Samanyolu ile Andromeda çarpışacak mı?

(Son güncelleme 2026)

Bir yandan canlıların evrimi devam ederken diğer yandan Evrenin evrimi sürüyor. Bu süreçte galaksiler, aralarındaki kütleçekimi nedeniyle birbirlerine yaklaşarak çarpışıp birleşiyor. NASA’nın 2012 yılında duyurduğu Hubble Uzay Teleskobu gözlemlerine dayanan hesaplamalar, Güneş Sistemimizin de içinde bulunduğu Samanyolu Galaksisi ile onun en yakın büyük komşusu olan Andromeda Galaksisinin yaklaşık 4 milyar yıl sonra çarpışacağını öngörüyordu. Bu hesaplamalara göre, çarpışma sonucunda Samanyolu’ndaki yıldızların yörüngeleri değişecek ve bazıları galaktik merkezden uzaklara savrulacaktı. Ancak yıldızlar arasındaki büyük mesafeler nedeniyle Güneş ve diğer yıldızların birbirleriyle doğrudan çarpışması beklenmiyordu. Bununla birlikte 2025’te yayımlanan yeni bir araştırma, iki galaksinin çarpışmasının sanıldığı kadar kesin olmadığını ortaya koydu. 2026’daki yeni hesaplamalarda da birleşme olasılığı daha yüksek bulundu. Bu sonuçlara yazının sonunda değineceğiz.

Resim: 2012 yılında hazırlanan senaryoya göre, Samanyolu ile komşu Andromeda Galaksisinin önümüzdeki birkaç milyar yıl içinde gerçekleşeceği öngörülen birleşmesinin bir aşaması gösterilmiştir. Dünyanın 3,75 milyar yıl sonraki gece gökyüzünü temsil eden bu görüntüde, Andromeda (solda) görüş alanını dolduruyor ve kütleçekimsel gelgit etkisiyle Samanyolu’nun biçimini bozmaya başlıyor. (Kaynak: NASA; ESA; Z. Levay and R. van der Marel, STScI; T. Hallas; and A. Mellinger) 

Samanyolu ile Andromeda’nın çarpışacağına ilişkin hesaplamaların temeli, Hubble Uzay Teleskobunun 2002–2010 yılları arasında yaptığı gözlemlere dayanıyordu. Şu anda bizden yaklaşık 2,5 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan Andromeda’nın saniyede yaklaşık 110 km hızla bize yaklaştığı uzun zamandır biliniyordu. Ancak bu hız yalnızca görüş hattı doğrultusunda ölçülebildiğinden, iki galaksinin doğrudan çarpışıp çarpışmayacağı veya birbirlerini teğet geçip geçmeyeceği belirsizdi. Hubble Uzay Teleskobuyla Andromeda’nın üç farklı bölgesinde yapılan gözlemlerde, yıldızların konumları uzak arka plan galaksileriyle karşılaştırılmış ve böylece galaksinin yanal hareketi ölçülmüştü. Araştırmacılar bu verileri değerlendirerek, iki galaksinin yakın bir karşılaşmanın ardından birleşeceği sonucuna varmıştı.

Hesaplamalara göre ilk karşılaşma sırasında iki galaksi iç içe geçecek, yaklaşık 2 milyar yıl sonra da kütleçekiminin etkisiyle kalıcı olarak birleşip tek bir galaksi oluşturacaktı. Güneşin, oluşacak galaksinin merkezinden bugünkü yaklaşık 26 bin ışık yıllık uzaklığından daha dışarıda kalma olasılığı %85 olarak hesaplanmıştı. Hatta Güneş Sistemi, %10 olasılıkla galaktik bir Sibirya sürgününe uğrayarak merkezden 160 bin ışık yılından daha uzağa savrulabilirdi. NASA yetkilileri, galaksilerin çarpışmasının Dünya ve Güneş Sistemini doğrudan yok etmeyeceğini belirtmiş, ancak Dünyadaki canlı yaşamının durumuna ilişkin bir değerlendirme yapmamıştı. Aynı dönemde, Andromeda’da keşfedilen su maserlerinin galaksinin yanal hareketini ölçmek için kullanılabileceği de belirtilmişti.

