{"id":99,"date":"2026-08-21T12:01:31","date_gmt":"2026-08-21T12:01:31","guid":{"rendered":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=99"},"modified":"2026-08-21T13:45:36","modified_gmt":"2026-08-21T13:45:36","slug":"sonbahar-yapraklari-ve-evrim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baharkilic.org\/?p=99","title":{"rendered":"Sonbahar yapraklar\u0131 ve evrim"},"content":{"rendered":"

   Sonbahar aylar\u0131nda Avrupa’daki yapraklar\u0131n ço\u011fu sarar\u0131rken, ABD ve Do\u011fu Asya’daki yapraklar k\u0131zar\u0131yor. Prof. Simcha Lev-Yadun ve Prof. Jarmo Holopainen, nedeni hala anla\u015f\u0131lamayan bu fenomeni aç\u0131klamak için evrimsel tarihimizde 35 milyon y\u0131l geriye dönüyor.<\/span> <\/span><\/p>\n

 \"\"<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

   Bilindi\u011fi üzere yapraklara ye\u015fil rengini veren, hücrelerinde bulunan klorofil<\/strong> pigmentleridir. Renk de\u011fi\u015fimi, yapra\u011f\u0131n ölümünün bir sonucu olarak de\u011fil, sar\u0131yla k\u0131rm\u0131z\u0131y\u0131 birbirinden ay\u0131ran bir dizi olaydan kaynaklan\u0131r. Klorofil yaprakta azald\u0131\u011f\u0131 zaman, zaten var olan sar\u0131 pigmentler bask\u0131n hale gelir ve yapra\u011fa sar\u0131 rengini verir. K\u0131rm\u0131z\u0131 renk ise farkl\u0131 bir sürecin sonucunda olu\u015fur. Yapraktaki klorofil azald\u0131\u011f\u0131 zaman, yaprakta normal \u015fartlarda bulunmayan bir pigment (k\u0131rm\u0131z\u0131 renk pigmenti antosiyanin<\/strong>) üretilir.<\/span>\"\"
<\/span><\/p>\n

Resim:<\/strong> Antosiyanin biyosentezi<\/span><\/p>\n

    Henüz taze olan bu ke\u015ffin ard\u0131ndan bilim insanlar\u0131, \u015fimdi de yapraklar\u0131n\u0131 döken bir a\u011fac\u0131n kaynaklar\u0131n\u0131 neden k\u0131rm\u0131z\u0131 pigment üretmekte kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya koyuldu.<\/span> Ne var ki henüz fikir birli\u011fine var\u0131labilmi\u015f de\u011fil. Bir grup bilim insan\u0131 k\u0131rm\u0131z\u0131 pigmentlerin, yapraklar\u0131 s\u0131cak ve so\u011fu\u011fa kar\u015f\u0131 korumak için odun k\u0131sm\u0131ndan yapraklara gönderilip orada tekrar sentezlendi\u011fini dü\u015fünüyor. Ba\u015fka bir tez ise, a\u011façlar\u0131n kendini böceklerden korumak için bu pigmentleri sentezledi\u011fini öne sürüyor. Ancak yan\u0131t ne olursa olsun, k\u0131rm\u0131z\u0131 pigmentlerin neden Avrupa’da görülmedi\u011fi aç\u0131klanam\u0131yor.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Böcek-a\u011faç sava\u015f\u0131<\/h3>\n

   Ekolojik evrim, sonbahar renklerinin böceklerle a\u011façlar aras\u0131nda uzun süren sava\u015f\u0131n\u0131n bir sonucu oldu\u011funu gösteriyor. Sonbahar mevsimi boyunca böcekler a\u011façlardan besleniyor ve yumurtalar\u0131n\u0131 buraya b\u0131rak\u0131yor. Böceklerin beslenmek için sar\u0131 yapraklar\u0131 tercih etmesi, a\u011façlar\u0131 böcekler taraf\u0131ndan kullan\u0131lamayan k\u0131rm\u0131z\u0131 pigmentleri üretecek \u015fekilde evrimle\u015ftiriyor. Bu a\u015famada akla gelen soru, e\u011fer bu do\u011fruysa dünyada sar\u0131 yaprakl\u0131 a\u011fac\u0131n kalmam\u0131\u015f olmas\u0131 gerekti\u011fi. \u0130ki bilim insan\u0131n\u0131n bu soruya yan\u0131t\u0131 \u015föyle:<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

