Home � Bilim

Planktonların sunduğu yeni bilgiler

 

   Plankton fosilleri, evrim ve nesil tükenmesi konularına ışık tutuyor. Okyanuslarda yaşayan foraminiferia isimli ufak deniz planktonları üzerinde yapılan çalışmalar, canlıların neden evrimleştiği ve neden nesillerinin tükendiği konusuna açıklık getiriyor.
 



  

   Bir canlının neslinin tükenmesinin veya evrimleşmesinin çevre koşullarına mı yoksa ekosistemdeki canlı çeşitliliğine mi bağlı olduğu konusu Darwin'den beri bilim adamlarının tartıştığı bir konudur.

 

   Science dergisinin 15 Nisan 2011 sayısında yayınlanan ve Londra İmperial ve Cardiff Üniversitelerinde bulunan araştırmacıların foraminiferia (kısaca foramlar) üzerinde yaptıkları çalışmalar, canlıların ortamda nispeten sayıca daha az canlı türünün bulunması halinde evrim geçirdiğini ama nesil tükenmesinin daha çok çevre şartlarına bağlı olduğunu ortaya koydu.

 

Resim: Bethic Foraminiferia türünün elektron miksroskop görüntüsü (Elphidium excavatum clavatum) 

 

 

  Foramlar, kum tanesinden daha küçük olup yarım milimetre büyüklüğündeki deniz planktonlarıdır. Dünyadaki bütün okyanuslarda yaygın olarak yaşarlar ve 100 milyon yıldan fazla zamandır da yaşamaktadırlar. Foramlar öldüğünde, denizin dibine çökerek burada kilometrelerce uzunlukta tabakalar oluştururlar, bu sayede güzelce korunan fosil kayıtları ile bilim adamlarına kesintisiz bir tarihçe sunarlar.Kalsiyum karbonattan oluşan ve salyangoz veya kuş yumurtasına benzeyen belirgin kabukları vardır ki bu da bilim adamlarına yaşadıkları çevre koşulları hakkında bilgi verir. Bu nedenle foramlar değişen çevre koşullarını ve evrimi incelemek için mükemmel örneklerdir.

 

   Jeokimya ve mikroskopi alanlarındaki gelişmiş teknikler sayesinde, foram fosil kayıtları şimdiye kadar olduğundan çok daha detaylı bir incelemeye tabi tutulabilmektedir. Bu yeni teknikler sayesinde bilim adamları, hangisinin daha etkili olduğunu saptamak amacıyla farklı foram türlerinin birbirleriyle olan ilişkilerinin ve  türün iklime ve zamana bağlı olarak geçirdiği çevresel değişikliklerin kalıbını çıkarmayı başardı.  

 

  Kabuklarına mikroskop altında bakarak ve kimyasal analizlerden geçirerek, foraminiferia'nın yaşadığı ortam koşulları hakkında bilgi elde edildi. Örneğin acaba bu canlılar yüzlerce yıl önce, sığ sularda yaşayıp daha ufak fotosentetik canlılara mı konaklık ediyordu yoksa ışığın ve ısının az olduğu yüzlerce metre derinlikte mi yaşıyorlardı?  

 

   Makalenin başyazarı olan Prof. Andy Purvis şöyle belirtti: "Foramlar ve yaşadıkları çevreyle ilgili paleontolojik bilgiler, yaşamın zaman ve şartlara bağlı olarak nasıl değiştiği hakkında muazzam bilgiler sunmaya başlıyor. Bu çalışma, nesli tükenen ekosistemler hakkındaki araştırmalarda çok önemli bir adımdır. Bu adım, bilim adamlarının gelecekteki modern çeşitlilik ortamında meydana gelecek olan değişiklikler hakkında sağlam fikirler yürütmesini sağlayacak."

 

   Çalışmada yer alan araştırmacılardan Tracy Aze şöyle belirtti : "Fosil kayıtları, canlıların günümüzde değişen iklim koşullarına nasıl tepki vereceğini anlamamız için kritik bir kaynaktır. Evrimin galiplerini ve kaybedenlerini belirlemek için de tek yoldur."

 

   Yine çalışmada yer alan ve yazarlardan biri olan Dr. Thomas Ezard ise, tür çeşitliliği, iklim ve türün davranışı arasındaki bu ilişkileri analiz edebilmek amacıyla matematiksel bir proje tasarladı ve şöyle söyledi: "Foram fosil kayıtlarının zenginliği nedeniyle bu kayıtlar, detaylı matematiksel ve istatistiksel biçimlemeye çok uygundur. Bu zenginlik bize, evrimsel güçleri yönlendiren faktörlerin ne derece karmaşık olduğunu anlamak için ihtiyacımız olan güçlü kanıtları sunmaktadır. Evrimi tam anlamıyla anlamak istiyorsak, bütün canlıların tıpatıp aynı olmadığı gerçeğini de kabul etmeliyiz.Bu foraminiferia fosillerinin muazzam zenginliği ve çeşitliliği evrim bilmecesindeki önemli noktalar hakkında kritik ipuçları vermektedir."

 


Makale kanyağı: Imperial College London'dan elde edilen bilgilerin ışığında ScienceDaily ekibi tarafından derlenerek 26.04.2011'de yayınlanmıştır.


 

Çeviri: felis agnosticus

 

 


 

Makalenin orijinali:

  1. T. H. G. Ezard, T. Aze, P. N. Pearson, A. Purvis. Interplay Between Changing Climate and Species' Ecology Drives Macroevolutionary DynamicsScience, 2011; 332 (6027): 349 DOI:

 

 

      

 


 


Comments (1) -

steve
United States steve said:

thanks for this

Add comment




  Country flag
biuquote
  • Comment
  • Preview
Loading