{"id":93,"date":"2026-08-21T12:01:07","date_gmt":"2026-08-21T12:01:07","guid":{"rendered":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=93"},"modified":"2026-08-21T13:43:16","modified_gmt":"2026-08-21T13:43:16","slug":"hristiyanlik-2-bolum-tarihcesi-ve-mezhepleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=93","title":{"rendered":"Hristiyanl\u0131k 2. B\u00f6l\u00fcm (tarih\u00e7esi ve mezhepleri)"},"content":{"rendered":"

K\u0130L\u0130SE TAR\u0130H\u0130NE KU\u015eBAKI\u015eI <\/h2>\n

1. Patristik Hristiyanl\u0131k: <\/strong>MS 95 – 590 (<\/span>Bu döneme “Kilise babalar\u0131 dönemi” de denir.)<\/span><\/p>\n

2. Medieval (Orta Ça\u011f) Hristiyanl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/span>:<\/strong> MS 590 – 1517<\/span><\/p>\n

3. Modern Hristiyanl\u0131k:<\/strong> <\/strong>1517’den günümüze dek<\/span><\/p>\n

1.  Patristik Hristiyanl\u0131k<\/h3>\n

a) <\/strong><\/span>Apolojetik dönem: Vahiy bölümünün tamamlan\u0131\u015f\u0131 takriben MS 95’te ba\u015fl\u0131yor ve \u0130znik Konsili’ne kadar (MS 325) sürüyor. Baz\u0131lar\u0131 bu dönemin Konstantin’in Hristiyanl\u0131\u011fa döndü\u011fü tarih oldu\u011funu da söylemektedir. 313’de özellikle Avrupa’daki Hristiyanlar üzerine olan bask\u0131 ve zulüm tamamlan\u0131p, yerini bir az\u0131nl\u0131k olmalar\u0131na ra\u011fmen ho\u015fgörüye b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. Bu dönemde de kilise kendisini putperest fikirlerden hem teolojik, hem de politik anlamda korumak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/span> <\/p>\n

\"\"  <\/p>\n

b) <\/strong><\/span>Polemikler dönemi: Gregory (Kilise babalar\u0131n\u0131n sonuncusu Papa’lar\u0131n ilki) 325 ile ba\u015flar ve 590’da biter. Politik etkiyle kilise büyüdü. Ama ne yaz\u0131k ki, içten bozulma ba\u015flad\u0131. 392’de \u0130mparator Theodosius Hristiyanl\u0131\u011f\u0131 Roma’n\u0131n tek resmi dini haline getirdi. Fakat doktrin bozukluklar\u0131 ortaya ç\u0131kmaya ve konsiller yap\u0131lmaya ba\u015fland\u0131.<\/span> <\/p>\n

2. Medieval (Ortaça\u011f) Hristiyanl\u0131k<\/strong> <\/h3>\n

a) <\/span><\/strong>Papal\u0131k hiyerar\u015fisi dönemi<\/span><\/p>\n

b)<\/span><\/strong> Skolastik ya da Sitematizasyon dönemi<\/span> <\/span><\/p>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

   Ortaça\u011f kilisesinin mistikleri belli ba\u015fl\u0131 baz\u0131 ortak konular\u0131 vurgulad\u0131lar:<\/span><\/strong><\/span> <\/p>\n

—Mutlak fakirli\u011fi ruhsalla\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130çsel bir kendini feda etme sistemi içinde fiziksel zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 tercih etmi\u015flerdir.<\/span><\/p>\n

—Dinsel gerçeklerle d\u0131\u015fa vurulan iman\u0131n ayn\u0131 zamanda deneyimi de oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015flard\u0131r.<\/span><\/p>\n

—Tanr\u0131 gibi olma kavram\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015flard\u0131. Misti\u011fin amac\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 ve günahl\u0131 ki\u015fili\u011fi dü\u015fünceyi, istemi, hissedi\u015fi Tanr\u0131 gibi feshetmeye çal\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.<\/span><\/p>\n

—Mistizmin Tanr\u0131ya do\u011frudan ve arac\u0131s\u0131z ula\u015fmas\u0131 ortaça\u011f kilise ya\u015fam\u0131 ile tezat olu\u015fturuyordu. Çünkü ortaça\u011fda Tanr\u0131yla ili\u015fki sakramentler ve rahipler sayesinde mümkün görülüyordu.<\/span><\/p>\n

—Basit bir iman ve Tanr\u0131’yla yürüme söz konusuydu. Mant\u0131k de\u011fil, içsel tanr\u0131sal ili\u015fki onlar\u0131 yönlediriyordu.<\/span> <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Resim: <\/span><\/strong>Malleus Maleficarum<\/span><\/p>\n

“\u015eüphe duyanlar \u015feytan\u0131n suç orta\u011f\u0131d\u0131r.”<\/em> <\/span><\/p>\n

   Bu cümle Orta Ça\u011f’da engizisyon mahkemelerince cad\u0131 avlar\u0131n\u0131n kaynak kitab\u0131 haline gelen ve o amaçla kullan\u0131lan Malleus Maleficarum<\/strong><\/em> (\u015eeytan Çekici) isimli kitaptan al\u0131nt\u0131d\u0131r. 1486 y\u0131l\u0131nda Heinrich Kramer taraf\u0131ndan yaz\u0131lan kitapta \u015feytanla i\u015fbirli\u011fi içinde olan ki\u015filerin nas\u0131l tan\u0131naca\u011f\u0131ndan tutun da, cad\u0131 oldu\u011fundan \u015füphe edilen ki\u015filere nas\u0131l i\u015fkence edilece\u011fine kadar birçok “ayd\u0131nlat\u0131c\u0131” bilgi bulunur ve kitap, o ça\u011flarda bir nevi “cad\u0131 avc\u0131s\u0131n\u0131n el kitab\u0131” görevi görmü\u015ftür. Bat\u0131 dünyas\u0131nda din ve \u015feytan korkusu kaynakl\u0131 bu tür toplumsal cinnetler, ancak B\u0130L\u0130M\u0130N ilerlemesi ve bilinmeyene aç\u0131kl\u0131k getirmeye ba\u015flamas\u0131yla gücünü kaybetmi\u015ftir.<\/span> <\/p>\n

3. Modern Hristiyanl\u0131k <\/h3>\n

a)<\/strong> Protestan Reformu ve Polemik \u0130nanç Aç\u0131klamalar\u0131 dönemi: <\/strong><\/span>Bu Martin Luther’in 95 maddeyi kilise kap\u0131s\u0131na asmas\u0131 ile ba\u015flar ve Westfalya Bar\u0131\u015f\u0131na kadar (1648-50) sürer.<\/span> Bu dönemde dört temel gelenek ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r: Luteren, Reform, Anabaptist ve Anglikan. Bu hareketlere Romadan da bir tepki hareketi gelmi\u015f ve özellikle Cizvitler bu dönemde ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

b)<\/strong> Rasyonalizm ve Uyan\u0131\u015f dönemi:<\/strong><\/span> <\/strong>1650’den Frans\u0131z devrimine kadar süren dönemdir (1789). Nedensellik ça\u011f\u0131 olarakda bilinir. Kilise ayd\u0131nlanma etkile\u015fimi alt\u0131ndad\u0131r. \u0130ngiltere’de büyük kilise uyan\u0131\u015f\u0131 (Wesley) ortaya ç\u0131kar ve Amerika’da da ayn\u0131  uyan\u0131\u015f görülür (Edwards ve Whitefield). Bu uyan\u0131\u015f döneminde özellikle kilise hümanizme kar\u015f\u0131 büyük bir duyarl\u0131l\u0131k içine girmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

c)<\/span> Geli\u015fim dönemi<\/span><\/strong><\/span>:<\/span><\/strong><\/span> 1789’dan 1.Dünya Sava\u015f\u0131na dek süren dönemdir. Özellikle politik de\u011fi\u015fimler Amerika ve Frans\u0131z devrimi gibi olaylar sosyal de\u011fi\u015fimi de beraberinde getirdi\u011fi için (Endüstri devrimi) bu dönemin ba\u015flang\u0131c\u0131 hep bunlarla \u015fekillenmi\u015ftir. Bu arada Darwin teorileri ve Alman ilahiyatç\u0131lar\u0131n\u0131n (yüksek ele\u015ftiri) ele\u015ftiri metodlar\u0131 kiliseyi belli bir bask\u0131 alt\u0131na al\u0131r ve modern liberal teolojinin do\u011fmas\u0131na neden olur.<\/span><\/p>\n

d) \u0130deolojiler dönemi: <\/span><\/strong>1914 (1.Dünya Sava\u015f\u0131)’ndan bugüne kadar geli\u015fen dönemdir. Yeni tanr\u0131lar türemi\u015ftir. Bunlar\u0131n ço\u011fu sekulerism olarak ortaya ç\u0131kar. Komunizm, Nazizim, Fa\u015fizim, Teolojik Liberalizm, sosyalizm, ekümenizm, individualizm, humanizm hep birbiri ile yar\u0131\u015f halinde ideolojiler olarak yer almaktad\u0131rlar. Bütün bunlarda evangelikalizm dedi\u011fimiz bir kar\u015f\u0131 yap\u0131lanmay\u0131 da olu\u015fturmu\u015ftur. Denominay\u015fianalizm ve Pentekostal \/Karizmatik hareketlerde ayn\u0131 dönemde do\u011fmu\u015ftur.<\/span><\/p>\n

Hristiyanlik’ta ana mezhepler: <\/h3>\n
1. Katolik <\/span><\/div>\n
2. Ortodoks<\/span><\/div>\n
3. Protestan <\/span><\/div>\n
4.  Anglikan (Protestanl\u0131\u011f\u0131n bir kolu da say\u0131labiliyor)<\/span> <\/div>\n

KATOL\u0130K K\u0130L\u0130SES\u0130<\/strong> <\/h3>\n

   Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n Roma Kilisesi taraf\u0131ndan savunulan temel mezhebi; Papa, dinin temsilcisi ve Havari Petrus´un yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Kilise evrenseldir, uzayda ve zamanda tekdir. Papa asla yan\u0131lmaz, Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n tek temsilcisidir. 1. yüzy\u0131lda Papal\u0131k laikti ama 2. yüzy\u0131ldan sonra piskoposluk sistemi sonucunda Papal\u0131k sistemi do\u011fdu ve ard\u0131ndan Vatikan etkisi alt\u0131nda Kutsal Roma \u0130mparatorlu\u011fu kuruldu. Yüzy\u0131llar boyunca siyasi ve hatta askeri bir güç olarak Hristiyanl\u0131k dünyas\u0131n\u0131n ço\u011funlu\u011funu bask\u0131yla yöneten Katolikler, günümüzde görünür bir güç talebini olu\u015fturmuyorlar, Vatikan art\u0131k daha çok ekonomik bir yat\u0131r\u0131m potansiyeli görünümündedir.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

\u015eekil:<\/strong> Dünyada katoliklerin da\u011f\u0131l\u0131m haritas\u0131<\/span> <\/p>\n

   Katolik Mezhebi’nde papazlar\u0131n ba\u015fl\u0131ca görevleri, vaftiz, tövbe, çile, günah ç\u0131kartma, hasta ve ölüm dö\u015fe\u011findekilere ya\u011f sürme, evlenme vb. takdis törenlerini yönetmektir. Temelde ayn\u0131 inançlar\u0131 payla\u015fmakla beraber, ayr\u0131nt\u0131lara ait konularda Katolik Mezhebi’nden ayr\u0131larak ortaya ç\u0131kan baz\u0131 küçük mezhepler vard\u0131r:<\/span> <\/p>\n

1- Keldani Mezhebi<\/span><\/p>\n

2- Ermeni Mezhebi<\/span><\/p>\n

3- Süryani Mezhebi<\/span><\/p>\n

4- Maruni Mezhebi<\/span><\/p>\n

5- K\u0131pti Mezhebi<\/span> <\/p>\n

   Katolik Kilisesi<\/strong> veya Roma Katolik Kilisesi<\/strong>, ruhani ba\u015fkan\u0131 Roma Ba\u015fpiskoposu (Papa) olan, en fazla cemaate sahip Hristiyan mezhebi. Dünyada yakla\u015f\u0131k 1,2 milyar mensubu vard\u0131r. Katolikler yo\u011fun olarak Güney Amerika’da ve Avrupa’n\u0131n güneyinde bulunurlar.<\/span> <\/p>\n

\"\"<\/span> <\/p>\n

   Katoliklik, Kutsal Ruh’un kayna\u011f\u0131, \u0130sa’n\u0131n tanr\u0131sal yönü, geleneklere verdi\u011fi önem, dini törenler ve Havari Petrus’un halefi kabul etti\u011fi Roma Ba\u015fpiskoposu’na (Papa) verdi\u011fi ayr\u0131cal\u0131klarla di\u011fer Hristiyan mezheplerinden ayr\u0131l\u0131r. Papa’n\u0131n yan\u0131lamayaca\u011f\u0131 1870’de al\u0131nan bir kararla resmile\u015fmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