“Dünya 35 milyon y\u0131l önce uçsuz bucaks\u0131z ve yemye\u015fil ormanlarla kapl\u0131yd\u0131. Daha sonra ya\u015fanmaya ba\u015flanan Buz Devri ve bir dizi kurakl\u0131k, bitkilerin yaprak dökecek \u015fekilde evrim geçirmesiyle sonuçland\u0131. Amerika ve Güney Asya’daki bitkiler, buz ça\u011f\u0131yla birlikte yay\u0131l\u0131m alanlar\u0131n\u0131 güney-kuzey do\u011frultusunda de\u011fi\u015ftirdi. Paralel uzanan da\u011flarla çevrili bölgelerde so\u011fuktan korundular ve varl\u0131klar\u0131n\u0131 sürdürdüler. Elbette böcekler de ana yemekleriyle beraber göç etti.<\/span><\/span> Avrupa’da ise durum biraz farkl\u0131yd\u0131. Alpler hariç yüksek da\u011f yoktu. Alpler’in çevresindeki türler hariç ço\u011fu tür, buzul ça\u011f\u0131n\u0131n gelmesiyle yok oldu, böcekler de onlar\u0131 izledi. Dondurucu so\u011fuklar\u0131n bitmesinden sonra Avrupa’daki a\u011façlar\u0131n böcekler için savunmaya ihtiyac\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131, zira birçok böce\u011fin nesli Avrupa’da tükenmi\u015fti. Bu nedenle Avrupal\u0131 a\u011façlar\u0131n k\u0131rm\u0131z\u0131 yaprak üretmesine gerek kalmad\u0131.”<\/span><\/p>\n

 <\/strong> <\/strong><\/span><\/p>\n

\"\"<\/strong><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

   Bilim insanlar\u0131, bu hipotezlerini destekleyen kan\u0131t\u0131n \u0130skandinavya’da bulunan cüce a\u011façlar oldu\u011funu söylüyorlar. Aç\u0131klamalar\u0131na göre bu a\u011façlar halen k\u0131rm\u0131z\u0131 yaprak döküyor. Çünkü k\u0131sa boylu olduklar\u0131 için, kar tabakas\u0131n\u0131n alt\u0131nda kal\u0131p yeryüzündeki çok zorlu \u015fartlardan korundular. Yer alt\u0131nda kalan böcekler de bu a\u011façlarla beslenmeye devam etti ve böcek-bitki sava\u015f\u0131n\u0131 sürdürerek k\u0131rm\u0131z\u0131 yapraklar\u0131n devam\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

*<\/strong> Haberin Türkçe çevirisi evrimhaberleri<\/a><\/em> sitesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

* Kaynak makale<\/a> ve yaz\u0131<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

   Sonbahar aylar\u0131nda Avrupa’daki yapraklar\u0131n ço\u011fu sarar\u0131rken, ABD ve Do\u011fu Asya’daki yapraklar k\u0131zar\u0131yor. Prof. Simcha Lev-Yadun ve Prof. Jarmo Holopainen, nedeni hala anla\u015f\u0131lamayan bu fenomeni aç\u0131klamak için evrimsel tarihimizde 35 milyon y\u0131l geriye dönüyor.         Bilindi\u011fi üzere yapraklara ye\u015fil rengini veren, hücrelerinde bulunan klorofil pigmentleridir. Renk de\u011fi\u015fimi, yapra\u011f\u0131n ölümünün bir sonucu olarak de\u011fil, sar\u0131yla […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-99","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=99"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":467,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99\/revisions\/467"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=99"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=99"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baharkilic.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=99"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}