok ilkel köpekbal\u0131\u011f\u0131 fosillerindeki di\u015flenmeye benzer. Prof. Per Ahlberg \u015föyle belirtiyor: “Bu bize Andreolepis ve Lophosteus’un, Osteichthyanlar\u0131n ana grubuna ait oldu\u011funu dü\u015fündürür ve yüzeysel bir bak\u0131\u015f aç\u0131s\u0131yla birbirinden çok farkl\u0131 gibi görünen köpekbal\u0131\u011f\u0131 ve Osteichthyans di\u015flenmelerinin asl\u0131nda ayn\u0131 ortak atadan ve dolay\u0131s\u0131yla ayn\u0131 di\u015flenme tarz\u0131ndan köken ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 gösterir.” <\/span>Dolay\u0131s\u0131yla <\/span>Andreolepis<\/em> ve<\/span> <\/span>Lophosteus<\/em><\/span>, kendi yak\u0131n akrabam\u0131z olan <\/span>Osteichthyan’<\/span>lar\u0131n nas\u0131l daha ilkel omurgal\u0131lardan türedi\u011fi (makroevrim) konusunda bilgi verebilir.<\/span> <\/span><\/p>\n

    \"\"    \"\"<\/span><\/p>\n

Resim: <\/strong>Andreolepis<\/em> çenesi \u0130sveç, Gotland’da bulunmu\u015ftur. <\/span><\/span>Resimdeki ölçek çizgilerin aras\u0131 1mm’dir. Çenenin tamam\u0131 5 mm uzunlu\u011fundad\u0131r. (Credit: Image courtesy of Uppsala University)<\/em><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/span><\/span><\/em><\/span><\/p>\n

   Yaz\u0131 kayna\u011f\u0131: <\/strong>Uppsala Üniversitesi<\/a><\/em>’nden elde edilen bilgilerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda <\/strong>ScienceDaily<\/a><\/em> <\/em>ekibi taraf\u0131ndan yaz\u0131l\u0131p yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r (17.08.2007)<\/span><\/p>\n

   Çeviri: <\/strong>felis agnosticus <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/span><\/em><\/em><\/span><\/p>\n

\u015eunlar da ilginizi çekebilir:<\/span><\/h3>\n