    \n
  • Katolik Kilisesi azizlere ve Meryem’e di\u011fer kiliselerden daha fazla kutsiyet verir.<\/span><\/li>\n
  • Sadece erkekler papaz olabilirler. Evlenemezler, cinsel ili\u015fkide bulunamazlar.<\/span><\/li>\n
  • Katolik Kilisesi bo\u015fanmaya, kürtaja ve suni döllenmeye kar\u015f\u0131d\u0131r.<\/span><\/li>\n
  • Günah ç\u0131karma çok önemli bir yer tutar.<\/span> <\/li>\n<\/ul>\n

    \"\"<\/span><\/p>\n

    Resim:<\/strong> Petrus (Aziz Peter)<\/span><\/p>\n

       Mezhebin ilk kurucusu havarilerden Petrus’dur (Aziz Peter) , bu nedenle Papalar, Petrus’un vekili say\u0131l\u0131rlar.<\/span> Katolikler Kutsal Ruh’un kayna\u011f\u0131 ile ilgili bir tart\u0131\u015fma sonucu Ortodoksluk’tan ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Ortodokslu\u011fa göre Kutsal Ruh, Baba’dan ç\u0131km\u0131\u015fken Katolikler’e göre Baba ile O\u011ful’dan ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

       Bu ayr\u0131m\u0131n sonucunda Roma Kilisesi 1054 y\u0131l\u0131nda Ayasofya’ya gönderdi\u011fi bir belgeyle Ortodoksluk’tan tamamen ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve iki kilise kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 birbirlerini aforoz etmi\u015flerdir. <\/span>1204 y\u0131l\u0131nda 4. Haçl\u0131 Seferleri s\u0131ras\u0131nda, Haçl\u0131 ordusunun \u0130stanbul’u ya\u011fmalay\u0131p Ortodoks kiliselerini basmas\u0131 ve Ortodoks rahipleri öldürmesi sonucu nefret daha da artm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span> <\/p>\n

    \"\"<\/span><\/p>\n

    Katolik inanç sistemi  <\/h4>\n
      \n
    • Papa, \u0130sa’nin havarisi Petrus’un vekilidir. Dini konularda asla yan\u0131lmaz ve Roma Kilisesi ba\u015f kilisedir.<\/span><\/li>\n
    • Roma Kilisesi Kutsal Ruh taraf\u0131ndan idare edilir ve evrenseldir.<\/span><\/li>\n
    • Kutsal Ruh, Baba ve O\u011fuldan ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r (Ortodokslar sadece Baba’dan ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131na inan\u0131rlar)<\/span><\/li>\n
    • \u0130sa hem insan, hem tanr\u0131 tabiat\u0131na sahiptir.<\/span><\/li>\n
    • Meryem günahs\u0131z olup, bakiredir. \u015eefaatte bulunma yetkisi vard\u0131r.<\/span><\/li>\n
    • Azizler \u015fefaatte bulunabilirler.<\/span><\/li>\n
    • Komünyon (Efkaristiya) ayininde ekmek mayas\u0131z olmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/li>\n
    • Günah ç\u0131kartma ve papaza itiraf gereklidir.<\/span><\/li>\n
    • 7 sakrament vard\u0131r (Efkaristiya, Vaftiz, Güçlendirme, Evlilik, Ruhbanl\u0131k, Tövbe=itiraf, Kutsal ya\u011f sürme)<\/span><\/li>\n
    • Ruhban s\u0131n\u0131f\u0131 evlenemez. Ancak ruhban s\u0131n\u0131f\u0131na dahil olanlardan diyakon (diyakozlar) evlenebilirler.<\/span><\/li>\n
    • Bu güne kadar toplanan 20 konsilin kararlar\u0131 da kabul edilmelidir.<\/span><\/li>\n
    • Cuma günleri et ve ya\u011fl\u0131 yiyecekler yenilmez.<\/span> <\/li>\n<\/ul>\n

      Kilisenin 7 sakramenti  <\/strong><\/span><\/h4>\n

         Sacrament<\/em>, s\u0131r veya gizem anlam\u0131na gelir. Protestan kiliseleri genellikle sadece 2 sakramenti (vaftiz ve efkaristiya) kabul eder.<\/span><\/p>\n

        \n
      • Vaftiz: Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n kabulünün ikrar\u0131.  
        <\/span><\/li>\n
      • Evharistya (Kinonia – komünyon): Ekmek ve \u015farap ayini.<\/span><\/li>\n
      • Krizmasyon: Elçisel kilise gelene\u011fi, Kutsal Ruh ile güçlendirme.<\/span><\/li>\n
      • Tövbe ve Günah \u0130tiraf\u0131: Ruhani ki\u015fiye, i\u015flenmi\u015f oldu\u011fu günah\u0131 itiraf etme, tövbe etmek.<\/span><\/li>\n
      • Ya\u011f sürme: Hasta ve ölüm dö\u015fe\u011findeki insanlar\u0131, özel-kutsal ya\u011flar sürerek kutsama eylemi.<\/span><\/li>\n
      • Ruhbanl\u0131k: Rahiplik, Tanr\u0131’ya ve kilise toplulu\u011funa hizmet etmek için kendini adam\u0131\u015f ki\u015filer, ruhani görevliler.<\/span><\/li>\n
      • Evlilik: Evlilik antla\u015fmas\u0131kutsald\u0131r ve bozulamaz. Bo\u015fanmak günah ve yasakt\u0131r.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

         <\/p>\n

        \"\"<\/p>\n

           <\/span><\/p>\n

        \"\" \"\"<\/p>\n

        Resim:<\/strong> Vaftiz; Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n kabulünün ikrar\u0131.<\/span><\/span> <\/p>\n

        Holy Grail (Kutsal Kase)<\/h3>\n

           Kutsal Kase, Son Ak\u015famYeme\u011fi’nde Hz. \u0130sa’n\u0131n su veya \u015farap içmek için kulland\u0131\u011f\u0131 ve Arimateal\u0131 Yusuf’un çarm\u0131ha gerilen Hz. \u0130sa’n\u0131n kan\u0131n\u0131 doldurdu\u011fu kadeh olarak bilinmekteydi. Kutsal Kase, Hz. \u0130sa’n\u0131n kadehi olarak kabul ediliyordu.Tarihte “Sangreal Belgeleri” ad\u0131yla an\u0131lan belgeler de inan\u0131\u015fa göre Kutsal Kase ile birlikte gömülmü\u015ftü. Belgelerin bin y\u0131ld\u0131r Tap\u0131nak \u015eövalyeleri taraf\u0131ndan korundu\u011funa inan\u0131l\u0131yor. Tap\u0131nak \u015eövalyeleri’nin sahip oldu\u011fu kudretin kayna\u011f\u0131 olarak Kutsal Kase gösteriliyor.<\/span><\/p>\n

        \"\" <\/span><\/p>\n

           Tap\u0131nak \u015eövalyeleri’ne göre Kutsal Kase bir kase de\u011fil. Kase efsanesinin yani ayinde kullan\u0131lan kadehin dahice dü\u015fünülmü\u015f bir alegori oldu\u011funu iddia ediyorlar. Belki de Kutsal Kase efsanesindeki ayinde kullan\u0131lan kadeh, ba\u015fka bir gücün cisimle\u015fmi\u015f halidir. Kutsal Kase insanl\u0131k tarihinin en çok aranan hazinesidir. Efsanevi Kase hikayelere, sava\u015flara ve bitmek tükenmek bilmeyen sorulara neden olmu\u015ftur.<\/span> <\/p>\n

        VAT\u0130KAN DEVLET\u0130<\/h3>\n

           \u0130talya’n\u0131n tarihiyle hemen hemen ayn\u0131 tarihe sahip olan dünya Katolik dininin merkezi kabul edilir.<\/span> <\/span>0,44 km² alana sahiptir. Vatikan Neron’un yüzlerce hristiyan\u0131 yakarak katletti\u011fi Vatikan tepesinde kurulmu\u015ftur. Buras\u0131, Ortaça\u011f’da s\u0131tman\u0131n kayna\u011f\u0131 olan batakl\u0131\u011f\u0131n çevreledi\u011fi bir tepedir.<\/span> <\/span><\/p>\n

        Resmi ismi:<\/span><\/strong> Holy See (Vatican City) yani Kutsal \u015eehir<\/span> <\/span><\/p>\n

        Yönetim biçimi:<\/strong> <\/span>Seçime Dayal\u0131 Mutlak Monar\u015fi. <\/span>Pontificio ruhban s\u0131n\u0131f\u0131 taraf\u0131ndan yönetilir. Devlet ba\u015fkan\u0131 Papa’d\u0131r.<\/span> <\/p>\n

        Endüstri:<\/strong> <\/span>Mozaik ve üniforma imalat\u0131, dünya çap\u0131nda finans ve bankac\u0131l\u0131k aktivitesi<\/span> <\/span><\/p>\n

        Para birimi:<\/span> <\/strong><\/span>Euro (EUR)<\/span> <\/strong><\/span><\/p>\n

        \"\"<\/p>\n

        Resim:<\/strong> Vatikan’\u0131n armas\u0131<\/span> <\/p>\n

         <\/p>\n

        \"\"<\/p>\n

        Resim: <\/span><\/strong>Vatikan’\u0131n bayra\u011f\u0131 <\/span><\/span><\/p>\n

        Beyaz, papan\u0131n melekli\u011fi; sar\u0131 da Tanr\u0131’n\u0131n güne\u015fi ile özle\u015ftirilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca önemli olarak sar\u0131 tarafta Papan\u0131n ba\u015f\u0131na takt\u0131\u011f\u0131 taç gösterilmi\u015ftir. Papal\u0131k taraf\u0131ndan kutsal ilan edilmi\u015f resmi Vatikan bayra\u011f\u0131d\u0131r. Anahtar her Hristiyan mezhebine önemlidir.<\/span><\/span><\/p>\n

        \"\"  <\/p>\n

        \"\"<\/p>\n

        Resim:<\/strong> Papa XVI. Benedictus (Papa olmadan önceki ismi Joseph Alois Ratzinger’dir.)<\/span><\/p>\n

           Vatikan’\u0131n üye oldu\u011fu uluslararas\u0131 örgüt ve kurulu\u015flar:<\/strong> CE (Avrupa Konseyi), IAEA (Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Ajans\u0131), ICFTU (Uluslararas\u0131 Serbest Ticaret Birlikleri Konfederastonu), Intelsat (Uluslararas\u0131 Telekomünikasyon ve Uydu Örgütü), IOM (Uluslararas\u0131 Göçmen Te\u015fkilat\u0131), ITU (Uluslararas\u0131 Telekomünikasyon Birli\u011fi), NAM, OAS (Amerika Devletleri Te\u015fkilat\u0131), OPCW (Kimyasal Silahlar\u0131 Yasaklama Organizasyonu), OSCE (Avrupa Güvenlik ve \u0130\u015fbirli\u011fi Örgütü), UN (Birle\u015fmi\u015f Milletler), UNCTAD (Birle\u015fmi\u015f Milletler Ticaret ve Kalk\u0131nma Konferans\u0131), UNHCR (BM Mülteciler Yüksek Komiserli\u011fi), UPU (Dünya Posta Birli\u011fi), WHO (Dünya Sa\u011fl\u0131k Örgütü), WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Te\u015fkilat\u0131), WToO (Dünya Turizm Örgütü), WTrO (Dünya Ticaret Örgütü).<\/span> <\/p>\n

        \"\" <\/p>\n

           1929’da \u0130talya Devleti’yle Kilise aras\u0131nda Patti Lateranensi antla\u015fmas\u0131 imzalanm\u0131\u015f, bu antla\u015fmayla ülkenin resmi dininin Katolik dini oldu\u011fu ve Roma’n\u0131n kutsal bir \u015fehir oldu\u011fu ilan edilmi\u015ftir.<\/span> <\/span><\/p>\n

        \"\"<\/p>\n

        Resim:<\/strong> Vatikan’\u0131 koruyan \u0130sviçreli askerler Papa ile birlikte<\/span><\/p>\n

           <\/span>Geçmi\u015fte, \u0130talya Devleti ile Kilisenin ili\u015fkileri dönü\u015fümlü olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, \u0130talya Krall\u0131\u011f\u0131 kurulduktan sonra “Özgür Devletin \u0130çinde Özgür Kilise” prensibini kabul etmi\u015flerdir. Dolay\u0131s\u0131yla, devlet, kiliseye sonsuz özgürlük verirken kontrolü de elden b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span> <\/p>\n

