Dünyadaki canlılığın kaynağı gök taşları mı?
Gök taşlarında, Güneş Sistemimizin erken dönemlerinde bulunan ve Dünyada başlayan yaşam için çok önemli olabilecek kimyasal maddelerin kaydı vardır. 1960’lı yıllardan beri bilim insanları, genetik materyalimizin yapı taşları olan nükleobazların, Dünyaya gök taşlarıyla geldiğine dair kanıtlar aramaktadır. Yeni bulgular, bazı nükleobazların gerçekten de dünyaya belli gök taşlarıyla uzaydan geldiğini, üstelik geçmişte düşünülenden çok daha fazla çeşitte ve miktarda bulunabildiğini gösterdi. Buluşu içeren çalışma, PNAS dergisinde yayımlandı.
Resim: Bir kondritik gök taşının enine kesiti (Credit: Carnegie Institution)
Kapsamlı araştırmalar göstermiştir ki proteinleri meydana getiren amino asitler, uzayda bulunmaktadır ve organik maddeden zengin olan karbonlu kondrit denilen gök taşlarıyla dünyaya gelmişlerdir. Ancak bugüne kadar, gök taşları üzerinde bulunan nükleobazların da aynı şekilde geldiğini kanıtlamak bu kadar kolay olmamış, bunların gök taşına Dünyaya getirildikten sonra bulaşmadığından emin olunamamıştı.
Aralarında Carnegie Jeofizik Laboratuvarından Jim Cleaves’in de bulunduğu araştırma ekibi, kapsamlı spektroskopi teknikleri kullanarak, 11 farklı karbonlu kondrit ve bir üreilit gök taşı örneğini, nükleobaz arayarak inceledi. (Üreilit, çok nadir görülen ve farklı bir kimyasal yapıya sahip olan bir gök taşı türüdür.)
Karbonlu kondritlerden ikisinde, muhtelif dizilimlerde nükleobazlar ve onlara yapısal olarak benzeyen nükleobaz analogları denilen bileşikler bulundu. Bulunan bu nükleobaz analoglarından özellikle 3 tanesi, dünyadaki canlılarda çok ender rastlanan türlerdi. Dahası, gök taşlarının toplandığı bölgelerdeki toprak ve buz örneklerinde, bu nükleobazların kayda değer konsantrasyonlarına rastlanmadı. Cleaves konuyla ilgili şöyle dedi:
“Dünyaya özgü olmayan ve çok ender gördüğümüz nükleobaz bileşiklerini bulmamız, uzayda yaşam olduğuna dair güçlü bir olasılık sunuyor.”
Araştırma ekibi buluşun ardından, uzayda yaygın olarak bulunan amonyak ve siyanürle yaptıkları kimyasal reaksiyonlar yoluyla nükleobaz ve nükleobaz analogları üretmek üzere, sonuçları deneysel olarak da testlere tabi tuttular. Deney sonuçları, göreceli bollukları dışında, karbonlu kondritlerdeki bulgularla benzeşti. Bu ufak farklılığın sebebi, gök taşlarındaki nükleobazların, dünyaya yolculukları sırasında geçirmiş olabileceği kimyasal ve termal süreçler olabilir.
Bu bulgulardan, çok önemli çıkarımlar yapılacaktır. Dünyadaki canlılığın yapı taşlarının, dünyaya uzaydan gök taşları yoluyla gelmiş olma ihtimali daha da kuvvetlenmiştir. Cleaves şöyle belirtti:
“Bu bize, gök taşlarının canlıların yapı taşları için bir alet çantası görevi yapmış olabileceğini gösteriyor.” diye ifade etti.
* Yaşamın yapı taşlarının uzaydan gelmiş olma ihtimali abiyogenez hipotezlerini çürütür gibi görünse de, yapı taşlarının uzayda nasıl oluştuğuna dair bir açıklama için yine abiyogenez kuramına yönelmek gerekecektir. Bu durumda yönlendirilmiş panspermi konusu gündeme gelebilecektir. Panspermi ve abiyogenez hakkında bilgi almak için tıklayın.
Makale kaynağı: Bu yazı, Carnegie Institution’dan sağlanan bilgilerin ışığında ScienceDaily tarafından yazılmış ve 08.08.2011 tarihinde yayımlanmıştır.