Charles Darwin – İnsanda ve Hayvanlarda Duyguların İfade Edilmesi

Charles Darwin’in son büyük eseri olan “İnsanda ve Hayvanlarda Duyguların İfade Edilmesi” Mayıs 2021’de yeni çevirisiyle raflardaki yerini aldı. Daha önce Orhan Tuncay tarafından “İnsan ve Hayvanlarda Beden Dili” adıyla Türkçeye kazandırılan (2001), ancak uzun zamandır kitapçılarda bulunamayan eseri bu kez benim çevirimle okuyabilirsiniz.

İnsanın sergilediği temel ifadelerin dünyanın her yerinde aynı olduğunu belirten Darwin, insanlarla hayvanların duygularını ifade etme biçimleri arasındaki ortaklıkları kanıtlarla ortaya koyuyor. Böylece hem evrim kuramına sağlam bir destek daha sunuyor hem de hayvan davranışlarını inceleyen bilim dalı olan etolojinin gelişimine önemli katkılarda bulunuyor. 

“İfade kuramı üzerine yapılan çalışmaların, insanın düşük bir hayvansal formdan türemiş olduğu sonucunu belirli bir ölçüde doğruladığını ve çok sayıda sözde-ırkın tek bir türe veya alt-türe ait olduğu kanısını desteklediğini görmüştük; ama bana kalırsa böyle bir doğrulamaya zaten ihtiyaç yoktur.” diyen Darwin, insan topluluklarının ortak kökenini vurgulayarak dönemin yaygın ırkçı anlayışlarına da karşı çıkan bir yaklaşım sergiliyor bu kitabında. Tüm bilimseverler için ufuk açıcı olmasını dilerim.

“İnsanın sergilediği bazı ifadeleri, örneğin aşırı dehşet duygusunda kılların diken diken olmasını veya öfke patlaması sırasında dişlerin gösterilmesini, insanın bir zamanlar çok daha düşük ve hayvansı bir durumda bulunmuş olduğunu kabul etmeden açıklamak zordur. Ayrı, ama yakın ilişkili türlerde belirli ifadelerin ortak olması, örneğin insanın ve çeşitli maymunların gülerken aynı yüz kaslarını çalıştırması, onların ortak bir atadan türediğini kabul ettiğimizde biraz daha anlaşılır hâle gelir. Yapı ve alışkanlıkların bütün hayvanlarda kademeli olarak evrimleştiğini genel anlamda kabul eden biri, İfade konusuna yepyeni ve ilginç bir pencereden bakacaktır.”
—Charles Darwin

• Türlerin Kökeni ve İnsanın Türeyişi kitaplarının yazım & çeviri süreçleri ve içerikleri hakkında konuştuğumuz yayını buradan,
• Ateizm Derneği—Bilim ve Felsefe Okulu’nda yaptığım “Yanlış Anlaşılan Bir Deha: Charles Darwin” başlıklı sunumu buradan,
• Cinsel Seçilim üzerine konuştuğumuz yayını buradan,
• soL Bilim ve Aydınlanma: “Charles Darwin’in kitapları” başlıklı sunumu buradan izleyebilirsiniz.