           Günümüzde Vatikan diye bilinen yerle\u015fim alan\u0131 yeryüzündeki tek Tanr\u0131 Kenti statüsündedir. Vatikan bu özelli\u011fi nedeniyle Kutsal Kent’tir. Bu Tanr\u0131 Kenti ayn\u0131 zamanda bir “devleti” içinde bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Vatikan yeryüzündeki tek Tanr\u0131–Kenti ve devletidir. Vatikan’\u0131n bugünkü statüsü 1870’de \u0130talya’da bulunan Papa Devletleri’nin, \u0130talyan Ulusal Birli\u011fi’nin kurulabilmesi amac\u0131yla ilga edilmeleriyle ba\u015flam\u0131\u015f ve son hukuki \u015feklini Mussolini ile Vatikan’\u0131n D\u0131\u015f \u0130\u015fleri Bakan\u0131 Kardinal Gaspari aras\u0131nda 26 Ekim 1926’da imzalanan “Concordat” (Mukavele) ile alm\u0131\u015ft\u0131r. Böylelikle Vatikan \u0130talya’da “devlet içinde devlet” statüsü edinmi\u015ftir. Vatikan’a tüm giri\u015fler Roma’n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan yap\u0131labilmektedir. Di\u011fer bir deyi\u015fle Vatikan, \u0130talya Devleti’nin tüm haklar\u0131ndan yararlanabilen fakat kendi bayra\u011f\u0131na ve egemenli\u011fine sahip ayr\u0131 bir devlettir.<\/span> <\/p>\n

        \"\" \"\"<\/p>\n

        Resim: <\/strong>Vatikan’\u0131 koruyan \u0130sviçreli askerlerin 3 parmakl\u0131 el i\u015fareti ve amblemleri<\/span><\/span><\/p>\n

           Vatikan’\u0131n ismi Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n ilk 1350 y\u0131ll\u0131k döneminde hiç a\u011f\u0131za al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131. Çünkü 1267’ye kadar böyle kutsal say\u0131lm\u0131\u015f bir yerle\u015fim alan\u0131 yoktu. O zamana kadar Papalar Vatikan’da de\u011fil Lateran diye bilinen yerle\u015fim alan\u0131nda otururlard\u0131. Papalar yakla\u015f\u0131k 1000 y\u0131l buradan yönetmi\u015flerdi Katolik alemini. 14. yüzy\u0131lda Papalar, Fransa’n\u0131n \u015fimdi tiyatro \u015fenlikleriyle tan\u0131nan Avignon \u015fehrinde ya\u015famaktayd\u0131lar. Bunlar Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n en tart\u0131\u015fmal\u0131 Papalar\u0131yd\u0131lar. Fransa krallar\u0131 taraf\u0131ndan korunan bu Papalar 13. ve 14. yüzy\u0131llara damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015ftu. Papalar\u0131n Vatikan’a geçi\u015fleri 1377 y\u0131l\u0131nda, Avignon’daki Papalar\u0131n sultas\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra olmu\u015ftur. Bu nedenle “Lateran Kilise Kararlar\u0131” daima Vatikan kararlar\u0131na öncelik sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bugünkü Vatikan’\u0131n tesisi s\u0131ras\u0131nda da yine Lateran Sözle\u015fmeleri rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

           Papal\u0131k seçimi oldukça uzun sürdü ve nihayet 19 Nisan 2005 günü \u015eili’li Kardinal Jorge Arturo Medina Estevez, Latince “Papa’m\u0131z belirlendi” anlam\u0131na gelen “Habemus Papam” dedikten sonra yeni Papa’n\u0131n ismini aç\u0131klad\u0131. Estevez, yeni Papa’n\u0131n, Kardinaller Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Joseph Ratzinger oldu\u011funu ilan etti. Yeni Papa’n\u0131n, 16’nc\u0131 Benedictus ad\u0131n\u0131 kullanaca\u011f\u0131 belirtildi. Benedictus Papa seçildi\u011finde 78 ya\u015f\u0131ndayd\u0131 ve 1730’dan bu yana seçilen en ya\u015fl\u0131 papa oluyordu.<\/span><\/p>\n

           Yeni Papa’n\u0131n seçili\u015fi, Sistine \u015eapeli’nden yükselen beyaz dumanla bildirildi. St. Pietro Katedrali’nin çanlar\u0131 da çalmaya ba\u015flad\u0131. Yeni Papa’n\u0131n seçildi\u011fi anlam\u0131na gelen beyaz duman\u0131 görebilmek için binlerce Katolik San Pietro Meydan\u0131’nda bekliyordu. Seçilen Papa, tarihin 265’inci Papa’s\u0131 oldu. 52 ülkeden 115 seçmen kardinalin kat\u0131l\u0131m\u0131yla Sistine \u015eapeli’nde yap\u0131lan seçimin ikinci gününde TS\u0130 18.50’de bacadan yükselen beyaz dumanla Papa’n\u0131n seçildi\u011fi duyuruldu. Beyaz duman\u0131n yükselmesiyle Roma’daki halk, St. Pietro Meydan\u0131’na ak\u0131n etmeye ba\u015flad\u0131. Ratzinger, kimi konulardaki tutucu görü\u015fleriyle dikkat çekiyor. XVI. Benedictus’un kendisinden önce gelen Papa II. Jean Paul’e göre \u0130slam dinine ve Müslümanlara kar\u015f\u0131 daha kat\u0131 bir yakla\u015f\u0131m\u0131 savundu\u011fu dü\u015fünülmektedir. XVI. Benedictus, diyalogdan ziyade Müslümanlara kar\u015f\u0131 dinsel bir tart\u0131\u015fma açma e\u011filimi göstermektedir.<\/span> <\/p>\n

        Papa’n\u0131n Kabul Günleri ve Vatikan \u015eehri <\/strong><\/span><\/h3>\n

           Papa’n\u0131n kabul günü genellikle haftada bir kez (Çar\u015famba) Vatikan \u015fehrinde, yaz\u0131n ise Roma’ya yakla\u015f\u0131k 40km uzakl\u0131kdaki Castel Gondolfo’da gerçekle\u015ftirilmektedir. Bu genel Kabul gününe kat\u0131lmak için ilgili büroya ba\u015fvuru yapmak gerekmektedir. Katolik dinine mensup olanlardan ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu kiliseden bir yaz\u0131 getirmesi istenmektedir. Papa’n\u0131n kabul gününe kat\u0131lacak bayanlar, uzun kollu, ba\u015f\u0131 kapal\u0131 ve sade giysiler giymek zorundad\u0131rlar. Koyu renkli veya dikkati çekmeyen elbiseler tercih edilmektedir. Erkeklerin ise koyu renkli ceket ve kravat ile kat\u0131lmalar\u0131 uygun görülmektedir.<\/span> <\/p>\n

        \"\"<\/p>\n

        Resim:<\/strong> Vatikan \u015fehri<\/span><\/span><\/p>\n

         Minik devlet, Büyük Güç<\/strong><\/span> <\/p>\n

           Bugünkü Vatikan, yerle\u015fim alan\u0131 itibariyle, kal\u0131n surlar\u0131yla birlikte 44 hektarl\u0131k bir alan\u0131 kaplamaktad\u0131r. Çevresindeki surlar bir saatte dola\u015f\u0131labilir. 1527’de \u0130spanyollar\u0131n i\u015fgaline u\u011frayan Vatikan’\u0131n y\u0131k\u0131lan surlar\u0131 ve binalar\u0131 yeniden in\u015fa edilmi\u015ftir. Vatikan’\u0131,  \u0130sviçreli Katolik askerler, geleneksel giysileri içinde korumaktad\u0131rlar. Ünlü Devlet kuramc\u0131s\u0131 Makyavel (Niccolò Machiavelli), ayn\u0131 zamanda “prens” olan Papalar\u0131n kendilerini paral\u0131 asker olan \u0130sviçrelilere korutmas\u0131n\u0131 sert bir dille ele\u015ftirmi\u015fti. Ona göre bu paral\u0131 askerler, kendilerine daha fazla para veren dü\u015fmanlara Papa’y\u0131 satabilirlerdi. Makyavel’in dedi\u011fi do\u011fruydu. Nitekim bir kaç kez Papalar, \u0130sviçreli askerlerin ihanetine u\u011fram\u0131\u015flard\u0131. Ama yine de Papalar kendilerini \u0130sviçreli paral\u0131 askerlce korunmaktan vazgeçmemi\u015flerdi. Nedeni de çok ilginçti. \u0130sviçreli paral\u0131 askerler ihanet etseler bile Vatikan’\u0131n hiç bir s\u0131rr\u0131n\u0131 aç\u0131klam\u0131yorlard\u0131. Vatikan’\u0131 gizemli bir Kilise–Devleti yapan bu olabilir. Ö\u011fretiye göre “Vatikan’da ö\u011frenilen s\u0131rlar öbür dünyada bile aç\u0131klanmaz.” Vatikan’\u0131n s\u0131rlar\u0131n\u0131 aç\u0131klayanlar\u0131n ve nesiller boyunca ailelerinin canlar\u0131 ve mallar\u0131 güvenlikte olmaz. Çünkü Vatikan gerçekten de inan\u0131lmas\u0131 güç s\u0131rlar\u0131 bar\u0131nd\u0131ran, gizli geçitleri, \u015fifreleri ve yeralt\u0131 yollar\u0131yla tam anlam\u0131yla “esrarengiz” say\u0131lan bir yerdir ve bu \u015föhretini de yüzlerce y\u0131ld\u0131r sadece kendisine saklad\u0131\u011f\u0131 s\u0131rlar\u0131n\u0131n ba\u015fkalar\u0131nca ö\u011frenilebilmesini önleyerek edinmi\u015ftir.<\/span> <\/p>\n

        \"\"<\/p>\n

        Resim:<\/strong> Sistine \u015eapeli, Papa’n\u0131n resmi ikametgah\u0131d\u0131r. \u015eapel dikdörtgen prizma \u015feklindedir. 40,93 metre boya, 13,41 metre ene sahiptir; bu boyutlar Süleyman’\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131 için Eski Ahit’te verilen ölçülerdir. Yüksekli\u011fi 20,7 metredir. Tavan\u0131 Michelangelo taraf\u0131ndan 1508-1512 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda çizilmi\u015f ve boyanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span> <\/p>\n

           Vatikan, kendi pasaportu, kendi devlet kurulu\u015flar\u0131 ve bürokratlar\u0131 olan bir devlettir. Nedir ki, bu devleti di\u011fer devletlerden ay\u0131ran temel farkl\u0131l\u0131klar vard\u0131r. Vatikan Pasaportu bizzat Papa taraf\u0131ndan verilir. Bu pasaport geçicidir. Vatikan istedi\u011fi zaman tek tarafl\u0131 olarak iptal edebilir ya da hiç vermemi\u015f gibi kay\u0131tlardan ç\u0131kartabilir. Pasaportun özelli\u011fi hiç bir \u0131rk ya da milliyet gözetilmeden verilebiliyor olmas\u0131d\u0131r. Ne var ki tek ko\u015fulu, pasaport alacak \u015fahs\u0131n Katolik Kilisesi’ne kay\u0131tl\u0131 dindar olarak tan\u0131nm\u0131\u015f bir Katolik olmas\u0131d\u0131r.Vatikan’da alt\u0131 dikkatle çizilmesi gereken bir özellik vard\u0131r. Ço\u011funlukla devlet olarak bilinen Vatikan ile “Papal\u0131k Makam\u0131” bir ve ayn\u0131 (özde\u015f) san\u0131lmaktad\u0131r. Bu eksik bir bilgidir. Papa, Katoliklerin ba\u015f\u0131 olarak yeryüzündeki tüm Katoliklerin “Kutsal Pederi”dir, ama sadece ve sadece Vatikan Devleti’nin Devlet Ba\u015fkan\u0131’d\u0131r. Tüm Katolikler’in “Devlet Ba\u015fkan\u0131” de\u011fildir. Bu görevinde Papa’n\u0131n bir Ba\u015fbakan\u0131, bir Senatosu ve Bakanlar\u0131 vard\u0131r. Bunlar da siyasi yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 itibariyle sadece Vatikan’la tan\u0131ml\u0131 ve s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131rlar. Ancak, dinsel yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 itibariyle tüm Katolikleri ba\u011flarlar.<\/span> <\/p>\n

        \"\"<\/p>\n

        Resim:<\/strong> Ünlü  “Âdem’in Yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131”  freski (<\/span>Sistine \u015eapeli’nin tavan\u0131nda bulunan Michelangelo imzal\u0131 fresk. Resimde, Tanr\u0131 elini uzat\u0131r ve Adem’i yarat\u0131r.)<\/span><\/span><\/p>\n

           <\/span>Devlet ve siyasi erk olarak Vatikan’\u0131n en önemli ve güçlü kurumu, “Curia<\/strong>”d\u0131r. Bu kurum Devlet olarak Vatikan’\u0131n beynidir. Curia, Tanr\u0131 taraf\u0131ndan öngörülmü\u015f bir kurum olmad\u0131\u011f\u0131 için gerekli görüldü\u011fü takdirde Papa’n\u0131n emriyle ilga edilebilir.<\/span><\/p>\n

