{"id":88,"date":"2026-08-21T12:01:07","date_gmt":"2026-08-21T12:01:07","guid":{"rendered":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=88"},"modified":"2026-08-21T13:33:41","modified_gmt":"2026-08-21T13:33:41","slug":"antimadde-kalmaya-geliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=88","title":{"rendered":"Antimadde kalmaya geliyor!"},"content":{"rendered":"
\n

Fizikçliler ele geçirilemeyen antihidrojeni sonunda inceleyecek kadar hapsetmeyi ba\u015fard\u0131.<\/span> <\/p>\n<\/blockquote>\n

 <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

    Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bir rogue rahibinin Vatikan’\u0131 bir \u015fi\u015fe dolusu antimadde ile yok etmeye çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, Dan Brown’un Angels & Demons<\/a> <\/em>senaryosuna bir ad\u0131m daha yakla\u015ft\u0131lar. Danimarka Aarhus Üniversitesinden Jeffrey Hangst, “10 y\u0131l içinde insanlar Dan Brown’\u0131 unutacak ama bizler ders kitaplar\u0131nda olaca\u011f\u0131z.” dedi.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

   Gerçek hayatta ise bugüne kadar gözlemlenebilmi\u015f antimaddenin ç\u0131kard\u0131\u011f\u0131 enerjiyle bir bardak kahveyi bile \u0131s\u0131tmak mümkün de\u011fildi. Ama CERN’deki fizikçiler bunu ba\u015fard\u0131, düzinelerce antihidrojen atomunu 1 saniyeden k\u0131sa bir sürede de olsa yarat\u0131p ellerinde tutmay\u0131 ba\u015fard\u0131, ki bu süre \u015fimdiye kadar ula\u015f\u0131lan en uzun süredir. Nature<\/em> dergisinde online olarak yay\u0131mlanan rapor, antimaddenin s\u0131radan maddeden fark\u0131n\u0131 incelemek için elde tutulmas\u0131na yönelik önemli bir ad\u0131md\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

   Varl\u0131\u011f\u0131 1931 y\u0131l\u0131nda fizikçi Paul Dirac taraf\u0131ndan varsay\u0131lan antimadde, bildi\u011fimiz maddeyle z\u0131t elektrik yüklü parçaç\u0131klardan olu\u015fmaktad\u0131r. Nas\u0131l Hidrojen atomu pozitif yüklü proton ve negatif yüklü elektrondan olu\u015fuyorsa, antihidrojen de negatif yüklü antiproton ve pozitif yüklü pozitrondan olu\u015fur. Madde ve antimadde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda birbirlerini yokeder. CERN’de birçok deney bu muammay\u0131 aç\u0131klayabilmek ve ikisi birbirini yoketmeden önce antimaddeyi inceleyebilmek için yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

   Fizikçiler ilk kez 1995 y\u0131l\u0131nda laboratuvar ortam\u0131nda birkaç kaç\u0131\u015fan antihidrojen atomu yapt\u0131lar. 2002’de ekip dü\u015fük enerjili birçok antihidrojen atomu yapman\u0131n yöntemleriyle ilgili bir rapor yay\u0131nlad\u0131. Dü\u015fük enerjili olmalar\u0131 son derece önemlidir çünkü ba\u015fka \u015fekilde onlar\u0131 inceleme \u015fans\u0131m\u0131z olmaz.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

   Son bulgular, ALPHA ad\u0131yla bilinen Hangst deneyinden gelmi\u015ftir. Deneyde antiprotonlardan olu\u015fan ak\u0131m 40 Kelvinde 40.000 partikülden olu\u015fan bir bulut halinde so\u011futulur. Bu bulut çok hafifçe birkaç milyon so\u011fuk pozitronun içine itilir. Her on seferden birinde, bir anti protonla pozitron antihidrojen olu\u015fturmak üzere birle\u015fir. Bilim insanlar\u0131, kabaca yarat\u0131lan her 100.000 antihidrojen atomundan birini manyetik alanlar kullanarak hapsetmeyi ba\u015fard\u0131. <\/span>Nature<\/em> raporundaki bilgilere göre 38 tane atom yakalanm\u0131\u015f ve kurtulup kendilerini yok etmeden önce saniyenin alt\u0131da biri kadar bir süre boyunca tutulabilmi\u015ftir. <\/span>E\u011fer bilim insanlar\u0131 daha fazla antihidrojen atomunu daha uzun sürelerde tutmay\u0131 ba\u015far\u0131rsa, antimadde ile normal maddenin içsel enerji farklar\u0131n\u0131 anlamam\u0131z\u0131 sa\u011flayacak spektral ölçüm ve buna benzer detayl\u0131 ölçüm tekniklerini kullanabilecekler.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/span><\/span> <\/p>\n