Bu tür galaksi çarpışmaları aslında Evrenin tarihinde sıkça yaşanmıştır. Örneğin Andromeda’nın geçmişte başka galaksilerle birleştiğini gösteren bulgular vardır. Bugün de Samanyolu, Yay Cüce Galaksisi (SagDEG) gibi küçük galaksilerle etkileşerek onların yıldızlarını bünyesine katmaktadır. Aşağıdaki videoda, 2012 yılındaki çarpışma senaryosunun ABD’nin Baltimore kentindeki Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsü (STScI) tarafından hazırlanan bilgisayar simülasyonunu izleyebilirsiniz.

Güncel verilerin ışığında çarpışma kaçınılmaz mı?

Ne var ki 2025’te Nature Astronomy dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, Samanyolu ile Andromeda’nın çarpışmasının sanıldığı kadar kesin olmadığını ortaya koydu. Araştırmacılar, Hubble ve Gaia uzay teleskoplarından elde edilen verileri kullanarak iki galaksinin yanı sıra Üçgen Galaksisi (M33) ve Büyük Macellan Bulutunun (LMC) kütleçekimsel etkilerini de değerlendirdi. Galaksilerin konum, hareket ve kütlelerine ilişkin ölçümlerdeki belirsizlikleri hesaba katarak çok sayıda bilgisayar simülasyonu gerçekleştirdiler. Sonuçlar, Üçgen Galaksisinin birleşme olasılığını artırırken Büyük Macellan Bulutunun bu olasılığı azalttığını gösterdi.

Dört galaksinin birlikte değerlendirildiği hesaplamalara göre, Samanyolu ile Andromeda’nın önümüzdeki 10 milyar yıl içinde birleşme olasılığı %50 civarında. Birleşmenin gerçekleştiği senaryolarda bunun medyan zamanı yaklaşık 7,6 milyar yıl olarak hesaplandı. Dolayısıyla iki galaksinin çarpışıp birleşmesi hâlâ olası senaryolardan biri olsa da artık kaçınılmaz bir sonuç olarak değerlendirilmiyor. Galaksilerin birbirlerine yaklaşarak birleşmeden yollarına devam etmeleri de mümkün.

2026’da The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlanan başka bir araştırmada, Gaia verilerindeki sistematik ölçüm hataları dikkate alınarak Andromeda ve Üçgen Galaksisinin yanal hareketleri yeniden değerlendirildi. Samanyolu, Andromeda, Üçgen Galaksisi ve Büyük Macellan Bulutunu kapsayan yeni hesaplamalarda, iki büyük galaksinin önümüzdeki 10 milyar yıl içinde birleşme olasılığı yaklaşık %90 olarak bulundu. Birleşmenin gerçekleştiği senaryolarda medyan süre yaklaşık 6,5 milyar yıl olarak hesaplandı. Ancak araştırmacılar, sonuçların özellikle Andromeda’nın yanal hareketine ilişkin ölçümlere oldukça duyarlı olduğunu ve iki galaksinin kesin olarak birleşip birleşmeyeceğinin henüz belirlenemediğini vurguladı.

Kaynaklar:

• NASA; NASA’s Hubble Shows Milky Way is Destined for Head-On Collision, 2012.
• Nature; Andromeda on collision course with the Milky Way, 2012.
• Nature Astronomy; No certainty of a Milky Way–Andromeda collision, 2025.
• The Astrophysical Journal; The M31 Velocity Vector. III. Future Milky Way–M31–M33 Orbital Evolution, Merging, and Fate of the Sun, 2012.
• The Astrophysical Journal Letters; The Fate of the Milky Way–Andromeda System: To Merge or Not?, 2026.