           Vatikan’\u0131n servetinin tam olarak ne kadar oldu\u011fu hiç bir zaman aç\u0131klanmayan bir s\u0131rd\u0131r. Y\u0131ll\u0131k gelirleri baz\u0131 kalemlerde aç\u0131klan\u0131r, yapt\u0131\u011f\u0131 aç\u0131klamalar biraz da abart\u0131larak gösterilir ancak mal varl\u0131\u011f\u0131 tam olarak asla aç\u0131klanmaz. Vatikan tam bir “Bezirgan” gibidir; daima gelirlerinin azl\u0131\u011f\u0131ndan yak\u0131n\u0131r ama ilginçtir ki her geçen y\u0131l biraz daha zenginle\u015fir, biraz daha fazla para kazan\u0131r. Vatikan’\u0131n do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak sahibi oldu\u011fu veya yönlendirdi\u011fi günlük, haftal\u0131k ve ayl\u0131k 200’den fazla gazete ve dergi, 154 radyo istasyonu veya emisyonu, 49 TV kanal\u0131 veya kablolu yay\u0131n\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bütçesi; katoliklerden kesilen kilise vergisi, aidatlar, ba\u011f\u0131\u015flar, \u015firket gelirleri, hisse senedi-tahvil-bono gelirleri, bankac\u0131l\u0131k ve faiz gelirleri, hediyelik e\u015fya sat\u0131\u015flar\u0131ndan elde edilen gelirlerle bas\u0131n yay\u0131ndan elde edilen reklâm gelirlerinden olu\u015fmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

        Vatikan’\u0131n iç siyasetinde ve çeki\u015fmelerinde etkili olan 4 dinsel ak\u0131m vard\u0131r:<\/strong> <\/span><\/p>\n

           Bunlardan birincisi, Dominiken<\/strong> tarikat\u0131d\u0131r. Bunlar için en önemli olan husus kurum olarak Kilise’nin süreklili\u011finin korunmas\u0131 ve her ko\u015ful alt\u0131nda savunulmas\u0131d\u0131r. Dominikenler, “Önce Kilise” diyen tarikattir. Aristokratik ama ayn\u0131 zamanda da gaddar ve dogmatik olmakla tan\u0131n\u0131rlar. Ortaça\u011f’\u0131n Engizisyon Mahkemeleri’ni bunlar kurdurmu\u015flar ve milyonlarca insan\u0131 –özellikle de cad\u0131 diye nitelendirdikleri kad\u0131nlar\u0131– yakt\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Dominikenler’in tam kar\u015f\u0131s\u0131nda Fransiskan<\/strong> tarikat\u0131 vard\u0131r. Bunlar içinse önce Roma’daki Kilise de\u011fil, “Önce Hristiyanl\u0131k” gelir. Fransiskanlar yoksullardan yana, din ad\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z çal\u0131\u015fan ke\u015fi\u015fler toplulu\u011fudur. Onlar için önce Kilise veya Papa de\u011fil, Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n yeryüzünde egemen olmas\u0131 önemlidir.Üçüncü topluluk Fransiskanlar kadar çal\u0131\u015fkan ama Dominikenler kadar ac\u0131mas\u0131z olabilen Cizvitler<\/strong> tarikat\u0131d\u0131r. Bunlar Katolik aleminin “Entellektüelleri” konumundad\u0131rlar. Bunlar için önemli olan ise “Papal\u0131k Makam\u0131”d\u0131r. Papalar\u0131n kendileri veya Kilise’nin kendisi de\u011fil, “Papal\u0131k Makam\u0131”n\u0131n korunmas\u0131 ve savunulmas\u0131 öncelik ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Cizvitler bu anlay\u0131\u015fla bir çok Papa’ya –halen Papa olan 2. John Paul da dahil– kar\u015f\u0131 ç\u0131km\u0131\u015flard\u0131r. Papalar\u0131 yücelten OPUS DEI ile Papal\u0131k Makam\u0131’n\u0131 yücelten Cizvitler kavgal\u0131d\u0131rlar. Cizvitlere göre OPUS DEI, Papa–Tap\u0131n\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Papolatry) yapmaktad\u0131r. Cizvitler en h\u0131zl\u0131 misyoner örgütüdür. OPUS DEI dördüncü ak\u0131m\u0131n temsilcisidir. Onlara göre Papa’n\u0131n kimli\u011fi, Kilise’nin de, Papal\u0131k Makam\u0131’n\u0131n da üstündedir. Papa, Tanr\u0131–Krall\u0131\u011f\u0131’n\u0131n kutsal önderidir. Böylesine yüce bir mertebeye eri\u015febilen ki\u015fi de elbette “Ola\u011fanüstü” bir ki\u015fidir. Bu nedenle OPUS DEI, böylesine ola\u011fanüstü bir ki\u015fi taraf\u0131ndan temsil edilen Vatikan Devleti’ni yüceltir ve Kilise’yi ikinci planda görür. Vatikan Devleti’nin uluslararas\u0131 “Resmi” ideolojisi ise i\u015fte bu dört ak\u0131m\u0131n ortak paydalar\u0131yla olu\u015fturulmu\u015f olan ve tüm Hristiyan alemini bir çat\u0131 alt\u0131nda toplamay\u0131 öngören Ekümenizm Hareketidir<\/strong>.<\/span>  <\/p>\n

        \"\"<\/p>\n

        Resim:<\/strong> Ortaça\u011f\u0131n en büyük Alman filozofu ve bilgini Albertus Magnus (1193-1280), Dominiken tarikat\u0131na mensuptur.<\/p>\n

        ORTODOKSLUK<\/h3>\n

           Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n ikinci önemli mezhebi; Geleneksel tüm din dogmalar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k anlam\u0131na gelir. Papal\u0131k kabul edilmez ve Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n tek yetkilisi olarak Peygamber \u0130sa kabul edilir. Daha sonralar\u0131 Bizans taraf\u0131ndan benimsenmi\u015ftir. Patrik ba\u011f\u0131ms\u0131z kiliser birli\u011finin ba\u015fkan\u0131d\u0131r. <\/span><\/p>\n

         <\/span><\/p>\n

        \"\"<\/p>\n

        \u015eekil: <\/strong>Dünyada ortodokslar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m haritas\u0131<\/span><\/span> <\/p>\n

           \u0130konlara sayg\u0131 gösterilir ama tap\u0131lmaz, simgelere önem verilir. MS 1054´de, Roma´dan ayr\u0131lan kiliseler taraf\u0131ndan kuruldu sonra Slavlar aras\u0131nda yay\u0131ld\u0131. Günümüzde, Yunan Kilisesi a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndad\u0131r ve hala eski merkez \u0130stanbul´u yani Konstantinapolis´i amaçlamaktad\u0131rlar oysa Patriklik hala \u0130stanbul’dad\u0131r.<\/span> <\/span><\/p>\n

        \"\"<\/p>\n

        Resim:<\/strong> Bir ikona<\/span><\/span><\/p>\n

        \u0130nanç Sistemi<\/strong> <\/h4>\n
          \n
        • Patrik ruhani ba\u015fkand\u0131r, yan\u0131labilir.<\/span><\/li>\n
        • Roma Katolik Kilisesi evrensel de\u011fildir, papa gibi o da yan\u0131labilir.<\/span><\/li>\n
        • Kutsal Ruh, Sadece Baba’dan ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/li>\n
        • \u0130sa hem insan, hem tanr\u0131 tabiat\u0131na sahiptir.<\/span><\/li>\n
        • Meryem ve aziz ikonalar\u0131na sayg\u0131 gösterilir<\/span><\/li>\n
        • Komünyon (Kudas) ayininde ekmek mayal\u0131 olmal\u0131d\u0131r ve \u015farap suland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/li>\n
        • 7 sakrament vard\u0131r.<\/span><\/li>\n
        • Patrik, ba\u015fpiskopos, piskopos ve ke\u015fi\u015fler d\u0131\u015f\u0131ndaki papazlar ve diyakozlar evlenebilir.<\/span><\/li>\n
        • Sadece ilk 7 konsilin kararlar\u0131 kabul edilmelidir.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

          \"\"<\/p>\n

           <\/p>\n

          Resim:<\/strong> Slav ortodoks haç\u0131<\/span><\/p>\n

             <\/span>Ortodoks Kilisesi, her ülkede ayr\u0131 örgütlenmi\u015fdir. Her ba\u011f\u0131ms\u0131z ortodoks kilisenin bir ba\u015fpiskoposu ve ona ba\u011fl\u0131 piskoposlar\u0131 bulunur. Ba\u015fpiskopos kendi piskoposlar\u0131n\u0131 seçer ve piskoposlar\u0131ndan olu\u015fturdu\u011fu meclis ile (Sen Sinod) \u015fehirlerin veya bölgelerin ba\u015f\u0131nda bulunan piskopos ya da metropolitleri vas\u0131tas\u0131yla tüm ülkedeki kiliselerin dini reisi olur.<\/span> <\/p>\n

          \"\"<\/p>\n

          Resim:<\/strong> Ortodoks din adamlar\u0131<\/span><\/p>\n

             <\/span>Patrik, Katoliklikteki gibi devlet ba\u015fkan\u0131 statüsünde de\u011fildir, di\u011fer kendisi de bir ba\u015fpiskopos olup sadece sayg\u0131nl\u0131k bak\u0131m\u0131ndan di\u011ferlerinden üst seviyededir ancak di\u011fer ba\u015fpiskoposlar\u0131n yönetim bölgelerine müdahale yetkisi yoktur.<\/span><\/p>\n

             Ortodokslukta Patriklerin ya da piskoposlar\u0131n yan\u0131lmazl\u0131k özellikleri yoktur bunun ifadesi dahi \u015firk kabul edilir.<\/span><\/p>\n

             Katolik Kilisesi ile Kutsal Ruh’un kayna\u011f\u0131 ile ilgili bir tart\u0131\u015fma sonucu görü\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na dü\u015fmü\u015flerdir. Ortodokslu\u011fa göre Kutsal Ruh, Baba’dan ç\u0131km\u0131\u015fken. Katolikler’e göre Baba ile O\u011ful’dan ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. <\/span>Bu ayr\u0131m sonucu Roma Kilise’si 1054 y\u0131l\u0131nda Ayasofya’ya gönderdi\u011fi bir belge ile Ortodoksluk’tan tamamen ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve iki kilise kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 birbirlerini aforoz etmi\u015flerdir.<\/span> <\/p>\n

          \"\"<\/p>\n

          Resim:<\/strong><\/span> Rum ortodoks kilisesi ba\u015fpiskoposu<\/span><\/span> <\/span><\/p>\n

             1204 y\u0131l\u0131nda 4. Haçl\u0131 seferleri s\u0131ras\u0131nda, Haçl\u0131 ordusunun \u0130stanbul’u ya\u011fmalay\u0131p,Ortodoks kiliselerini bas\u0131p ortodoks rahiplerini öldürmesi üzerine nefret daha da artm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span>1964 y\u0131l\u0131nda dönemin Papa’s\u0131 VI. Paul ile Patrik I. Athenagoras kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak aforozlar\u0131 kald\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Ancak iki kilise aras\u0131ndaki bu yumu\u015fama halka yans\u0131mam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span> <\/p>\n

             \u0130kon<\/strong> veya ikona<\/strong>, Hristiyan Ortodoks mezhebinde görülen \u0130sa, Meryem veya azizlerin tahta üzerine mumlu ve yumurtal\u0131 boyalarla yap\u0131lan dinî içerikli resimleridir.<\/span> <\/p>\n

          \"\"<\/p>\n

          Resim:<\/strong> Bir ikona<\/span> <\/span><\/p>\n

             \u0130kona, ayin düzeninin bütünleyici bir parças\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Dinsel sanat\u0131n ürünü de\u011fildir. Simgecili\u011fe dayan\u0131r ve tinsel bir din görü\u015fünü yans\u0131tan kutsal sanata ba\u011flan\u0131r. Kilise, 8 ve 9. yüzy\u0131llarda ikonk\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k bunal\u0131m\u0131nda, ikonlar\u0131n anlam\u0131n\u0131 belirlemek zorunda kald\u0131. Dinsel anlam\u0131, 7. konsilde olu\u015fturuldu. \u0130kon ressam\u0131 ki\u015fisel görü\u015fü yans\u0131tan bir sanatç\u0131 de\u011fil, ayinleri yöneten papaz gibi, kilisenin görü\u015fünü dile getiren bir arac\u0131 olmu\u015ftur. \u0130konnun, hristiyanl\u0131\u011fa ili\u015fkin bir temeli vard\u0131r: \u0130sa yaln\u0131zca Tanr\u0131’n\u0131 sözü de\u011fil, ayn\u0131 zamanda görüntüsüdür. Temel anlam\u0131yla ikon, \u0130sa’n\u0131n görüntüsünün insan eli de\u011fmeden cisimle\u015fmi\u015f halidir; annesinin ve azizlerin görüntüsü de tanr\u0131la\u015fm\u0131\u015f bedene kavu\u015fur. Tanr\u0131sal lütuf, ikonda kutsanm\u0131\u015f olarak yer al\u0131r. Görüntüye gösterilen sayg\u0131 Tanr\u0131’ya yöneliktir.<\/span> <\/p>\n