 <\/p>\n

  Hangst \u015föyle konu\u015ftu: “Bu çok heyecan verici çünkü art\u0131k antihidrojeni normal Hidrojen ile k\u0131yaslama \u015fans\u0131m\u0131z var.  Antiatomlar sayesinde atom fizi\u011fine dair bilmedi\u011fimiz yüzlerce y\u0131ll\u0131k yeni bilgiye ula\u015f\u0131r\u0131z.”<\/em><\/span> Antihidrojen konusu, gün geçtikçe geli\u015fen ve ilgi uyand\u0131ran bir alan oldu. \u015eu anda bile CERN’de iki yeni antihidrojen deneyi için çal\u0131\u015fmalar devam etmektedir. Köklü bir rakip olan ve ALPHA’n\u0131n anti proton ak\u0131m\u0131n\u0131n 5 metre alt\u0131nda çal\u0131\u015fmakta olan ATRAP; pozitronlarla birle\u015ftirip antihidrojen elde etmek üzere çok daha büyük ve so\u011fuk antiproton damlalar\u0131 yaratmaya odaklanm\u0131\u015f durumdad\u0131r.<\/span><\/span> <\/p>\n

 <\/p>\n

   16 Kas\u0131m’da Physical Review Letters<\/em>‘da yay\u0131mlanan bir makalede ATRAP grubu, antihidrojen yap\u0131m\u0131nda kullanmak üzere  santrifüj yöntemiyle antiprotonlar\u0131 elektronlardan ay\u0131rarak dü\u015fük enerjili antiproton ayr\u0131\u015ft\u0131rma konusuna de\u011finmi\u015ftir. Harvard Üniversitesi’nden ekip lideri Gerald Gabriel, “Is\u0131 de\u011ferleri 6 Kelvinden dü\u015fük olan 3 milyon antiprotonumuz var” <\/em>diyerek, rakiplerinin çal\u0131\u015fmalar\u0131ndan çok memnun olduklar\u0131n\u0131 eklemi\u015ftir. Hangst’\u0131n ekibi \u0131s\u0131y\u0131, dolay\u0131s\u0131yla partikül enerjisini dü\u015fürmek için çal\u0131\u015fmaktad\u0131r. CERN antiproton ak\u0131m\u0131 bu ay içinde 6 ayl\u0131\u011f\u0131na kapat\u0131lacak ve bir sonraki döngü için May\u0131s 2011’de yeniden aç\u0131lacak. E\u011fer yeterli fon sa\u011flan\u0131rsa, birkaç y\u0131l içinde planlanan upgrade ile antiproton mevcudu 100 kat\u0131na ç\u0131kar\u0131labilecek.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

  <\/p>\n

Yaz\u0131 kayna\u011f\u0131:<\/strong> ScienceDaily<\/a><\/em> (17.11.2010)<\/em><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Makale kayna\u011f\u0131:<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n


<\/span><\/strong>1.<\/strong> G.B. Andresen, M.D. Ashkezari, M. Baquero-Ruiz, W. Bertsche, P.D. Bowe, C.C. Bray, E. Butler, C.L. Cesar, S. Chapman, M. Charlton. Search for trapped antihydrogen<\/em>. Physics Letters B, 2010; DOI: 10.1016\/j.physletb.2010.11.004<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

2.<\/strong> G. B. Andresen, M. D. Ashkezari, M. Baquero-Ruiz, W. Bertsche, P. D. Bowe, E. Butler, C. L. Cesar, S. Chapman, M. Charlton, A. Deller, S. Eriksson, J. Fajans, T. Friesen, M. C. Fujiwara, D. R. Gill, A. Gutierrez, J. S. Hangst, W. N. Hardy, M. E. Hayden, A. J. Humphries, R. Hydomako, M. J. Jenkins, S. Jonsell, L. V. Jørgensen, L. Kurchaninov, N. Madsen, S. Menary, P. Nolan, K. Olchanski, A. Olin, A. Povilus, P. Pusa, F. Robicheaux, E. Sarid, S. Seif el Nasr, D. M. Silveira, C. So, J. W. Storey, R. I. Thompson, D. P. van der Werf, J. S. Wurtele, Y. Yamazaki. Trapped antihydrogen<\/em>. Nature, 2010; DOI: 10.1038\/nature09610<\/a><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 Çeviri: <\/strong>felis agnosticus<\/span><\/div>\n

\u015eunlar da ilginizi çekebilir:<\/strong><\/h3>\n