          \"\"<\/p>\n

          Resim:<\/strong> Bir ikona <\/p>\n

             \u0130konalar ilk kez Yunan-Roma Antikça\u011f\u0131’nda mezarta\u015f\u0131 portrelerinde kullan\u0131ld\u0131. A\u011faç üzerine tutkal boya ya da mum cila ile resmedildi. Bu görüntüler daha sonra Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda çok tutundu. Büyük Constantius’un ba\u015fkentin ilk üç piskoposunun portrelerini Forum’da k\u0131z\u0131l somaki bir sutuna ba\u011flatt\u0131\u011f\u0131 bilinir.\u0130sa’n\u0131n ve Meryem’in ya da bir azizin herhangi bir ikonu, hristiyanlarca Tanr\u0131 kat\u0131nda bir arac\u0131 olarak kabul ediliyordu. 8. yüzy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda 3. Leon <\/em> ikonk\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k hareketini ba\u015flatt\u0131 ve görüntüye tap\u0131lmas\u0131n\u0131 yasaklad\u0131. Kullan\u0131m\u0131n yeniden ba\u015flamas\u0131 ile ikon, ayin düzeninin bir parças\u0131n\u0131 olu\u015fturdu ve ikonostas\u0131n üzerinde yer ald\u0131. \u0130konk\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k döneminde yap\u0131lan tahribata kar\u015f\u0131n bu olaydan önce yap\u0131lm\u0131\u015f birkaç ikon, özellikle Sina’da bir manast\u0131r\u0131n e\u015fsiz koleksiyonu bugünlere kadar gelebildi. Bu koleksiyonun en ünlü parçalar\u0131ndan biri, yap\u0131l\u0131\u015f tarz\u0131yla Antikça\u011f’\u0131n gerçek portrelerini and\u0131ran Petrus’un ikonudur. Bizans’ta bezeme sanat\u0131 olarak ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131 ve ikonlarda genellikle \u0130ncil’den betimlemeler i\u015flenirdi. \u0130sa ikonagrafide azizlik anlam\u0131ndaki halesindeki baba-o\u011ful-kutsal ruh harflerinin ba\u015f harflerin\u0131n yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu haç i\u015faretiyle di\u011fer ikonlardan ayr\u0131l\u0131r.<\/span> <\/strong><\/span><\/p>\n

          Ortodoks ilahiyat\u0131n\u0131n ay\u0131r\u0131c\u0131 özellikleri<\/strong><\/span> <\/h4>\n
            \n
          • Apophaticism doktrini:<\/strong> Bu, sözcüklerin ya da dü\u015füncelerin üstünde, ötesinde anlam\u0131na gelmektedir. Cataphatic (dü\u015füncelere ve sözlere göre) kelimesinin tam tersidir. K\u0131sacas\u0131 Tanr\u0131 kesinlikle anla\u015f\u0131lamaz. Bilinen tek \u015fey O’nun bilinemezli\u011fidir. Bu doktrin Tanr\u0131’n\u0131n ne oldu\u011funu de\u011fil de ne olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatmaya çal\u0131\u015f\u0131r. Örne\u011fin; “Tanr\u0131 her yerde” (omnipresent) demek yerine “Tanr\u0131 hiçbir yere s\u0131\u011fd\u0131r\u0131lamaz” \u015feklinde konu\u015fmay\u0131 tercih ederler. Yani pozitif önermeyle negatif reddetme aras\u0131nda fark vard\u0131r.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

               Ortodokslu\u011fun vurgulad\u0131\u011f\u0131 inanç, Tanr\u0131’n\u0131n tarifi mümkün olmayan bir giz oldu\u011fudur.<\/span> <\/p>\n

              \n
            • Ortodokslu\u011fun estetizmi:<\/strong> \u0130badette be\u015f duyu organ\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Görme, duyma, koklama, dokunma, tatma. Görmek dü\u015fünmekten üstündür. Bu nedenle suretler fikirlerin üstünde yer al\u0131r. Liturji (ayin) vaazlardan üstündür. Bu nedenle Ortodoks kiliseleri boyamalar, ikonalar, kokular, suretlerle doludur.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

              \u0130konalar belli bir düzene göre as\u0131l\u0131r, bütün bu suretlere sayg\u0131 gösterilir ama gerçek onur, yücelik ve tap\u0131nma anla\u015f\u0131lamaz yüce görkem yaln\u0131z Tanr\u0131’yad\u0131r.<\/span> <\/p>\n

                \n
              • Theosis Doktrini:<\/strong> Do\u011fu Kilisesi Bat\u0131 kilisesi gibi imanl\u0131 aklanma kavram\u0131n\u0131 asla vurgulamamaktad\u0131r. Bunun yerine theosis (gradual divinization of man) kavram\u0131n\u0131 kabul etmektedir. K\u0131sacas\u0131 ilahi lütufla insan gayreti bir arada çal\u0131\u015fmak ve bu süreci atlatmak zorundad\u0131r.<\/span> <\/li>\n<\/ul>\n

                   Ayr\u0131ca Ortodokslar Panteist olmad\u0131klar\u0131 üzerinde yani e\u015fyada Tanr\u0131’y\u0131 görmedikleri üzerinde \u0131srar etmektedirler. Ayn\u0131 zamanda Tanr\u0131’n\u0131n özü ile enerjisini farkl\u0131 alg\u0131larlar. Tanr\u0131’yla bütünle\u015fme theosis arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile Tanr\u0131 enerjisiyle bütünle\u015fmektir. Fakat bu hiçbir zaman Tanr\u0131 özüyle bütünle\u015fmek de\u011fildir. Her zaman Yarat\u0131c\u0131 ve Yarat\u0131lm\u0131\u015f aras\u0131nda ayr\u0131m vard\u0131r. O kendi kimli\u011fi ve ki\u015fili\u011fi içindedir, biz de kendi kimli\u011fimiz derler.<\/span><\/p>\n

                   Ruh gibi beden de theosis<\/em> deneyimini ya\u015far ve bu dirili\u015fe dek devam eder. Ancak baz\u0131 azizlerin theosis’in ilk meyvelerini bu ya\u015famda elde ettiklerini söylemektedirler.<\/span> <\/p>\n

                   Roma Katolikleri gibi Ortodokslar da Tanr\u0131 lütfunun azizlerde görüldü\u011fünü ve ya\u015fam boyunca ve hatta öldüklerinde bile kemikler gibi kal\u0131nt\u0131lar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ilahi güce iyile\u015ftirme gibi konularda arac\u0131l\u0131k etti\u011fine inan\u0131rlar. Hatta bu nedenle baz\u0131 aziz bedenleri mucizevi bir biçimde çürümemi\u015ftir onlara göre. Bu nedenle kal\u0131nt\u0131lara sayg\u0131 bir bilinçsizli\u011fin ya da bat\u0131l inanc\u0131n de\u011fil beden üzerine geli\u015ftirilen teolojinin format\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

                  \n
                • Sola Scriptura’n\u0131n reddi<\/strong> (“Yaln\u0131z kelam” görü\u015fünün reddi): Kutsal Yaz\u0131lar\u0131 yetki kabul etmekle birlikte tek yetki olarak kabul etmezler. Kutsal Ruh elçisel gelenek arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile yedi kösnülde, kilise Babalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile, yaz\u0131l\u0131 yasalarla ve hatta ikonlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile konu\u015fmaktad\u0131r. Özellikle Yeni Antla\u015fman\u0131n bozulmaz elçisel iman\u0131n\u0131n devam\u0131 kendilerinde oldu\u011fu için Ortodoks kilisesi d\u0131\u015f\u0131nda kurtulu\u015f kesinlikle ku\u015fkuludur (Clendenin).<\/span> <\/li>\n<\/ul>\n

                     Ortodoks görü\u015fü \u015föyle özetlenebilir: Kutsal Kitap, inanç aç\u0131klamas\u0131 ve Ekümenik Konsül yaz\u0131lar\u0131 ve Kilise Babalar\u0131n\u0131n yaz\u0131lar\u0131, Kilisenin yaz\u0131l\u0131 yasalar\u0131, Ayin Kitaplar\u0131 ve Kutsal \u0130konlar, bütünüyle kilise doktrinini olu\u015fturmaktad\u0131r ve bu kilise doktrini sisteminin tamam\u0131, kilise yönetimi, ibadeti, ruhsall\u0131\u011f\u0131, sanat\u0131 tamamen bir bütün olarak hiç bozulmadan günümüze kadar ancak Ortodoks inançta söz konusudur. O zaman tek ve gerçek Tanr\u0131 kilisesi Ortodoks kilisesidir. <\/span>Ayr\u0131ca Kutsal Yaz\u0131lar ancak kiliseye aittir ve yaln\u0131zca kilise taraf\u0131ndan do\u011fru bir biçimde anla\u015f\u0131l\u0131r ve aç\u0131klanabilir.<\/span> <\/p>\n

                  Papa’n\u0131n yan\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131 ve evrensel yetkisinin kabul edilmemesinin d\u0131\u015f\u0131nda Ortodokslar’\u0131 Katolikler’den ay\u0131ran di\u011fer bir kaç nokta da \u015funlard\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

                    \n
                  • Katolik kilisesi rahiplerinin evlenmelerini yasaklarken Ortodoks kilisesi rahiplerinin evlenmelerine müsade eder.<\/span><\/li>\n
                  • Katolikler Kutsal Ruh’un hem Baba’dan hem de O\u011ful’dan ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri sürerken; Ortodokslar Kutsal Ruh’un yaln\u0131zca Baba’dan, \u0130sa arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri sürerler.<\/span><\/li>\n
                  • Roma Katolik kiliselerinde vaftiz uygulamas\u0131 yaln\u0131zca su serpmekle yap\u0131l\u0131rken, do\u011fu Ortodoks kiliselerinde bu tamamen suya dald\u0131r\u0131lmak suretiyle yap\u0131l\u0131yordu.<\/span><\/li>\n
                  • Ortodokslar yaln\u0131zca resimlerle yetinmekteyken bat\u0131 kiliseleri heykel veya statüler de yap\u0131yor ve bunlar\u0131 da \u015fereflendiriyordu.<\/span> <\/li>\n
                  • Ortodokslar Rabbin Sofras\u0131n\u0131 ekmek ve \u015farapla yaparken Roma Katolikleri bunu yaln\u0131zca \u015faraba buland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kutsal ekmekle yapmaktayd\u0131.<\/span> <\/li>\n
                  • Ortodokslar baz\u0131 Hristiyan kutlamalar\u0131n Katoliklerden ayr\u0131 tarihlerde kutlarlar. Örne\u011fin Katolikler \u0130sa’n\u0131n do\u011fu\u015funu 25 Aral\u0131kta kutlarken Ortodoksluk sistemi alt\u0131nda olan Ermeniler 6 Ocakta kutlarlar.<\/span> <\/li>\n<\/ul>\n

                       Bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bu iki kilise di\u011fer bütün konularda hemen hemen ayn\u0131 inanç sistemini payla\u015fmaktad\u0131r. Ortodokslar\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu bölgeler do\u011fu bölgeleridir. Ortodoks ve Katolikler aras\u0131nda var olan bu ayr\u0131l\u0131k uçurumu tarih boyunca politik nedenlerden dolay\u0131 daha da derinle\u015fti. Ama son dönemlerde Katolik kilisesi Ortodokslar\u0131 yeniden kendi denetimine almak amac\u0131yla çe\u015fitli at\u0131l\u0131mlarda bulunmu\u015ftur.<\/span><\/p>\n

                    Görsel Farkl\u0131l\u0131klar: <\/span><\/strong>En büyük görsel farkl\u0131l\u0131klar kiliselerde izlenir. Katolik kiliseleri daha “gotik” tarzda, ortodoks kiliseleri ise daha renkli ve süslü tarzdad\u0131r. Katolik kiliselerinde heykeller bulunur ortodoks kiliselerinde ise heykel yoktur ancak ikonalar vard\u0131r.<\/span><\/p>\n

                    \"\"<\/p>\n

                    Resim:<\/strong> Rum ortodoks kilisesi<\/span><\/p>\n

                     \"\"<\/p>\n

                    Resim:<\/strong> Rus ortodoks kilisesi<\/span><\/p>\n

                        Ortodoks kiliseleri daha süslü ve göz al\u0131c\u0131yken Katolik kiliseleri daha mat, tarihsel ve gotik görünümlüdür. Ortodoks rahipler genellikle çok daha “\u015fatafatl\u0131” k\u0131yafetler tercih ederler ve sakal b\u0131rakma gelene\u011fi vard\u0131r; katoliklerde ise daha sade k\u0131yafetler tercih edilir ve sakal b\u0131rakmak yayg\u0131n de\u011fildir.<\/span><\/p>\n

                    Kutsal kitaplardaki farkl\u0131l\u0131klar:<\/span><\/strong><\/p>\n

                       Ortodoks ve Katolik kanonu (Kutsal kitab\u0131 olu\u015fturan “kitapç\u0131k” lar) da ufak da olsa fark\u0131l\u0131l\u0131k gösterir. \u0130ki mezhep de protestanlar\u0131n aksine deuterocanonical<\/em> denilen apokrif yazmalar\u0131 da “Tanr\u0131 sözü” olarak kabul eder. Ortodoks kilisesi katoliklerden farkl\u0131 olarak 3. ve 4. Maccabees kitaplar\u0131n\u0131 da Tanr\u0131 sözü kabul eder. Katolikler ise bu kitaplar\u0131 kutsal kabul etmez. <\/span><\/p>\n

                    Doktrinsel\/ö\u011fretisel farkl\u0131l\u0131klar:<\/strong><\/span> <\/p>\n

                    1)<\/strong> Tanr\u0131 \u0130sa neden insan bedenine yüklendi? Tanr\u0131 neden \u0130sa’da beden alma ihtiyac\u0131 duydu ve neden haçta öldü? Bunlar\u0131n yan\u0131t\u0131 katoliklere ve ortodokslara göre farkl\u0131d\u0131r.<\/span> <\/p>\n

                       Katoliklere (ve protestanlara) göre Tanr\u0131 insan bedenine girip haçta ölmek zorundayd\u0131 çünkü Tanr\u0131’n\u0131n sonsuz adaleti tatmin edilmeliydi Adem’in günah\u0131yla “günah” dünyaya girdi ve hepimiz de günahl\u0131 do\u011faday\u0131z hepimiz günah i\u015fledik ve i\u015fliyoruz sonsuz adaletli olan Tanr\u0131 da bunu cezaland\u0131rmak zorunda e\u011fer cezaland\u0131rmazsa “sonsuz adaletli” olmaz ama sonsuz merhametli de oldu\u011fundan kendisi \u0130sa bedenine girip öldü. Yani \u0130sa’n\u0131n ölümünün nedeni Tanr\u0131’n\u0131n sonsuz öfkesini yat\u0131\u015ft\u0131rmakt\u0131, ancak \u0130sa gibi birinin yani insan do\u011fas\u0131na da sahip günahs\u0131z birinin akan kan\u0131 Tanr\u0131’y\u0131 “yat\u0131\u015ft\u0131rabilirdi.” \u0130sa bir nevi “fidye” ödedi ama fidye Tanr\u0131’n\u0131n kendisine ödendi.<\/span> <\/p>\n

                       Ortodokslar ise katoliklerin(ve protestanlar\u0131n) bu görü\u015füne kat\u0131lmaz, onlara göre Tanr\u0131’n\u0131n öfkesini yat\u0131\u015ft\u0131rmak adaletini yerine getirmek için ölmek zorunda olmak tarz\u0131 bir ö\u011freti saçmad\u0131r. Ortodokslara göre \u0130sa bir nevi “fidye” ödeyerek insanl\u0131\u011f\u0131 kurtard\u0131 ama peki bu fidye kime ödendi? Bu fidye ölüme\/mezara, ölümün hakimine ödendi yani fidye \u015feytana ödendi Tanr\u0131’n\u0131n kendisine de\u011fil. \u0130sa ortodokslara göre \u015feytan\u0131 alt edip ölümü ortadan kald\u0131rmak için öldü.<\/span> <\/p>\n

                    2)<\/strong> Katoliklerde “orijinal günah” vard\u0131r, buna göre insan\u0131n do\u011fas\u0131 günahl\u0131d\u0131r insan do\u011fu\u015ftan kötüdür bunun nedeni de Adem ile Havva’n\u0131n i\u015fledi\u011fi günaht\u0131r. Böylece bütün insanlar bundan dolay\u0131 do\u011fu\u015ftan günahl\u0131d\u0131r. Ortodokslara göre ise Adem ile Havva’dan gelen bir “orijinal günah” yoktur ancak Adem ile Havva’n\u0131n i\u015fledi\u011fi günahtan ötürü “orijinal günah” de\u011fil ama “ölüm” gelmi\u015ftir insanl\u0131\u011fa.<\/span> <\/p>\n

                       Dolay\u0131s\u0131yla diyebiliriz ki Katoliklere göre \u0130sa, Tanr\u0131’n\u0131n sonsuz gazab\u0131n\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmak suretiyle orijinal günah\u0131 kald\u0131rmak için öldü, Ortodokslara göre ise, daha önce dedi\u011fim gibi \u015eeytan\u0131 alt edip ölümü ortadan kald\u0131rmak için öldü.<\/span> <\/p>\n

                    3)<\/strong> Katolik mezhebi “purgatory” de denilen öldükten sonra gidilen, “araf”\u0131 kabul eder. Ö\u011fretiye göre ölümcül olmayan günahlar burada ödenir bakire meryem’den azizlerden medet umulur ondan sonra cennete gidilir, ortodokslukta ise böyle bir yer inanc\u0131 yoktur ki\u015fi günahkarsa do\u011frudan cehenneme gider.<\/span> <\/p>\n

                    4)<\/strong> Ortodoks mezhebi daha “do\u011fulu” bir yap\u0131dad\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla ö\u011fretileri katoliklere göre daha “mistik” tarzdad\u0131r. Örne\u011fin katoliklerden farkl\u0131 olarak Tanr\u0131 ve Tanr\u0131’n\u0131n yarat\u0131lmam\u0131\u015f enerjilerini ay\u0131r\u0131rlar, Tanr\u0131 ve enerjileri (Güne\u015f ve güne\u015fin \u0131\u015f\u0131nlar\u0131, \u0131s\u0131s\u0131 gibi) aras\u0131ndaki ili\u015fki ortodokslukta tamamen farkl\u0131 \u015fekilde aç\u0131klan\u0131r.<\/span> <\/p>\n

                    5)<\/strong> Katoliklere göre kutsal ruh, baba ile o\u011ful aras\u0131ndaki kutsal birliktelikten ortaya ç\u0131kar buna filioque denir, ortodokslukta ise Kutsal ruh sadece babadan ortaya ç\u0131kar.<\/span> <\/p>\n

                    6)<\/strong> Katoliklere göre Meryem “kusursuz lekesiz pak” biridir bu anlamda “\u0130sa gibidir” ancak ortodokslar Meryem’e “Tanr\u0131’n\u0131n annesi” s\u0131fat\u0131n\u0131 verseler de Meryem’i katolikler kadar abartmazlar.<\/span> <\/p>\n

                       Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ibadetsel aç\u0131dan da biçok farkl\u0131l\u0131k vard\u0131r.<\/span> <\/p>\n

                    PROTESTANLIK <\/strong><\/span><\/h3>\n

                    \"\"<\/p>\n

                    Martin Luther (1483 – 1546)<\/span><\/p>\n

                     <\/p>\n

                    \"\"<\/p>\n

                    Jean Calvin (1509 -1564)<\/span><\/p>\n

                       <\/span>Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n en büyük üç mezhebinden biridir, 16. yüzy\u0131lda Alman papaz Martin Luther ve Jean Calvin’in öncülü\u011fünde Katolik Kilisesine ve Papa’n\u0131n otoritesine kar\u015f\u0131 giri\u015filen Reform hareketi’nin sonucunda do\u011fmu\u015ftur (1529.) 16.yy’daki Protestan Reformu gerçekten önemli bir tarih dönemidir. Bu hareket Ortaça\u011f\u0131n kapanmas\u0131 ve yeni bir dönemin ba\u015flamas\u0131na da öncülük etmektedir.<\/span> <\/p>\n

                    \"\"<\/p>\n

                    Resim:<\/span><\/strong> Dünyada protestanlar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m haritas\u0131<\/span><\/span><\/p>\n

                       <\/span>Protestanl\u0131k esas itibar\u0131yla kilisede reformizme<\/strong> dayan\u0131r ve dinsel feodalizme kar\u015f\u0131 burjuva ç\u0131karlar\u0131n\u0131 korur. Papal\u0131\u011f\u0131n siyasi egemenli\u011fine kar\u015f\u0131d\u0131r ve ilk Hristiyanl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131na dönülmesini amaçlar. Ba\u011f\u0131ms\u0131z kiliselerden olu\u015fur. Tanr\u0131, insanlardan bir\u015fey beklemez ve insansever oldu\u011fu için ba\u011f\u0131\u015flar, günah ç\u0131kar\u0131lmaz ve ba\u011f\u0131\u015flanmaz. Tek yetki Kutsal Kitap´tad\u0131r. Ruhbanlara gerek yoktur, papazlar evlenebilirler. Protestanl\u0131k, Martin Luther taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftu.  Protestanlar akla büyük yer vererek yerle\u015fmi\u015f kaideleri protesto ettikleri için bu ad\u0131 alm\u0131\u015flard\u0131r. Papazlara ihtiyaç duymaks\u0131z\u0131n \u0130ncil’i okuyabildikleri için Protestanl\u0131\u011fa \u0130ncil kilisesi de denilmi\u015ftir. Çünkü onlar \u0130ncil’i Hristiyanl\u0131k için tek kaynak saym\u0131\u015flard\u0131r.<\/span><\/p>\n

                       Günümüzde ABD, Kanada, \u0130ngiltere, Avusturalya gibi AngloSakson ülkeleriyle, Norveç, Hollanda, Almanya gibi kuzey ve bat\u0131 Avrupa ülkelerinde halk\u0131n ço\u011funlu\u011fu protestand\u0131r.<\/span><\/p>\n

                       Katolik ve Ortodoks Kiliseleri’nin temsil etti\u011fi merkezi yönetime sahip kiliselerin aksine Protestanl\u0131k her biri kendi merkezi kurumlar\u0131 olan bir kiliseler veya mezhepler toplulu\u011funu ifade eder. Bu mezheplerden baz\u0131lar\u0131 ; Anglikanizm, Kalvinizm ve Baptizmdir.<\/span> <\/p>\n

                     <\/p>\n

                      Katolik inanç sisteminin ço\u011funlu\u011funu koruyan Protestanl\u0131k, esasta Katoliklik’le yollar\u0131n\u0131, dini konularda Katolik Kilisesi’nin Papa’n\u0131n ki\u015fili\u011finde kendisine atfetti\u011fi geni\u015f yorum ve uygulama yetkisini tan\u0131mama, dini inançlar\u0131 daha ki\u015fisel bir düzeyde ya\u015fama ve Katolik Kilisesi’nin dünyevile\u015fen ayin ve uygulamalar\u0131ndan uzakla\u015fma gerekçeleriyle ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Kiliselerinde resim, heykel ve tasvir bulundurmazlar. Katoliklerin aksine Protestan râhipleri evlenebilir. \u0130ncil’i kendi dillerinde okuyabilmek de Protestanl\u0131\u011f\u0131n bir ba\u015fka özelli\u011fidir. Katoliklerle Ortodokslar ise \u0130ncili Yunanca ve Lâtince okumak zorundad\u0131rlar. Protestanl\u0131kta azizlere de inan\u0131lmaz.<\/span> <\/p>\n

                    Reform sonras\u0131 ortaya ç\u0131kan dini ak\u0131mlar kendi içinde 3 ana kola ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r:<\/span><\/strong> <\/p>\n

                      \n
                    • Lutheryanizm<\/span><\/li>\n
                    • Kalvinizm<\/span><\/li>\n
                    • Anglikanizm<\/span> <\/span><\/li>\n<\/ul>\n

                         Protestanl\u0131k, di\u011fer Hristiyan mezheplerinden baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar arzeder. Katolik ve Ortodokslar gibi ruhanî ba\u015fkanlar\u0131 yoktur. Protestanl\u0131k, Katolik ve Ortodoks kiliselerin merkezci zihniyetinin aksine çe\u015fitli kiliseler veya mezhepler toplulu\u011funu ifade eder. Katolik inanç sisteminin ço\u011funlu\u011funu korusalar da Katolik Kilisesi nin Papa’ya verdi\u011fi geni\u015f yorum ve uygulama yetkisini tan\u0131mama, dini inançlar\u0131 daha ki\u015fisel düzeyde ya\u015fama ve Katolik Kilisesi’nin dünyevile\u015fen ayin ve uygulamalar\u0131ndan uzakla\u015fma gerekçeleriyle ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/span> <\/p>\n

                         Özellikle John Calvin’in öncülük etti\u011fi Kalvenizm ekolüne ba\u011fl\u0131 olan Reform kiliseleri ve Presbiteryen mezhepleri Eski Ahitte On Emir de yer alan “Kendin için oyma put, yukarda göklerde olan\u0131n, yahut a\u015fa\u011f\u0131da yerde olan\u0131n, yahut yerin alt\u0131nda sularda olan\u0131n hiç suretini yapmayacaks\u0131n, onlara e\u011filmeyeceksin ve onlara ibadet etmeyeceksin” yasas\u0131na uymak gerekçesiyle kiliselerinde resim, heykel ve tasvir bulundurmazlar. <\/span>Lutherci kiliseler ise bu aç\u0131dan Katolik mirasa ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015flard\u0131r ve kilise binalar\u0131ndaki süsleme ve dekoru nispeten muhafaza etmi\u015flerdir.<\/span> <\/p>\n

                      \"\"<\/p>\n

                          Resim: <\/strong>Macaristan’da Kalvenci bir Protestan kilisesi<\/span><\/p>\n

                       <\/p>\n

                         Lutherci ak\u0131m daha çok Kuzey Avrupa’da yanda\u015f bulmu\u015f; Almanya’n\u0131n büyük bölümünde Evangelisch Kirche<\/em> ad\u0131yla kabul görmü\u015f; \u0130sveç, Norveç, Finlandiya ve Danimarka gibi \u0130skandinav ülkelerinde ise ulusal devlet kilisesi baz\u0131nda kabul edilmi\u015ftir.<\/span> <\/p>\n

                      \"\"<\/p>\n

                      Resim:<\/strong> Bir Protestan din adam\u0131 <\/p>\n

                         Katolik kilisesi, Ortaça\u011f’\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru, putperestlik ve Musevilik’ten birtak\u0131m ilkeleri Hristiyanl\u0131\u011fa katmak isteyince, Katolikli\u011fe kar\u015f\u0131 zaten mevcut olan tepki bir kat daha artarak dinde yenile\u015fme hareketi gündeme gelmi\u015ftir. Bu hareketin ba\u015f\u0131nda bulunan M. Luther, J. Calvin ve Zwingle, Katolikli\u011fi yeniden gözden geçirdiler ve inanc\u0131 esas ald\u0131lar. Onlara göre halen mevcut olan Hristiyanl\u0131k, Hz. \u0130sa’n\u0131n tebli\u011f etti\u011fi dinden çok farkl\u0131d\u0131r. Çünkü Papal\u0131k, Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n asl\u0131nda olmayan birçok ilkeleri dine eklemi\u015ftir. Râhiplerin günah ba\u011f\u0131\u015flamalar\u0131, para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Cennet’ten yer almak imkân\u0131, vatanda\u015f\u0131 inleten birtak\u0131m a\u011f\u0131r vergilerin konulmas\u0131, \u0130ncili yaln\u0131z ruhbân olanlar\u0131n okuyabilece\u011fi vb. hep Hz. \u0130sa’n\u0131n dinine sonradan ilâve edilmi\u015f hususlard\u0131r. M. Luther’in öncülü\u011fünde giri\u015filen Reform Hareketi’yle Hristiyanl\u0131k saf \u015fekline getirilme\u011fe çal\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Reform Hareketi tam anlam\u0131yla hedefine ula\u015famamakla beraber yine de ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015ftur. Ancak zamanla Reform önderleri aras\u0131nda ç\u0131kan bir tak\u0131m f\u0131kir ayr\u0131l\u0131klar\u0131, Protestanl\u0131\u011f\u0131n da bir elden yönetimini güçle\u015ftirmi\u015f; Anglikanizm ve Serbest Protestanl\u0131k mezhepleri fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131ndan sonra te\u015fekkül etmi\u015ftir. Daha çok \u0130ngiltere’de yay\u0131lan Anglikanizm, Katolikli\u011fe en yak\u0131n mezheplerden biridir. Erasmus ve Castellion gibi hümanistlere ba\u011flanan Serbest Protestanl\u0131k, Katolik mezhebinden oldukça farkl\u0131 doktrinler ihtiva etmektedir.<\/span><\/p>\n

                         Protestanl\u0131k XVI.yy.da Avrupa ve di\u011fer k\u0131talarda, daha çok Katolikler aras\u0131nda yay\u0131lma imkân\u0131 bulmu\u015f; Ortodokslar aras\u0131nda ise ayn\u0131 \u015fansa sahip olamam\u0131\u015ft\u0131r. Bundan dolay\u0131 da Katolikler aras\u0131nda fazlaca taraftar bulabilmi\u015ftir. Müntesiplerinin say\u0131s\u0131 çok olmamakla beraber, Protestanl\u0131k bu gün dünyan\u0131n en büyük Hristiyan mezheplerinden biridir. Protestanl\u0131k daha çok Cermen \u0131rklar\u0131nca (Almanlar, \u0130ngilizler, Flamanlar, \u0130skandinavlar) kabul edilmi\u015f; di\u011fer ülkelere de bu kavimler taraf\u0131ndan götürülmü\u015ftür. Frans\u0131zlar, Macarlar, Çekler ve Lehler gibi baz\u0131 Katolik milletler aras\u0131nda az nisbette yay\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k; \u0130talyanlar, Portekizliler, Avusturyal\u0131lar aras\u0131nda hemen hemen hiç taraftar bulamam\u0131\u015ft\u0131r. Bununla beraber Anglo-Saksonlar, \u0130skandinavyal\u0131lar ve Kuzey Almanlar\u0131n büyük bir ekseriyeti Protestanl\u0131\u011f\u0131 kabul etmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

                         Protestanl\u0131\u011f\u0131n kurucusu say\u0131lar\u0131 M. Luther’e tâbi olanlara Lüteryen veya Reforme denir. Alman, \u0130skandinav ve Balt\u0131k ülkeleri bu mezhebe ba\u011fl\u0131d\u0131r. Protestanl\u0131\u011f\u0131n ikinci büyük adam\u0131 J. Calvin’in yolundan gidenlere Kalvinist denir. \u0130skoçlar, \u0130sviçrelilerden baz\u0131lar\u0131 ve Hollandal\u0131lar bu mezhebe ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130ngilizlerin büyük bir ekseriyeti Anglikan’d\u0131r. \u0130ngiltere’de mezhebin ba\u015f\u0131 hükümdard\u0131r. Yetkisini iki ba\u015fpiskopos vas\u0131tas\u0131yla kullan\u0131r. Evangelistler daha çok Federal Almanya’da bulunmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

                      Reformasyon öncesi: Rönesans<\/strong><\/span><\/p>\n

                        \n
                      • Entellektüel geli\u015fimler:<\/strong> Rönesans (yeni do\u011fu\u015f) hareketleri ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 14.ve15.yy’da böylesi bir dini geli\u015fme olaca\u011f\u0131 önceden bilinemezdi. Genelde Rönesans ba\u015flang\u0131c\u0131 1300’ler olarak görülmektedir. Ba\u015flama merkezi de \u0130taylad\u0131r. 16.yy. sonlar\u0131na dek devam etmektedir. Tamamen bir halkç\u0131 hareket olarak görülmekle birlikte entelektüel toplumu,sanatç\u0131lar\u0131, prensleri, papalar\u0131, zenginlik ve güç sahibi ki\u015fileri içine alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

                        Rönesansta, a\u015fa\u011f\u0131daki geli\u015fmelerin önünü açan hümanist<\/strong> bir ak\u0131m do\u011fmu\u015ftur:<\/span> <\/p>\n

                        —Orta Ça\u011f’\u0131n “birliktelik” dü\u015füncesi yerine “bireysellik” gelmi\u015ftir. Bu dü\u015fünce ak\u0131m\u0131nda, ki\u015finin merkez olmas\u0131 ve kendi kendine karar vermesi esas\u0131 hakimdir. Oysa Orta Ça\u011f’da manast\u0131rlar, feodal sistem ve üniversiteler o güne dek hep toplum halinde hareketi getirmi\u015fti.<\/span><\/p>\n

                        —Kilise merkeziyetçili\u011finden Ben merkeziyetçili\u011fine dönü\u015f meydana gelmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

                        —Sanat ve ki\u015fisel geli\u015fim gibi konular Kilise’den ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak geli\u015fmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

                        —Klasisizm<\/em> yeniden ivme kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

                        —Kilisenin yasaklad\u0131\u011f\u0131 klasikler yeniden ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/span> <\/p>\n

                           Bu geli\u015fimler ba\u011flam\u0131nda, Hristiyan Hümanizmi hakk\u0131nda da birkaç söz söylemek gerekir. Bu inanc\u0131n Prensipleri, 1466’da Rotterdam’l\u0131 Erasmus taraf\u0131ndan at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Erasmus, kutsal metinlerikendi dillerinde eri\u015filebilir k\u0131lmak istemi\u015fti. \u0130ngiltere’de John Colet (1466-1519) ve Sir Thomas More (1478-1535) ile birlikte çal\u0131\u015ft\u0131. Her ikisi de Katolik olmakla birlikte kutsal metinlerin okunmas\u0131 için ellerinden geleni yap\u0131yorlard\u0131. \u0130lk matbaan\u0131n kurulmas\u0131yla (Johannes Gutenberg) bu olay h\u0131z kazand\u0131.<\/span><\/p>\n

                          \n
                        • Politik geli\u015fmeler :<\/strong> 15.yy. sonuna dek dünya görü\u015fü kilise ve devletin bir bütün olarak hareketine göreydi. Fakat 16.yy ba\u015f\u0131ndan itibaren devlet yava\u015f yava\u015f kiliseden özgür olmaya ba\u015flad\u0131. Daha çok milli temeller üzerine oturmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Papal\u0131\u011f\u0131n elindeki bir çok \u015fey yerel bir biçimde ellerinden ç\u0131k\u0131yordu.<\/span> <\/li>\n<\/ul>\n
                            \n
                          • Ekonomik faktörler:  <\/strong>Ortaça\u011f döneminde ekonomi daha çok tar\u0131ma dayal\u0131yd\u0131. Fakat bu yeni dönemde kasaba ya\u015fam\u0131 yeni i\u015f ve ticaret imkanlar\u0131n\u0131 da beraberinde getirmeye ba\u015flad\u0131. Ortaça\u011f Feodal liderleri yava\u015f yava\u015f kasaba ileri gelenleri olmaya ba\u015flad\u0131 ve orta düzey tüccarlarda art\u0131k paralar\u0131n\u0131 kiliseyle payla\u015fm\u0131yorlard\u0131.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

                               Bütün bunlar asl\u0131nda Reformu dolayl\u0131 yoldan haz\u0131rlayan durumlard\u0131. Ama esas 1517’de Luther’in 95 maddelik tezini Wittenberg’de kilise kap\u0131s\u0131na çakmas\u0131 ilk esasl\u0131 k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131 verdi. Peki, acaba neden insanlar Luther’in bu hareketini bu kadar desteklediler.<\/span> Ortaça\u011f kilisesinin teolojik anlay\u0131\u015f\u0131 ve ruhsall\u0131\u011fa bak\u0131\u015f\u0131 yüreklerde ve ak\u0131llarda dini anlay\u0131\u015f ve disipline cevap vermedi\u011fi için bu \u015fekilde bir de\u011fi\u015fim ve kitaba dönü\u015f ça\u011fr\u0131s\u0131 halktan cevap buldu.<\/span> <\/p>\n

                            Reformasyonun Yorumu:<\/strong><\/span><\/p>\n

                              \n
                            • Roma Katolik yorumlar\u0131 – Bunu bir reform olarak de\u011fil bir isyan olarak de\u011ferlendirdiler. Kendisine bir e\u015f bulmak için ve buna yol açmak için bu hadiseye giri\u015fti\u011fini söylediler.<\/span><\/li>\n
                            • Politik yorumlar-Almanya’da monastik at\u0131\u015fman\u0131n bir sonucuydu. \u0130ngiliz reformu ise 8.Henri’nin a\u015fk hikayesinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. Di\u011ferleri ise bölge yöneticilerinin Roma Katoliklerini kontrol için olu\u015fturulmu\u015f bir durum olarak de\u011ferlendirmelerde bulunuyorlard\u0131.<\/span><\/li>\n
                            • Ekonomik yorumlar- Reformasyonun Roma Katolik kilisesinin halklar\u0131 sömürmesine kar\u015f\u0131 oldu\u011funu söylediler. Marksistlere göre ise i\u015fçi s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n aristokratlar\u0131n boyunduru\u011fundan kurtulma hareketiydi.<\/span><\/li>\n
                            • Teolojik yorumlar- Reformasyon Tanr\u0131’n\u0131n üç temel ö\u011freti\u015f üzerinde sa\u011flay\u0131\u015f\u0131yd\u0131.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

                                   a.<\/strong> Kutsal Kitab\u0131n gelene\u011fin üzerinde yerini almas\u0131 SOLA SCRIPTURA<\/span><\/p>\n

                                   b.<\/strong> Lütfun ve iman\u0131n i\u015fler üzerinde yerini almas\u0131 SOLA GRATIA, SOLA FIDE, SOLO CHRISTO<\/span><\/p>\n

                                   c.<\/strong> Samimi inanan herkesin Kutsal Kahin olarak bütün ruhbanlar\u0131n üzerinde yerini almas\u0131.<\/span><\/p>\n

                              Luther’in özellikle lütufla kurtulma, yaln\u0131z imanla aklanma, yaln\u0131z Mesih \u0130sa’yla kurtulma ö\u011fretileri özellikle Roma Katoliklerinin araf ve günah ç\u0131karma gibi ö\u011fretilerinin üzerinde yer al\u0131yordu. Ba\u011f\u0131\u015flama kilise d\u0131\u015f\u0131nda Tanr\u0131’ya aitti.<\/span> <\/p>\n

                               ANGL\u0130KAN\u0130ZM<\/strong> <\/h3>\n

                                 Reform Hareketinden sonra 16. yüzy\u0131lda \u0130ngiltere<\/strong>‘de do\u011fmu\u015f bir Hristiyan ekolüdür. Protestanl\u0131\u011f\u0131n \u0130ngiltere’ye has \u015fekli olan Anglikanizm, Katolik-Protestan çat\u0131\u015fmas\u0131nda uzla\u015fmac\u0131 bir yol izlemi\u015ftir. Anglikan Kilisesi, VIII. Henry’den itibaren Roma ile olan ba\u011flar\u0131n\u0131 koparm\u0131\u015ft\u0131r. Anglikanizm’i Kitab-\u0131 Mukaddes’e ba\u011fl\u0131, k\u0131smen reforme edilmi\u015f bir Katolik Mezhebi olarak görmek daha yayg\u0131nd\u0131r. Papan\u0131n otoritesini reddeden Anglikan Kilisesi, XVI. yüzy\u0131ldan beri ibadette Latince yerine \u0130ngilizce’yi kullan\u0131r. Kilise kral ve kraliçe taraf\u0131ndan temsil edilir. Anglikan Kilise’sine göre iki sakrament (Vaftiz, Evharistiya) esast\u0131r. Anglikanizm 18. yüzy\u0131ldan itibaren Amerika, Kanada, Avustralya, Afrika, Yeni Zelanda ve Hindistan’da yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Yakla\u015f\u0131k 30 milyon mensubu bulunan Anglikan Kilisesi ve Roma Katolik Kilisesi aras\u0131nda II. Vatikan Konsili (1962-1965)’nden sonra uzla\u015fma zemini arama gayretlerine giri\u015filmi\u015ftir.<\/span> <\/p>\n

                              \"\"<\/p>\n

                              Resim:<\/strong> Anglikan Kilisesi’nin ABD’deki kolu olan Amerikan Episkopal<\/span><\/p>\n

                                   \u0130ngiltere’nin resmî kilisesi olan \u0130ngiltere Kilisesi’ne has ilke, doktrin ve kurumlar\u0131 içerir. \u0130ngiltere Kral\u0131 8. Henry’nin kurdu\u011fu bu Hristiyan mezhebi, Katoliklik ve Protestanl\u0131k aras\u0131nda bir orta yol olarak görüldü\u011fü için Latince Via Media<\/em> olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span> <\/p>\n

                                 Anglikan kilisesini teoloji ve ibadet \u015fekilleri (liturji) bak\u0131mdan bir Protestan mezhebi olarak görmektense, ba\u011f\u0131ms\u0131z otonom bir Bat\u0131 Kilisesi olarak de\u011ferlendirmek daha do\u011frudur.<\/span> <\/p>\n

                                 Di\u011fer Reform sonras\u0131 kurulan kiliselerden farkl\u0131 olarak, kendisini Apostolik; yani kökenini havarilere dayand\u0131ran olarak tan\u0131mlar ve ayinsel uygulamalar\u0131nda Katolik miras\u0131 öne ç\u0131kar\u0131r.<\/span> <\/span><\/p>\n

                                 Piskoposluk sistemini muhafaza etmi\u015ftir ve ruhani merkezi \u0130ngiltere’nin Kent bölgesinde bulunan Canterbury Ba\u015fpiskoposlu\u011fu’dur ve sinod meclisi Londra’da bulunan Lambeth Saray\u0131’nda Birle\u015fik Krall\u0131k hükümdar\u0131 ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplan\u0131r.<\/span> <\/p>\n

                              \"\"<\/p>\n

                              Resim: <\/strong>\u0130ngiltere’de, Anglikan Kilisesi Ba\u015fpiskoposu Dr. Rowan<\/span><\/p>\n

                                 Canterbury ba\u015fpiskoposu’nun di\u011fer Anglikan cemaatler üzerinde mutlak hakimiyeti bulunmamakla beraber, e\u015fitler aras\u0131nda birinci (Primus inter pares<\/em>) s\u0131fat\u0131yla, Anglikan Kiliseler toplulu\u011funun ruhani önderi konumundad\u0131r.<\/span><\/p>\n

                                 \u0130ngiltere’nin büyük bir k\u0131sm\u0131 Anglikan kilisesi mensuplar\u0131 olarak, Kanada’da bir az\u0131nl\u0131k ile Kuzey Amerika’daki bir k\u0131s\u0131m halk ‘Episkopal Kilise’ ad\u0131 alt\u0131nda bu mezhebi benimsedi. Birle\u015fik Krall\u0131k’\u0131n monar\u015fi soyu bu mezhebi benimsemi\u015f ve mezhepten ayr\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

                                 Anglikanlar Eski ve Yeni Ahit’i (New and Old Testament) ‘günahlardan kurtulmak için gerekli olan her \u015feyi kapsayan’ ve inanc\u0131n esaslar\u0131n\u0131 kapsayan hüküm olarak kabul ettiler. Anglikanlar Apostles’ Creed<\/em>’i (Havari \u0130nanc\u0131) vaftiz sembolü ve Nicene creed<\/em>’i (\u0130znik Konsili’nde al\u0131nan kararlar) H\u0131r\u0131stiyanl\u0131k inanc\u0131n\u0131n temeli olarak gördüler. Anglikanlar geleneksel ayinlerini Son Ak\u015fam Yeme\u011fi’ne (Holy Eucharist) özel bir ilgi göstererek yaparlar. Son Ak\u015fam Yeme\u011fi Ayini (Holy Eucharist) Anglikanlar için toplu ibadet yeridir ve bu ayin s\u0131ras\u0131nda ‘ya\u015fam, ölüm ve \u0130sa’n\u0131n yeniden dirili\u015fi dile getirilir, \u0130ncil okunur ve \u0130sa’n\u0131n son yeme\u011fi olan \u015farap ve ekmek tüketilir. Anglikanlar\u0131n ço\u011fu bu ayini Katolik gelene\u011fine uygun olarak kutlar ancak ibadet \u015fekillerinin farkl\u0131 olmas\u0131na izin verilmi\u015ftir. ‘Book of Common Prayer’ yüzy\u0131llard\u0131r birçok Anglikan kilisesinde kullan\u0131lan kaynakt\u0131r. Bu kayna\u011f\u0131 bütün Anglikan kiliseleri kulland\u0131\u011f\u0131 için ‘common prayer’ de denilir. \u0130lk kitap olan Book of Common Prayer dönemin Canterbury Ba\u015fpisikoposu olan Thomas Cranmer taraf\u0131ndan derlenmi\u015ftir. Bu derleme s\u0131ras\u0131nda baz\u0131 sorunlar ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan her ülke kendi anlay\u0131\u015flar\u0131na göre farkl\u0131 kitaplar geli\u015ftirdi. Anglikanlar Katolik veApostolik inanc\u0131 desteklediler ve \u0130sa’n\u0131n ö\u011fretilerini izlediler. Anglikanlar inançlar\u0131n\u0131n temelinin \u0130ncil’de, Katolik inanc\u0131nda belirtildi\u011fine inand\u0131 ve inançlar\u0131n\u0131 Hristiyanl\u0131k gelene\u011fi, kilise, alimlik, mant\u0131k ve deneyim \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yorumlad\u0131lar.<\/span> <\/p>\n

                                 Anglikan ö\u011fretileri bir yarg\u0131dan, inançtan veya dini bir kavim kurucusundan (Luther veya Calvin gibi) do\u011fmam\u0131\u015ft\u0131r. <\/span><\/span><\/p>\n

                                 Anglikanlar “belirli kutsall\u0131klar” (standard divines)<\/em> üzerinde itibar sahibi olmak istiyordu. En etkili Anglikan öncülerinden biri, 16.yüzy\u0131lda rahip ve teolog olup 1660’dan sonra Anglikanizm’in kurucusu say\u0131lan Richard Hooker’d\u0131r. Hooker Anglikanizm’in ö\u011fretilerinin olu\u015fmas\u0131nda \u0130ncil’den ve geleneklerden daha fazla etkili bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 söyler.<\/span><\/p>\n

                                 Son olarak Anglikanizm’in \u0130ngiltere d\u0131\u015f\u0131na yay\u0131lmas\u0131, dua kitaplar\u0131n\u0131n çe\u015fitlenmesi ve kiliselerin bir çat\u0131 alt\u0131nda toplanmas\u0131 hakk\u0131ndaki görü\u015flerin artmas\u0131, Anglikan kimli\u011finin daha belirginle\u015fmesine neden oldu. Özetle \u0130ncil’in inançla ilgili her \u015feyi kapsad\u0131\u011f\u0131na inand\u0131lar ve \u0130znik Konsilinde al\u0131nan kararlara ve Havarilere olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011fa büyük önem verdiler.<\/span><\/p>\n

                                 Eylül 2008:<\/strong> Anglikan Kilisesi 126 y\u0131l sonra Charles Darwin<\/strong>’den özür diledi. Giordano Bruno<\/strong> dünyadan ba\u015fka pek çok gezegen bulundu\u011funu söyledi\u011fi için 1600’lü y\u0131llarda Katolik Kilisesi’nin karar\u0131yla Roma’da yak\u0131larak öldürüldü. \u0130\u015fin tuhaf yan\u0131 Bruno, Tanr\u0131’y\u0131 reddetmiyor; Tanr\u0131’yla evrenin iki ayr\u0131 cevher oldu\u011funa kar\u015f\u0131 ç\u0131karak bunlar\u0131n ayn\u0131 gerçe\u011fin iki farkl\u0131 yans\u0131mas\u0131 oldu\u011funu iddia ediyordu. Galileo Galilei<\/strong>, Kilise taraf\u0131ndan u\u011frad\u0131\u011f\u0131 çe\u015fitli bask\u0131lar yüzünden Dünyan\u0131n döndü\u011fü iddias\u0131ndan vazgeçmek zorunda kald\u0131. Galilei’nin de Tanr\u0131 inanc\u0131 tamd\u0131; ama bilimsel yakla\u015f\u0131m\u0131 Kilise’nin tan\u0131mlar\u0131na uygun de\u011fildi.<\/span><\/p>\n

                               <\/p>\n

                                 Bilgi ve görü\u015flerinden yararland\u0131\u011f\u0131m isim ve kaynaklar:<\/strong> Yabanc\u0131 teoloji ve tarih siteleri, Pastör Turgay Üçal, Kent HINKSON, Daniel Wickwire, Osman C\u0130LACI, Turan Dursun sitesi, Ana Britanica, Meydan Larousse, Wikipedia.<\/span><\/p>\n

                               <\/p>\n

                               <\/p>\n

                               <\/h4>\n

                               <\/p>\n

                               <\/span><\/p>\n

                              M.S. 590 – 1517 aras\u0131<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                              K\u0130L\u0130SE TAR\u0130H\u0130NE KU\u015eBAKI\u015eI  1. Patristik Hristiyanl\u0131k: MS 95 – 590 (Bu döneme “Kilise babalar\u0131 dönemi” de denir.) 2. Medieval (Orta Ça\u011f) Hristiyanl\u0131\u011f\u0131: MS 590 – 1517 3. Modern Hristiyanl\u0131k: 1517’den günümüze dek 1.  Patristik Hristiyanl\u0131k a) Apolojetik dönem: Vahiy bölümünün tamamlan\u0131\u015f\u0131 takriben MS 95’te ba\u015fl\u0131yor ve \u0130znik Konsili’ne kadar (MS 325) sürüyor. Baz\u0131lar\u0131 bu dönemin Konstantin’in Hristiyanl\u0131\u011fa döndü\u011fü tarih […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-93","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-din"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=93"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":437,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93\/revisions\/437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=93"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=93"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=93"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}